Tıp dünyasında heyecan yaratan son bilimsel gelişmeler, kanserle mücadele stratejilerinde yepyeni bir sayfa açıyor. Özellikle kadınlar arasında en sık görülen ve tedavisinde zaman zaman büyük zorluklarla karşılaşılan meme kanserine karşı, vücudun kendi savunma mekanizmalarını devreye sokan çığır açıcı bir aşı ve immünoterapi yaklaşımı geliştirildi. Geliştirilen bu yeni nesil sistem, hem kanserin önlenmesinde hem de hedefe yönelik akıllı tedavilerin tasarlanmasında güçlü bir umut ışığı sunuyor.

Tümör Heterojenliğine Karşı Akıllı Nanovaksin Stratejisi

Meme kanserinin en büyük zorluklarından biri, hücrelerin yapısal çeşitliliğe (heterojeniteye) sahip olması ve klasik tedavilere direnç geliştirebilmesidir. Bu sorunu kökten çözmek amacıyla gerçekleştirilen kapsamlı araştırmalarda, hem luminal alt tipleri (MCF-7) hem de oldukça agresif seyreden üçlü negatif meme kanseri (MDA-MB-231) hücre hatları ele alındı.

Araştırma kapsamında, tümör hücrelerinin tüm antijen repertuarını bağışıklık sistemine tanıtabilmek için "tam hücre lizatı" stratejisi benimsendi. Hücrelerin en ideal şekilde parçalanması için farklı yöntemler test edildi ve sonikasyon (ultrasonik ses dalgalarıyla parçalama) yönteminin antijen bütünlüğünü korumada en üstün performans sergilediği kanıtlandı.

PCL Nanopartikülleri ile Kesintisiz ve Kontrollü Salım

Serbest antijenlerin vücutta hızla parçalanmasını önlemek ve bağışıklık sistemini uzun süre uyarabilmek amacıyla biyouyumlu ve biyobozunur bir polimer olan PCL (polikaprolakton) nanopartiküllerinden yararlanıldı.

• Mükemmel Boyut ve Kararlılık: Geliştirilen antijen yüklü nanopartiküllerin yaklaşık 250 nanometre boyutunda ve dar bir dağılım aralığında üretildiği tespit edildi.

• Uzun Süreli Etki: Laboratuvar ortamındaki salım testlerinde, nanopartiküllerin içerisindeki antijenleri 800 saat boyunca (yaklaşık 33 gün) kontrollü ve kesintisiz bir şekilde serbest bırakabildiği kanıtlandı. Bu depo etkisi, bağışıklık hafızasının güçlenmesinde kilit rol oynuyor.

Güçlü Bağışıklık Yanıtı ve Akıllı Kombinasyon Tedavileri

Geliştirilen formülasyonların bağışıklık hücreleri (makrofajlar) üzerindeki etkileri incelendiğinde, alüminyum bazlı adjuvan (alum) ile birleştirilen nanopartikül aşılarının proinflamatuvar sitokin (özellikle TNF-α) üretimini güçlü bir şekilde tetiklediği gözlendi. Canlı testlerinde ise bu özel kombinasyonun fare serumundaki antikor miktarını 7 katın üzerinde artırarak olağanüstü bir humoral (sıvısal) bağışıklık yanıtı oluşturduğu doğrulandı.

Daha da ötesinde, bu süreçten elde edilen özel hücreler (hibridoma teknolojisi) aracılığıyla sürekli antikor üretebilen klonlar geliştirildi. Saflaştırılan bu özel monoklonal antikorların, geleneksel kemoterapötik ilaçlarla (örneğin Doksorubisin ile) kombine edildiğinde kanser hücrelerinin canlılığını %60'tan fazla baskılayarak sinerjik bir yok etme etkisi gösterdiği kanıtlandı.

Kanser İmmünoterapisinde Yepyeni Bir Ufuk

Bu kapsamlı bilimsel çalışma; nanoteknoloji, aşı bilimi ve hibridoma teknolojisini aynı çatı altında buluşturarak meme kanseriyle mücadelede standartları değiştirecek nitelikte bir platform sundu. Gelecekte insan odaklı klinik çalışmalara zemin hazırlayacak bu yenilikçi yaklaşım, kanser tedavisinde daha seçici, yan etkisi az ve yüksek etkinlikte akıllı tedavilerin kapısını aralıyor.

Kaynak; Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyomühendislik Anabilim Dalı Doktora Tezi, "Meme Kanserinin Önlenmesinde ve İmmünoterapisinde Kullanılmak Üzere Yeni Nesil Aşı ve Tedavi Yaklaşımlarının Geliştirilmesi" (Hazırlayan: Murat IHLAMUR, Danışman: Doç. Dr. Emrah Şefik ABAMOR, Şubat 2026). Tez No: 1002721

Göz kapağındaki kasların (genellikle orbikülaris okuli) kontrol dışı ve tekrar eden kasılması olarak tanımlanan göz seğirmesi, birçok kişi tarafından sıkça yaşanan bir durumdur. Genellikle zararsız olup birkaç gün içinde kendiliğinden geçse de, bazı durumlarda altta yatan sağlık sorunlarının habercisi olabilmektedir.

Göz Seğirmesinin Yaygın Nedenleri Nelerdir?

Günlük yaşam alışkanlıkları ve çevresel faktörler göz seğirmesini doğrudan tetikleyebilir. Uzmanların işaret ettiği başlıca yaygın nedenler şunlardır:

• Stres ve Kaygı: Sinir sistemini doğrudan etkileyerek kas spazmlarına yol açabilir.

• Yorgunluk ve Uykusuzluk: Vücudun yeterince dinlenememesi kasların uyarılmasına neden olur.

• Aşırı Kafein ve Alkol: Yoğun kahve, çay, enerji içecekleri veya alkol tüketimi tetikleyici unsurlar arasında yer alır.

• Ekran Kullanımı: Uzun süre bilgisayar, telefon veya tablet ekranına bakmak gözlerde yorgunluk ve kuruluğa sebep olur.

• Göz Kuruluğu veya Tahriş: Göz yüzeyindeki kuruluk ya da alerjiler seğirme yapabilir.

• Vitamin ve Mineral Eksiklikleri: Özellikle magnezyum, potasyum, B12 veya D vitamini eksiklikleri sıkça görülür.

Nadir ve Ciddi Nedenler Dikkat Çekiyor

Göz seğirmesi her zaman basit nedenlerden kaynaklanmaz. Çok nadir de olsa bazı ciddi nörolojik durumlar ve kronik rahatsızlıklar bu istemsiz kasılmalara eşlik edebilir:

• İyi Huylu Esansiyel Blefarospazm: Her iki göz kapağını da etkileyebilen ve zamanla artabilen kronik bir kasılma durumudur.

