Dünya genelindeki dijital ve finansal sistemlerin can damarı konumunda bulunan denizaltı fiber optik kablolarının büyük ölçekte zarar görmesi ve kıtalararası veri akışının haftalarca ya da aylarca tamamen durması senaryosu, "Küresel İnternet Kıyameti" olarak adlandırılmaktadır. Dünya genelindeki internet ve veri trafiğinin %99'u, okyanus ve deniz tabanına serilmiş bu devasa kablo ağları üzerinden taşınmaktadır.

Risk Nereden Geliyor? Küresel Ağları Tehdit Eden 2 Ana Unsur

İnternet kıyameti senaryosunu tetikleyebilecek iki ana tehdit mekanizması bulunmaktadır:

Jeopolitik Sabotajlar ve Hibrit Savaşlar

Son yıllarda Kızıldeniz, Hürmüz Boğazı ve Kuzey Denizi gibi kritik geçiş noktalarında gerilimler tırmanmıştır. Özellikle Kızıldeniz (Bab el-Mandeb) darboğazı, Asya-Avrupa internet trafiğinin %95'ini taşımaktadır. Bölgedeki çatışmalar sırasında gemilerin sürüklenen çapaları kabloları koparmakta ya da devlet ve devlet dışı aktörlerin doğrudan sabotaj riskleri gündeme gelmektedir.

Güneş Fırtınaları ve Doğal Tehditler

Kaliforniya Üniversitesi'nden Dr. Sangeetha Jyothi'nin öncülük ettiği araştırmalarla popülerleşen senaryoda, Güneş'ten kopan güçlü taçküre kütle atımları (CME) Dünya'nın manyetik alanını vurmaktadır. Fiber optik hatların kendisini oluşturan cam lifler elektrik akımından etkilenmemektedir. Ancak sinyali okyanus aşırı mesafelerde güçlendirmek için her 50-150 kilometrede bir yerleştirilen elektronik tekrarlayıcılar (repeater) jeomanyetik akımlara karşı son derece hassastır. Bu tekrarlayıcıların yanması, tüm kabloyu devre dışı bırakmaktadır.

Hangi Bölgeler En Fazla Risk Altında?

Okyanus altındaki kablo ağlarının zarar görmesi durumunda risk seviyesi bölgelere göre farklılık göstermektedir:

• Yüksek Enlemler (Kuzey Bölgeleri): Güneş fırtınaları kutup bölgelerine yakın yerleri daha şiddetli etkilemektedir. Bu nedenle ABD ve Avrupa (özellikle İngiltere) arasındaki okyanus aşırı hatlar en savunmasız noktaları oluşturmaktadır.

• Kritik Darboğazlar: Kızıldeniz, dünya internet trafiğinin kesişim kümesidir. Burada meydana gelecek kitlesel bir kopma; Hindistan, Pakistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt gibi ülkeleri doğrudan etkileme riski taşımaktadır.

• Daha Dirençli Bölgeler: Kısa karasal hatlara ve daha güney enlemlere sahip olan Asya (özellikle Singapur ağ merkezi) ve Afrika hatları, bu tür küresel felaketlere karşı nispeten daha izole ve dirençli durumdadır.

"Kıyamet" Gerçekleşirse Ne Olur?

Tek bir kablonun kopması durumunda sistem trafiği otomatik olarak alternatif hatlara yönlendirildiği için internet çökmemektedir. Ancak 20 veya daha fazla kablonun aynı anda devre dışı kalması durumunda şu sonuçlar doğmaktadır:

Okyanus Tabanındaki Onarım Neden Çok Zor?

Deniz tabanındaki kabloları onarmak için özel donanımlı kablo gemileri kullanılmaktadır. Ancak jeopolitik kriz veya savaş bölgelerinde (örneğin Kızıldeniz) mayın riski, askeri tehditler ve sigorta şirketlerinin izin vermemesi nedeniyle bu gemiler aylarca bölgeye giriş yapamamaktadır.

Güneş fırtınası senaryosunda ise aynı anda yüzlerce tekrarlayıcının yanması, dünya genelindeki sınırlı sayıdaki onarım gemisinin kapasitesini aşacağı için kesintilerin aylarca sürmesine yol açabilmektedir.