• Hemifasiyal Spazm: Yüzün bir tarafındaki kasları etkileyen istemsiz kasılmalardır.

• Nörolojik Durumlar: Çok nadiren Multipl Skleroz (MS), Parkinson hastalığı veya distoni gibi rahatsızlıkların habercisi olabilir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Seğirme genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Ancak uzmanlar, aşağıdaki belirtilerin varlığı durumunda vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları veya nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğinin altını çiziyor:

• Seğirme 2 haftadan uzun sürüyorsa

• Göz kapağı tamamen kapanıyorsa veya gözü açmakta güçlük çekiliyorsa

• Seğirmeyle birlikte gözde kızarıklık, şişlik, akıntı, ağrı veya görme bozukluğu varsa

• Kasılma yüzün diğer bölgelerine (yanağa, çeneye) yayılıyorsa

Sürekli Göz Seğirmesinin Bilinmeyen Sebepleri

Günlük yaşamda sıkça karşılaşılan göz seğirmesi, vücudun verdiği bir uyarı sinyali olarak ön plana çıkıyor. Birden fazla faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkan bu durum, hem büyük bir yorgunluk ve stresin hem de göz yüzeyinin ciddi şekilde yıprandığının göstergesi oluyor. Bahsi geçen durumların birbirini tetikleme mekanizmaları ve neden seğirmeye yol açtığı başlıklar halinde inceleniyor.

1. Stres ve Kaygı (Anksiyete)

Stres altındayken vücut savaş veya kaç moduna geçerek kortizol ve adrenalin gibi hormonlar salgılıyor. Bu hormonlar sinir sistemini aşırı uyarırken, göz kapağı çevresindeki kaslar en hassas ve ince kas grupları arasında yer aldığı için sinir sistemindeki bu uyarılmaya ilk olarak istemsiz kasılmalarla (seğirmeyle) tepki veriyor.

2. Yorgunluk ve Uykusuzluk

Yetersiz uyku, kasların kendisini yenilemesini ve dinlenmesini engelliyor. Göz kasları gün boyu en çok çalışan kaslar arasında bulunurken, vücut uykusuz kaldığında sinir-kas iletimi zayıflıyor. Bu durum kaslarda laktik asit birikmesine ve kontrolsüz elektrik sinyalleri nedeniyle kas seğirmelerine yol açıyor.

3. Aşırı Kafein ve Alkol Tüketimi

• Kafein: Merkezi sinir sistemini uyaran güçlü bir madde olarak dikkat çekiyor. Kalp ritmini artırdığı gibi kas liflerini de uyararak seğirmeyi doğrudan tetikliyor.

• Alkol: Vücudun su kaybetmesine (dehidrasyon) neden oluyor. Kasların doğru çalışması için suya ve elektrolitlere ihtiyacı bulunurken, susuz kalan kaslar kasılıyor ve seğiriyor.

4. Yoğun Ekran Kullanımı ve Dijital Göz Yorgunluğu

Ekrana bakarken normalde dakikada 15-20 olan göz kırpma sayısı 5-6 seviyelerine kadar düşüyor. Göz yeterince kırpılmadığında göz yaş tabakası kururken; göz, bu kuruluğu ve yorgunluğu telafi etmek ile göz yüzeyini korumak için refleks olarak kırpma mekanizmasını (yani kasları) aşırı çalıştırmaya başlıyor ve bu durum seğirmeye dönüşüyor.

5. Göz Kuruluğu ve Alerji

Göz yüzeyi kuruduğunda veya alerjen maddelerle (toz, polen vb.) karşılaştığında tahriş oluyor. Beyin, gözü korumak ve nemlendirmek için göz kapağı kaslarına sürekli kapan ve kırp sinyali gönderiyor. Bu sürekli ve mikroskobik sinyaller kaslarda aşırı yorgunluğa ve sürekli bir seğirme hissine neden oluyor.

6. Vitamin ve Mineral Eksiklikleri

Kasların kasılıp gevşeme mekanizması tamamen minerallere bağlı olarak çalışıyor.

• Magnezyum ve Potasyum: Kasların gevşemesini sağlıyor. Eksikliğinde kaslar gevşeyemiyor ve sürekli kasılı kalarak kramp veya seğirme oluşturuyor.

• B12 ve D Vitamini: Sinir sisteminin sağlığı için kritik önem taşıyor. Eksikliklerinde sinir sinyalleri doğru iletilemiyor ve kaslarda istemsiz seğirmeler başlıyor.

Göz Seğirmesini Durdurmak İçin Ne Yapılmalı?

Bu faktörlerin hepsi bir arada bulunduğunda, seğirmeyi durdurmak için bütüncül bir yaklaşım gerekiyor:

• Dinlenme: Telefon ve bilgisayar kullanımı kısıtlanırken, her 20 dakikada bir 20 saniye boyunca uzağa bakılarak gözlerin dinlendirilmesi (20-20-20 kuralı) öneriliyor.

• Beslenme ve Sıvı: Kafein ve alkolün tamamen kesilmesi veya minimuma indirilmesi ile birlikte bol su tüketilmesi tavsiye ediliyor.

• Yapay Göz Yaşı: Göz kuruluğunu hafifletmek amacıyla eczanelerden koruyucu madde içermeyen yapay gözyaşı damlası temin edilebiliyor.

• Sıcak Kompres: Gözler kapatılıp üzerine ılık veya sıcak bir havlu koyularak 5-10 dakika bekletilmesi, kasları gevşetirken gözdeki yağ bezlerini harekete geçirerek kuruluğu azaltıyor.

Kaynaklar;

• Mayo Clinic (Göz seğirmesi nedenleri ve klinik yaklaşımlar)
• American Academy of Ophthalmology - AAO (Amerikan Oftalmoloji Akademisi - Göz sağlığı ve blefarospazm kılavuzları)
• National Health Service - NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi - Göz kapağı seğirmesi hasta bilgilendirme rehberi)
• Cleveland Clinic (Kas seğirmeleri, magnezyum ilişkisi ve tetikleyiciler)
• Harvard Health Publishing (Dijital göz yorgunluğu ve stresin kaslar üzerindeki etkileri)
• Memorial Sağlık Grubu Rehberi (Göz seğirmesi klinik bilgilendirme sayfası)
• Liv Hospital Sağlık Bülteni (Göz seğirmesi ve nörolojik yansımaları)

Hızlı ve sağlıklı bir şekilde forma girmek isteyenler için merakla beklenen uzman rehberi netleşti. Uzmanlar, bilinçsiz yapılan şok diyetlerin sağlığı tehdit ettiğini belirtirken, kısa sürede ama kalıcı şekilde kilo vermenin formülünü açıkladı.

Verilen bilgilere göre, sağlıklı kilo kaybı hedefi haftada 0.5 - 1 kg (en fazla 1.5 kg) aralığında olmalıdır. Şok diyetler ve aşırı kalori kısıtlamaları ise kas ve sıvı kaybına yol açarak sağlığı olumsuz etkiliyor.

Hızlı ve Sağlıklı Kilo Vermenin Temel Adımları Nelerdir?

Kilo verme sürecini hızlandırmak ve bunu kalıcı hale getirmek için atılması gereken adımlar başlıklar halinde sıralandı:

1. Kalori Açığı Oluşturun

Günlük alınan kalorinin, harcanan enerjinin yaklaşık 500–750 kalori altına çekilmesi gerekiyor. Bu yöntemle haftada ortalama 0.5 ila 1 kilo vermek mümkün oluyor.

2. Şeker ve Rafine Karbonhidratı Kesin

Kan şekerini hızla yükselten gıdalardan uzak durmak büyük önem taşıyor. Bu kapsamda;

• Beyaz ekmek

• Hamur işleri

• Tatlılar

• Hazır meyve suları ve alkol tüketilmemesi gereken gıdalar arasında yer alıyor.

3. Protein Ağırlıklı Beslenin

Yumurta, tavuk, balık, yoğurt ve kurubaklagil gibi protein kaynakları tokluk süresini uzatıyor. Ayrıca bu gıdalar, kilo verirken kas kaybını önlemede kritik rol oynuyor.

4. Lifli Gıdaları Artırın

Her öğünde sebze, mevsim salataları ve tam tahıllar tüketilmesi öneriliyor. Lifli yapılar sindirimi düzenliyor ve acıkmayı geciktiriyor.

5. Bol Su Tüketin

Günde ortalama 2.5 - 3.5 litre su içmek hem metabolizmayı destekliyor hem de vücuttaki ödemin atılmasına yardımcı oluyor.

6. Fiziksel Aktiviteyi Artırın

Hareketsiz yaşamla mücadele etmek için haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta kardiyo (tempolu yürüyüş, yüzme) yapılması gerekiyor. Buna ek olarak haftada 2-4 gün direnç ve ağırlık antrenmanı yapılması tavsiye ediliyor.

7. Uyku ve Stres Yönetimine Dikkat Edin

Günlük 7-8 saat kaliteli uyku uyumak şart koşuluyor. Uykusuzluk ve stresin, iştah hormonu olan kortizol seviyesini artırarak kilo vermeyi zorlaştırdığına dikkat çekiliyor.

Metabolizmayı Alt Üst Eden 5 Kritik Hata

Zayıflama sürecinde yapılan rutin hatalar, harcanan tüm emekleri boşa çıkarabiliyor. Uzmanlar tarafından paylaşılan güncel bilgiler; insülin direncinden bağırsak mikrobiyotasına kadar kilo vermeyi durduran 5 temel mekanizmayı gözler önüne seriyor. İşte metabolizmayı kilityen o faktörler ve dikkat edilmesi gerekenler.

1. Hormon Kontrolü ve Öğün Zamanlaması

İnsülin Direncini Kırmak

Karbonhidrat tüketildiğinde vücut insülin salgılar. İnsülin, yağ depolayan bir hormondur. Öğün aralarında atıştırmalık yapmayı bırakıp vücuda açlık pencereleri tanımak (örneğin Aralıklı Oruç - 16/8 yöntemi), insülin seviyelerini düşürerek vücudun yağ depolarına erişmesini kolaylaştırır.

Leptin ve Ghrelin Dengesi

Açlık hormonu (ghrelin) ve tokluk hormonu (leptin) uykusuz kalınarak tamamen bozulur. Uykusuz bir günün sabahında canın karbonhidrat istemesinin nedeni tamamen bu hormonal dengesizliktir.

2. Metabolizma Hızlandırıcı Gizli Silahlar

Gıdaların Termik Etkisi (TEF)

Vücut, yenen besinleri sindirmek için de kalori harcar. Proteinlerin termik etkisi çok yüksektir; alınan protein kalorisinin yaklaşık %20-30'u sadece onu sindirirken yakılır. Karbonhidratlarda bu oran %5-10, yağlarda ise %0-3'tür.

NEAT (Egzersiz Dışı Aktivite Termogenezi)

Spor salonunda yapılan 1 saatlik antrenman haricinde gün içindeki tüm hareketler (merdiven çıkmak, ayakta durmak, ev temizlemek, hatta konuşurken el kol hareketleri yapmak) NEAT'i oluşturur. Kilo vermede gün içinde toplam hareketlilik, haftada 3 gün gidilen spordan daha fazla kalori harcatır.

3. Doğru Antrenman Stratejisi

Sadece Kardiyo Yapma Hatası

Sürekli uzun süreli kardiyo (koşu, bisiklet) yapmak bir süre sonra vücudun kas kaybetmesine neden olur. Kas kaybı, bazal metabolizma hızını düşürür ve diyeti bırakır bırakmaz hızla geri kilo alımına yol açar.

Ağırlık Antrenmanının Gücü

Ağırlık çalışmak, kas kütlesini korur ve antrenman bittikten sonra bile 24-48 saat boyunca vücudun fazladan kalori yakmaya devam etmesini sağlar (EPOC etkisi).

4. Sindirim Sistemi ve Mikrobiyota

Bağırsak Florası (Mikrobiyota)

Bağırsaklardaki zararlı bakterilerin fazla olması, tatlı krizlerini ve kilo alımını tetikler. Ev yapımı yoğurt, kefir, lahana turşusu gibi probiyotik gıdalar ile bağırsak florasını iyileştirmek, besinlerin emilimini düzenler ve kilo vermeyi doğrudan hızlandırır.

5. Su ve Ödem Yönetimi

Yalancı Açlık

Beyindeki açlık ve susuzluk merkezleri birbirine çok yakındır. Çoğu zaman vücut susuz kaldığında bunu açlık olarak sinyalleyebilir. Acıkıldığı hissedildiğinde önce büyük bir bardak su içip 15 dakika beklemek, gereksiz kalori alımını önler.

Sıvı Kaloriler

Fark etmeden kilo aldıran en büyük etken içeceklerdir. Kremalı kahveler, asitli içecekler, hazır soğuk çaylar ve "sağlıklı" sanılan taze sıkılmış meyve suları, lifi alındığı için direkt karaciğerde yağ olarak depolanan yoğun fruktoz içerir.

Kaynaklar;

• WHO (Dünya Sağlık Örgütü / World Health Organization)
• Mayo Clinic (Mayo Tıp Eğitim ve Araştırma Vakfı)
• Harvard T.H. Chan School of Public Health (Harvard Kamu Sağlığı Okulu)
• National Institutes of Health (NIH) (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri)
• American Council on Exercise (ACE) (Amerika Egzersiz Konseyi)
• American College of Sports Medicine (ACSM) (Amerika Spor Hekimliği Koleji)

Böbrek taşları, idrarda bulunan kalsiyum, oksalat, ürik asit ve fosfat gibi mineral ve tuzların yoğunlaşarak kristalleşmesi ve zamanla birleşip sert birikintiler (nefrolitiyazis) oluşturması sonucunda meydana gelir.

Böbrek Taşının Temel Oluşum Nedenleri

• Yetersiz Sıvı (Su) Tüketimi: En temel ve yaygın sebebidir. Vücutta yeterli su olmadığında idrar konsantre hale gelir, bu da minerallerin çözünemeyip kristalleşmesini kolaylaştırır.

• Beslenme Alışkanlıkları: Aşırı tuz (sodyum) tüketimi idrarla kalsiyum atılımını artırarak taş riskini yükseltir. Kırmızı et, sakatat ve deniz ürünleri gibi hayvansal proteinlerin aşırı alınması ürik asit seviyesini yükseltir. Ispanak, fındık, badem, çikolata ve çay gibi oksalattan zengin gıdaların fazla tüketilmesi kalsiyum oksalat taşlarına zemin hazırlar.

• Genetik ve Ailevi Yatkınlık: Ailesinde veya geçmişinde böbrek taşı öyküsü bulunan kişilerde taş gelişme olasılığı çok daha yüksektir.

• Metabolik ve Sistemik Hastalıklar: Aşırı ürik asit birikimine yol açan gut hastalığı, paratiroid bezlerinin fazla çalışması (hipertiroidi/hiperparatiroidi), sistinüri gibi doğuştan gelen bazı metabolik ve genetik bozukluklar ve kronik bağırsak iltihapları bu duruma yol açabilir.

• İdrar Yolu Enfeksiyonları: Bazı bakteri türleri idrarın pH değerini değiştirerek özellikle strüvit taşları adı verilen enfeksiyon taşlarının oluşmasına neden olur.

• Obezite ve Hareketsiz Yaşam: Aşırı kilo ve sedanter (hareketsiz) yaşam tarzı, vücudun metabolik dengesini bozarak taş oluşum riskini artırır.

• İklim ve Coğrafi Etkenler: Sıcak, kurak ve yüksek rakımlı bölgelerde terleme yoluyla sıvı kaybının fazla olması ve güneşin etkisiyle D vitamini sentezinin artıp bağırsaktan kalsiyum emilimini tetiklemesi riski artırır.

Başlıca Böbrek Taşı Türleri

Böbrek Taşı Düşürenler Dikkat! Bu 3 Kuralı Uygulayan Bir Daha Taş Sıkıntısı Yaşamıyor

Böbrek taşlarının tekrarlamasını önlemek veya taş oluşum riskini azaltmak için beslenme alışkanlıklarını düzenlemek en etkili yöntemlerden biridir. Bol su tüketmek ve tuz alımını kısıtlamak bu sürecin en temel iki altın kuralıdır.

Temel Beslenme Kuralları

• Yeterli Sıvı (Su) Tüketimi: Günde en az 2.5 - 3 litre (yaklaşık 10-12 bardak) su içilmelidir. İdrar renginin berrak veya çok açık sarı olması, yeterli sıvı aldığınızın en net göstergesidir.

• Tuz (Sodyum) Kısıtlaması: Aşırı tuz, böbreklerden idrara daha fazla kalsiyum atılmasına neden olur ve taş oluşumunu tetikler. Yemeklere az tuz atmalı, turşu, şalgam, cips, hazır soslar ve konserve gibi sodyum oranı yüksek gıdalardan uzak durulmalıdır.

• Hayvansal Protein Sınırı: Kırmızı et, sakatat, tavuk ve deniz ürünlerinin aşırı tüketimi idrardaki ürik asit seviyesini artırır ve sitrat (taş önleyici madde) seviyesini düşürür. Protein ihtiyacını daha çok baklagiller gibi bitkisel kaynaklardan karşılamaya özen gösterilmelidir.

Taş Türüne Göre Özel Öneriler

Kalsiyum Oksalat Taşları İçin

• Oksalatı Yüksek Gıdaları Sınırlayın: Ispanak, pazı, pancar, çikolata, kakao, fındık, badem, yer fıstığı, soya ürünleri ve koyu çay gibi oksalattan zengin besinlerin tüketimi azaltılmalıdır.

• Kalsiyumu Yeterli Düzeyde Alın: Sanılanın aksine kalsiyumu tamamen kesmek taş riskini artırır. Besinlerle alınan kalsiyum, bağırsakta oksalata bağlanarak onun emilmesini engeller. Bu yüzden süt, yoğurt ve peynir gibi kalsiyum kaynakları dengeli tüketilmelidir (ancak doktor önermedikçe kalsiyum hapı/takviyesi kullanılmamalıdır).

Ürik Asit Taşları İçin

• Pürinden Fakir Beslenin: Sakatat (karaciğer, böbrek vb.), deniz ürünleri, bezelye ve mercimek gibi pürin oranı yüksek gıdalar sınırlandırılmalıdır.

• Alkol Tüketimini Azaltın: Alkol, vücuttaki ürik asit seviyesini doğrudan yükseltir.

Taş Oluşumunu Engelleyen Destekleyici Gıdalar

• Narenciye Ürünleri: Limon, misket limonu (lime), portakal ve greyfurt gibi meyveler doğal sitrat kaynağıdır. Sitrat, idrardaki kalsiyumun kristallere dönüşmesini ve taş oluşumunu engeller. Suyunuza taze limon sıkmak oldukça faydalıdır.

• Magnezyum ve Potasyum: Yeşil yapraklı sebzeler (oksalatı düşük olanlar), avokado ve muz gibi magnezyum ile potasyum içeren besinler taş oluşum riskini düşürmeye yardımcı olur.

Kaynaklar;

• Medicana Sağlık Grubu Rehberi
• Memorial Sağlık Grubu Rehberi
• Mayo Clinic (Urology & Kidney Stones Guidelines)
• National Institutes of Health (NIH) / Ulusal Sağlık Enstitüleri
• American Urological Association (AUA) / Amerikan Üroloji Derneği
• European Association of Urology (EAU) / Avrupa Üroloji Derneği Guidelines
• Harvard Medical School (Harvard Health Publishing)

Etkinlik kapsamında gerçekleştirilen resim ve boyama çalışmalarıyla katılımcılar, Cumhuriyet Bayramı’nın anlam ve önemini sanatsal faaliyetlerle ifade etti. Renkli görüntülere sahne olan etkinlik, farklı kuşaklar arasında iletişim ve dayanışmanın güçlenmesine de katkı sağladı.

Müzik dinletisiyle bayram coşkusu yaşandı

Resim ve boyama etkinliklerinin ardından düzenlenen müzik dinletisiyle program devam etti. Cumhuriyet’in 103. yıl dönümünün coşkuyla kutlandığı etkinlikte birlik, beraberlik ve Cumhuriyet değerlerinin önemi vurgulandı.

Çocuklar ve büyüklerin birlikte vakit geçirdiği program, katılımcılara keyifli ve duygu dolu anlar yaşattı. Cumhuriyet Bayramı’nın paylaşma, dayanışma ve ortak değerler etrafında buluşma ruhunu yansıtan etkinlik, kuşaklar arasındaki bağların güçlenmesine de vesile oldu.

Dünya nüfusuyla ilgili en güncel veriler paylaşıldı. Küresel büyüme hızı, kıtalar ve ülkeler bazındaki son nüfus dağılımı ile gelecek yıllara ilişkin resmi projeksiyonlar netleşti.

Dünya Nüfusu Kaç Milyar Oldu?

Güncel verilere göre toplam dünya nüfusu yaklaşık 8,3 milyar kişiye ulaştı. Küresel ölçekte nüfus artışı sürerken, temel demografik göstergeler ve oranlar da güncellendi.

Temel Nüfus Verileri ve Oranlar

Paylaşılan istatistiklere göre küresel demografik yapıdaki öne çıkan başlıca veriler şu şekildedir:

• Yıllık büyüme oranı: Yaklaşık %0,82 ile %0,85 seviyelerinde seyretmektedir.

• Cinsiyet dağılımı: Nüfusun yaklaşık %50,25'i erkek, %49,75'i kadındır.

• Nüfus yoğunluğu: Kilometrekare başına düşen kişi sayısı bakımından dünya genelinde yoğunluk artmaya devam etmektedir.

En Kalabalık Ülkeler Hangileri?

Ülkelerin güncel nüfus sıralamasında zirvede yer alan devletler ve nüfus büyüklükleri netlik kazandı.

Küresel Sıralama ve Türkiye'nin Yeri

Dünya genelinde en yüksek nüfusa sahip ülkeler ve Türkiye'nin sıralaması şu şekildedir:

• Hindistan: Yaklaşık 1,46 milyar nüfusuyla ilk sırada yer almaktadır.

• Çin: Yaklaşık 1,41 milyar nüfusa sahiptir.

• Amerika Birleşik Devletleri (ABD): Yaklaşık 347 milyon kişidir.

• Endonezya: Yaklaşık 286 milyon nüfustadır.

• Pakistan: Yaklaşık 255 milyon seviyesindedir.

• Türkiye: Yaklaşık 86-88 milyon nüfusuyla dünyada en kalabalık ülkeler sıralamasında 18. sırada yer almaktadır.

Gelecek Projeksiyonları: Dünya Nüfusu Ne Kadar Olacak?

Birleşmiş Milletler tarafından paylaşılan geleceğe yönelik nüfus projeksiyonları, önümüzdeki yıllarda yaşanacak artış trendini gözler önüne seriyor.

2037 ve 2060 Yılı Nüfus Öngörüleri

Uzmanların ve uluslararası kurumların uzun vadeli tahminlerine göre nüfusun ulaşacağı eşikler şunlardır:

• 2037 yılı: Dünya nüfusunun 9 milyara ulaşması beklenmektedir.

• 2060 yılı: Bu rakamın 10 milyar seviyesini aşacağı öngörülmektedir.

Türkiye Nüfusunda Ezber Bozan Değişim!

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan en güncel resmi verilere göre, Türkiye nüfusu 1 Temmuz itibarıyla 86 milyon 320 bin 602 kişiye ulaştı. Uluslararası tahmin ve projeksiyon sitelerinde ise göçmenler ve dinamik nüfus modelleri dahil edildiğinde bu sayının güncel olarak yaklaşık 87,9 milyon seviyesinde gösterildiği kaydedildi.

Cinsiyet Dengesi ve Yaş Yapısındaki Son Durum

Ülkedeki demografik yapıda kadın ve erkek nüfusunun neredeyse tamamen eşit olduğu görüldü. Verilere göre nüfusun %50,01'ini erkekler (43.170.975 kişi), %49,99'unu ise kadınlar (43.149.627 kişi) oluşturdu.

Genel olarak dinamik bir yapıya sahip olan Türkiye'de en kalabalık yaş grubunu 25-29 yaş aralığındaki genç yetişkinler oluştururken, ülkedeki ortanca yaş 34,9 olarak hesaplandı. Yaşam süresinin uzamasına bağlı olarak 90 yaş ve üzerindeki vatandaşların sayısı ise 257 bin 204 kişiye ulaştı.

En Kalabalık İller ve Nüfus Sınırını Aşan İlçeler

Türkiye nüfusunun çok büyük bir bölümünün, yani %93,6'sının il ve ilçe merkezlerinde (kentlerde) yaşadığı bildirildi. En yüksek nüfusa sahip ilk 3 şehir ve 2026 yılı payları şu şekilde sıralandı:

• İstanbul: 15,8 Milyon (Ülke nüfusunun %17,96'sı)

• Ankara: 6,0 Milyon (Ülke nüfusunun %6,77'si)

• İzmir: 4,5 Milyon (Ülke nüfusunun %5,17'si)

Açıklanan verilere göre Türkiye'nin en az nüfusa sahip ili 82 bin 836 kişi ile Bayburt olurken, ilçe bazında 1 milyon sınırını aşan en kalabalık ilçe İstanbul Esenyurt olarak kayıtlara geçti.

Nüfus Artış Hızı ve Doğurganlık Oranlarında Gerileme

Türkiye'nin nüfus artış hızının son yıllarda yavaşlama eğiliminde olduğu vurgulandı. Kadın başına düşen ortalama çocuk sayısını ifade eden toplam doğurganlık hızı 1,42 seviyesine geriledi. Bu oran, nüfusun kendini yenileme eşiği kabul edilen 2,1 seviyesinin altında kaldı. Ülke genelinde kilometrekareye düşen insan sayısı, yani nüfus yoğunluğu ise ortalama 112 kişi olarak kaydedildi.

Kaynaklar;

• TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu)
• Birleşmiş Milletler (BM Ekonomik ve Sosyal İşler Departmanı / UN DESA)
• Worldometer (Küresel Gerçek Zamanlı İstatistik Platformu)

Türkiye’nin doğu-batı demir yolu bağlantılarını güçlendirmeyi amaçlayan Doğu Türkiye Orta Koridor Demir Yolu Geliştirme (ETMIC) Projesi’nde hazırlıklar sürüyor. Bakan Abdulkadir Uraloğlu, Divriği’den Kars üzerinden Gürcistan sınırına uzanan demir yolu hattının modernizasyonuna yönelik tasarım ve yapım ihalesi ilanının Resmî Gazete’de yayımlandığını bildirdi.

Proje kapsamında mevcut demir yolu altyapısı ve üstyapısının yenilenmesi, elektrifikasyon sistemlerinin kurulması ve sinyalizasyon ile telekomünikasyon altyapısının geliştirilmesi planlanıyor.

Erzincan’dan geçen hatlar yenilenecek

Divriği-Kars-Gürcistan Sınırı Demir Yolu Hattı dört ayrı kesimden oluşuyor. Bunlar Divriği-Erzincan, Erzincan-Erzurum, Erzurum-Kars ve Kars-Gürcistan sınırı olarak sıralanıyor.

Projenin ilk üç kesiminde altyapı ve üstyapı rehabilitasyonu ile elektrifikasyon çalışmalarını kapsayan yapım ihalesi 22 Aralık 2026’da yapılacak. Böylece Erzincan’dan geçen demir yolu hattının modernizasyonu için önemli bir aşamaya geçilmesi hedefleniyor.

Kars-Gürcistan sınırı bölümünde ise Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı’nın ikinci hattının inşasıyla birlikte elektrifikasyon ve sinyalizasyon çalışmalarının yürütülmesi planlanıyor. Bu bölümde İslam Kalkınma Bankası finansmanıyla başlatılan ihale sürecinin, ETMIC Projesi ile koordineli şekilde ilerletilmesi öngörülüyor.

Projenin dört yılda tamamlanması hedefleniyor

Dünya Bankası, Asya Altyapı Yatırım Bankası ve İslam Kalkınma Bankasının ortak finansmanıyla yürütülecek projenin ihalesi, uluslararası sözleşme modeli FIDIC Sarı Kitap kapsamında gerçekleştirilecek.

Demir yolu hattında yapılacak yenileme çalışmalarının yanı sıra sinyalizasyon, telekomünikasyon ve elektrifikasyon sistemleri de bütüncül bir yaklaşımla ele alınacak. Yapım çalışmalarının dört yıl içerisinde tamamlanması planlanıyor.

Projenin hayata geçirilmesiyle doğu-batı demir yolu bağlantılarının güçlendirilmesi, yük taşımacılığında kapasitenin artırılması ve Orta Koridor’un uluslararası taşımacılıktaki etkinliğinin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Teklifler 22 Aralık’ta alınacak

Uluslararası katılıma açık gerçekleştirilecek ihalede teknik ve mali tekliflerin, 22 Aralık 2026 Salı günü saat 14.30’a kadar Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğüne kapalı zarfla sunulması gerekiyor. Teknik tekliflerin ise aynı gün saat 14.45’te açılması planlanıyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, ihale sürecinin mümkün olan en kısa sürede tamamlanarak yapım çalışmalarına başlanmasının hedeflendiğini belirtti.

Doğayla iç içe vakit geçirmek için Ekşisu Mesire Alanı’nda kamp kuran vatandaşların yanına kadar gelen tilki, çevresini inceleyerek yiyecek aradı. Kampçıların beslediği tilki, aynı alanda bulunan bir kediyle birlikte beslendi.

İnsanların bulunduğu alana çekinmeden yaklaşan tilki, kamp yapan vatandaşlara ilginç anlar yaşattı. Tilkinin kediyle aynı ortamda yiyecek araması da ortaya renkli görüntüler çıkardı.

Kutlama programına İlçe Kaymakamı Mehmet Furkan Taşkıran, Belediye Başkanı Fatih Kök, kurum amirleri, siyasi parti temsilcileri, öğrenciler ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Hükümet Konağı önünden başlayan kortej yürüyüşünün ardından kutlamalar, İlçe Şehir Stadı’nda devam etti. Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başlayan programda Belediye Başkanı Fatih Kök ve Kaymakam Mehmet Furkan Taşkıran, öğrencileri ve vatandaşları selamladı.

Programda konuşan Kaymakam Mehmet Furkan Taşkıran, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nın anlam ve önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Konuşmanın ardından öğrenciler tarafından şiirler okundu ve Cumhuriyet Bayramı için hazırlanan gösteriler sahnelendi.

İlçe genelinde düzenlenen müsabakalarda dereceye giren öğrenciler de törende ödüllendirildi. Belediye Başkanı Fatih Kök tarafından öğrencilere madalya ve kupaları takdim edildi.

Öğrencilerin gösterileri ve ödül töreniyle devam eden kutlama programı, gerçekleştirilen tören geçişinin ardından sona erdi.

İlçede Cumhuriyet’in 103. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen etkinlikler, vatandaşların yoğun katılımıyla tamamlandı.

Törende Erzincan Valisi Hamza Aydoğdu, 3. Ordu Komutanı Korgeneral Burhan Aktaş ve Erzincan Belediye Başkanı Bekir Aksun, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla tebrikleri kabul etti.

Cumhuriyet Bayramı kutlamaları çerçevesinde düzenlenen programa ilişkin görüntülerde, kent protokolünün bayram tebriklerini kabul ettiği anlar yer aldı.

Müdürlük, sağlığı korumak için tansiyonun kontrol altında tutulmasını, sigara kullanılmamasını ve alkolden uzak durulmasını önerdi. Düzenli egzersiz yapılması ve sağlıklı beslenilmesinin yanı sıra kan şekeri ile kolesterol değerlerinin kontrol ettirilmesi de paylaşımda yer aldı.

Paylaşımda, sağlıklı bir geleceğin büyük ölçüde bireylerin kendi elinde olduğuna dikkat çekildi. Ayrıntılı bilgi için müdürlüğün internet sitesindeki duyuru sayfasına yer verildi.

Kutlamalar, 28 Ekim 2026 Çarşamba günü gerçekleştirilen çelenk sunma töreniyle başladı. Program, 29 Ekim Perşembe günü Tercan Kaymakamı Neslihan Kısa Duman ile Belediye Başkanı Mehmet Yılmaz’ın kaymakamlık makamında tebrikleri kabul etmesiyle devam etti.

Tebrik kabulünün ardından ilçe spor salonunda düzenlenen törene geçildi. Belediye Başkanı Mehmet Yılmaz ve Kaymakam Neslihan Kısa Duman, öğrencilerin ve vatandaşların Cumhuriyet Bayramı’nı kutladı.

Saygı duruşunda bulunulması ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla devam eden programda Kaymakam Neslihan Kısa Duman, günün anlam ve önemine ilişkin konuşma yaptı.

Tören kapsamında öğrenciler tarafından şiirler okundu, çeşitli gösteriler sahnelendi. Yarışmalarda dereceye giren öğrencilere ödüllerinin verilmesinin ardından tören geçişi gerçekleştirildi.

Tercan’da Cumhuriyet’in 103. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen program, vatandaşların ve öğrencilerin katılımıyla tamamlandı.

Cumhuriyet’in kuruluşunun 103. yıl dönümü dolayısıyla gerçekleştirilen kutlamalarda, Cumhuriyet’in taşıdığı tarihî önem ve millî birlik ruhu ön plana çıktı. Katılımcılar, bu anlamlı günde Cumhuriyet Bayramı’nın gurur ve coşkusunu paylaştı.

Kutlamalar kapsamında, Cumhuriyet’in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, bağımsızlık mücadelesinin tüm kahramanları saygı, rahmet ve minnetle anıldı.

Kemah’ta Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla yapılan kutlamalarda, Cumhuriyet’in gelecek nesillere aktarılmasının ve millî değerlerin yaşatılmasının önemi bir kez daha vurgulandı.

Başvurular Yalnızca Ulusal Staj Programı'ndan Alınıyor

Bakanlık, 2027 yılı stajyer alımlarını Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) koordinasyonunda yürütülen Ulusal Staj Programı aracılığıyla gerçekleştirecek. 2023 yılında yürürlüğe giren Staj Yönergesi gereğince merkez ve taşra teşkilatlarına doğrudan dilekçeyle başvuru kabul edilmiyor; tüm süreçler 26 Ekim 2026'da açılan resmi portal üzerinden yürütülüyor.

Kimler Başvurabilir? Not Ortalaması ve Yaş Sınırı

Duyuru kapsamında Bakanlık birimlerinde staj yapmak üzere yalnızca örgün eğitimdeki ön lisans ve lisans öğrencileri kabul edilecek. Programa başvuracak adayların; 1 Ocak 2027 itibarıyla 35 yaşını doldurmamış (1 Ocak 1992 ve sonrası doğumlu) olması, genel not ortalamasının 4 üzerinden en az 2,00 bulunması ve staj yapılacak tarihlerde öğrencilik durumunun aktif olarak sürmesi gerekiyor. 2026-2027 eğitim dönemi sonunda mezuniyet aşamasında olan öğrenciler de staj yapacakları tarih aralığında öğrencilikleri devam ettiği sürece fırsattan yararlanabilecek.

İki Aşamalı Başvuru ve Form Onayı Şartı

Başvurular, ulusalstajprogrami.iskur.gov.tr adresi üzerinden e-Devlet şifresiyle sisteme giriş yapılarak tamamlanıyor. İki aşamalı form sürecinde, e-Devlet'ten gelen kişisel ve eğitim verileri onaylandıktan sonra aday formunun doldurulması ve ekranın sonundaki "Başvuru Formu'nu Bitir" butonunun onaylanması zorunlu tutuluyor. Başvurunun kesinleştiği ise sistemdeki "Başvuru Durumum" sekmesinden doğrulanabiliyor.

Liyakat Puanı ile İsimsiz Seçim Modeli

Değerlendirmeler yalnızca akademik not ortalamasına dayanmıyor; adayların mesleki, sanatsal, sosyal ve sportif başarıları, yabancı dil belgeleri ve yarışma dereceleri objektif bir puan havuzuna dönüştürülüyor. Kurumlar, adayların isimlerini ve okudukları üniversiteleri görmeksizin yeterlilik puanlarına göre seçim yaparak doğrudan sistem üzerinden staj teklifi iletiyor.

Son Başvuru Tarihi 14 Aralık 2026

26 Ekim'de başlayan başvuru süreci, 14 Aralık 2026 günü saat 23.59'da sona erecek. Teklif gönderim takvimine ilişkin resmi tarihlerin ise ilerleyen günlerde kamuoyuna duyurulması bekleniyor. Öğrenciler ayrıca süreçle ilgili detayları üniversitelerinin kariyer merkezlerinden de takip edebilecek.

Tercan İlçe Devlet Hastanesi Başhekimi Dr. Muhammed Fatih Irmak, hastanenin yataklı servislerinde, polikliniklerinde ve acil servisinde tedavi gören hastaları ziyaret ederek geçmiş olsun dileklerini iletti.

Ziyaretlerde hasta haklarının korunmasının, hasta memnuniyetinin gözetilmesinin ve sağlık hizmetlerinin etik ilkeler doğrultusunda sunulmasının önemine dikkat çekildi.

Öte yandan hastanenin Hasta Hakları Birimi tarafından hastalara bilgilendirici broşürler dağıtılarak hasta hakları konusunda farkındalık oluşturulması amaçlandı.

Hastane yönetimi, hasta haklarına saygılı, hasta memnuniyetini esas alan kaliteli ve güvenilir sağlık hizmeti sunma anlayışıyla çalışmaların sürdürüldüğünü bildirdi.

Bölge Müdürü Oğuzhan Yavuz, beraberindeki 82. Şube Müdürü Ragıp Taner Yılmaz ile birlikte çalışma sahalarını ziyaret etti ve yürütülen faaliyetlerin son durumu hakkında yetkililerden bilgi aldı.

İncelemeler sırasında projelerde gelinen aşama ve kaydedilen ilerlemeler değerlendirildi; sahadaki çalışmaların mevcut durumuna ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulunuldu.

Erzincan'da akşam saatlerinde etkili olan sağanak yağış nedeniyle kentte bazı bölgelerde yağmur suları birikti. Kısa sürede yoğunlaşan yağışın ardından su seviyesinin bazı evlerin kapılarına kadar ulaşması, mahalle sakinlerini tedirgin etti. Evlerine su girmesinden endişe eden vatandaşlar, kapı önlerinde kendi imkânlarıyla tedbir alarak olası su baskınlarının önüne geçmeye çalıştı.

Meteoroloji'den sağanak yağış uyarısı

Meteoroloji 12. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan son değerlendirmelere göre, bölge genelinde havanın parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor. Sabah ve gece saatlerinde ise pus ve yer yer sis görülmesi bekleniyor.

Hava sıcaklıklarının mevsim normalleri civarında seyredeceği öngörülürken, rüzgârın güneyli yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette, yağış anında ise yer yer kuvvetli esmesi bekleniyor.

1 Ocak 2017 Öncesi Tüm Prim Borçları ve Cezalar Siliniyor

Kanun teklifinin kamuoyunda en geniş yankı uyandıran başlığını Genel Sağlık Sigortası (GSS) borçlarına yönelik düzenleme oluşturdu. Düzenlemeye göre, 1 Ocak 2017 tarihi öncesine ait olan ve bugüne kadar ödenmemiş tüm GSS prim borçları tamamen silinecek. Düzenleme yalnızca anapara borcunu kapsamakla kalmayacak; prim borçlarına yıllar içerisinde işletilen gecikme cezası, gecikme zammı ve tüm feri alacakların tahsilinden de kayıtsız şartsız vazgeçilecek. Böylece geçmiş dönem borçları yüzünden sağlık güvencesi sisteminde aksama yaşayan yüz binlerce vatandaşın üzerindeki mali yük tamamen kalkmış olacak.

Kadın, Genç ve Sertifikalı İşsizlere İstihdam Desteği

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler başkanlığında hazırlanan teklifte, çalışma hayatını ve üretimi canlandırmaya yönelik prim teşviklerine geniş yer verildi. Özel politika gerektiren gruplar arasında yer alan kadınların, gençlerin ve mesleki yeterlilik veya teknik eğitim belgesine sahip işsiz bireylerin istihdama kazandırılması amacıyla uygulanan mevcut ilave istihdam teşviklerinin yürürlük süresi 31 Aralık 2027 tarihine kadar uzatılacak. Bu adım sayesinde işletmelerin dezavantajlı grupları işe alırken yararlandığı sigorta prim indirimleri kesintisiz devam edecek.

Cumhurbaşkanına 2028 Sonuna Kadar Uzatma Yetkisi

Teklif metninde istihdam piyasasındaki istikrarın korunması adına esnek bir süre mekanizması da kurgulandı. Belirlenen 31 Aralık 2027 bitiş tarihinin ardından, ekonomik ve sektörel şartların gerektirmesi durumunda teşvik süresini bir yıl daha yani 31 Aralık 2028 tarihine kadar uzatma konusunda Cumhurbaşkanına doğrudan yetki tanınacak.

Anayasa Mahkemesi Kararları Doğrultusunda Teknik Düzenleme

11 maddeden oluşan kanun teklifi, istihdam teşvikleri ve GSS borç silme maddelerinin yanı sıra mevzuattaki hukuki uyumu da sağlayacak. Yüksek Mahkeme tarafından daha önce iptal edilen çeşitli çalışma mevzuatı hükümlerinin yarattığı yasal boşluklar, teklifte yer alan yeni fıkra ve maddelerle Anayasa Mahkemesi içtihatları doğrultusunda yeniden düzenlenerek Meclis Genel Kurulu'nun onayına sunulacak.

Navier-Stokes Krizinde Veri Hırsızlığı Tartışması

OpenAI, matematiğin asırlık problemlerinden Navier-Stokes denklemlerini yapay zekânın 88 saatte çözdüğünü duyurdu. Ancak matematikçi Tristan Buckmaster ile Anthropic araştırmacısı Levent Alpöge, Codex üzerinde tuttukları bağımsız çalışma taslaklarının OpenAI sistemine izinsiz aktarılmış olabileceğini açıkladı. OpenAI iddiaları kesin bir dille reddetse de olay, akademik orijinallik konusundaki şüpheleri alevlendirdi.

147 Bin Hayalet Kaynak ve Sahte Hakemlik Tespiti

Uluslararası akademik yayınlar, yapay zekâ eliyle üretilen sahte içeriklerin baskısı altında eziliyor. Ghent Üniversitesi'nden Prof. Dmitry Kobak'ın çalışması, incelenen 1 milyonu aşkın biyomedikal makalenin yaklaşık yüzde 90'ında yapay zekâ izleri saptadı. Stanford Üniversitesi hakem değerlendirmelerinin yüzde 17'sinin algoritmalarca yazıldığını belirlerken, Cornell Üniversitesi geçtiğimiz yıl literatürde tam 147 bin sahte kaynağa atıf yapıldığını ortaya çıkardı.

AlphaFold Eleştirileri ve Yayıncılardan İnsan Şartı

Google DeepMind'ın protein katlanmalarını çözen AlphaFold modeline yönelik başarı övgüleri, kristal yapılarına dair son tahminlerde uzman denetimi eksikliği gerekçesiyle yerini eleştirilere bıraktı. Elsevier ve Nature gibi prestijli yayıncılar tedbirleri sıkılaştırarak yapay zekânın yalnızca ikincil bir araç olabileceğini, bilimsel sorumluluğun ise kayıtsız şartsız insan araştırmacıya ait olduğunu ilan etti.

Türkiye Boyutu: Yayın Baskısı ve Etik Denetim Açığı

Küresel ölçekte yaşanan bu tartışmalar Türkiye akademisinin de gündemine girdi. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), hazırladığı etik rehberle araştırmalarda yapay zekâ kullanımının açıkça beyan edilmesi ve yapay zekânın yazar olarak gösterilemeyeceği kuralını getirdi. TÜBİTAK TR Dizin de dergilerde şeffaf beyan ilkesini benimsedi. Ancak bu düzenlemeler henüz tavsiye ve beyan odaklı rehberler düzeyinde bulunuyor. Hakem ve editörlerin sahte verileri veya hayalet kaynakları teknik olarak tespit edebileceği entegre bir dijital doğrulama sistemi bulunmadığından, bilimsel denetim büyük ölçüde araştırmacıların kendi etik beyanına emanet durumda.

İlçelerde durum şöyle:

• Çayırlı ilçesinde hava sağanak yağışlı, sıcaklık 8 ile 16 derece arasında, 1,6 milimetre yağış.
• İliç ilçesinde hava parçalı bulutlu, sıcaklık 10 ile 17 derece arasında.
• Kemah ilçesinde hava sağanak yağışlı, sıcaklık 10 ile 19 derece arasında.
• Kemaliye ilçesinde hava sağanak yağışlı, sıcaklık 9 ile 15 derece arasında, 3,3 milimetre yağış.
• Otlukbeli ilçesinde hava sağanak yağışlı, sıcaklık 7 ile 14 derece arasında.
• Refahiye ilçesinde hava sağanak yağışlı, sıcaklık 6 ile 16 derece arasında.
• Tercan ilçesinde hava kuvvetli yağmurlu, sıcaklık 9 ile 16 derece arasında, 3,2 milimetre yağış.
• Üzümlü ilçesinde hava parçalı bulutlu, sıcaklık 10 ile 16 derece arasında.

Yağış beklenen yerler: Erzincan, Çayırlı, Kemah, Kemaliye, Otlukbeli, Refahiye, Tercan.

Tahminler Norveç Meteoroloji Enstitüsü'nün açık verisinden alınmıştır (Data from MET Norway) ve gün içinde değişebilir.

2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında şehit olan kahraman Mehmetçiklerin isimleri ve memleketlerinin yazılı olduğu Şehitler Anıtı, Kırklar Tepesi’nde ziyaretçilerini ağırlıyor.

Özellikle bayramlarda, milli günlerde ve yaz aylarında bölge halkı ve şehir dışından gelen misafirlerin uğrak noktası haline gelen bu alan, duygusal anlara sahne oluyor.