Küresel Ağları Bekleyen Büyük Tehlike

Alçak dünya yörüngesindeki uyduların kapasite sınırlarından tarihin en büyük jeomanyetik fırtınalarına kadar küresel internet altyapısının karşı karşıya olduğu kritik riskler masaya yatırıldı. Uzmanlar, denizaltı kabloları ve Güneş fırtınaları konusunda önemli uyarılarda bulundu.

Geniş Bant İnternet Ağlarını Bekleyen Kritik Sınırlar

Starlink ve LEO Uydularının Rolü

Büyük bir denizaltı kablo çöküşünde gözler ilk olarak Starlink (SpaceX), Project Kuiper (Amazon) ve OneWeb gibi alçak dünya yörüngesi (LEO) uydu ağlarına çevrilmektedir. Ancak bu uyduların krizi çözme potansiyeli sınırlıdır:

• Lazerler Arası İletişim (Space Lasers): Yeni nesil Starlink uyduları, yer istasyonlarına ihtiyaç duymadan veriyi uzayda uydudan uyduya lazer ışınlarıyla aktarabilmektedir. Bu özellik, okyanusları uzaydan aşarak kıtalararası veri köprüleri kurmalarını sağlar.

• Kapasite Darboğazı (En Büyük Engel): Denizaltı fiber optik kabloları saniyede yüzlerce terabit (Tbps) veri taşır. Dünya üzerindeki tüm aktif internet uyduları bir araya getirilse bile, küresel internet trafiğinin yalnızca küçük bir yüzdesini (%2 ila %5) sırtlayabilirler.

• Önceliklendirme Senaryosu: Küresel bir "İnternet Kıyameti" anında, uydu interneti bireysel kullanıcıların Netflix izlemesi veya sosyal medyada gezinmesi için kesinlikle kullanılmayacaktır. Mevcut bant genişliği tamamen askeri savunma sistemleri, devlet kurumları, acil durum haberleşmesi ve kritik finansal transferler için rezerve edilecektir.

• Uyduların Kendi Riski: İnternet kıyametini tetikleyebilecek devasa bir Güneş fırtınası, uzaydaki uyduların elektronik devrelerini yakabilir veya atmosferi genişleterek uyduların yörüngeden çıkıp yanmasına neden olabilir.

Riski Azaltmak İçin Alınan Küresel Önlemler

Teknoloji devleri ve devletler, yumurtaları aynı sepete koymamak için altyapıyı çeşitlendirmeye çalışmaktadır:

• Yeni Rotalar ve Karasal Hatlar: Kızıldeniz ve Atlantik gibi riskli darboğazlara alternatif olarak Kutup Rotaları geliştirilmektedir. Erimekte olan buzulların açtığı alanlardan yararlanarak Asya ile Avrupa'yı Kuzey Kutbu üzerinden bağlayacak fiber hatlar döşenmektedir. Ayrıca Suudi Arabistan'ı karadan boydan boya geçerek Kızıldeniz'i bypass eden karasal koridorlar inşa edilmektedir.

• Geliştirilmiş Tekrarlayıcılar (Repeaters): Yeni nesil denizaltı kablolarında kullanılan elektronik tekrarlayıcılar, yüksek jeomanyetik akımlara karşı daha yüksek yalıtım ve koruma kalkanları ile üretilmektedir.

• Kendi Kendini Onaran Ağ Yapısı (Mesh Networking): Google ve Meta gibi şirketler, küresel veri merkezlerini dinamik yazılımlarla yönetmektedir. Bir hat koptuğunda, yapay zeka destekli sistemler trafiği anında dünyanın öbür ucundaki sağlam hatlara yönlendirir. Ancak bu sadece kısmi kopmalarda işe yarar; kitlesel kopmalarda sistem kilitlenir.

Tarihten Dersler: Büyük Jeomanyetik Fırtınalar

Güneş fırtınalarının dijital dünyayı nasıl felç edebileceğini anlamak için geçmişte yaşanan olaylara bakmak gerekir:

1859 Carrington Olayı (En Büyük Kanıt)

Tarihin kaydettiği en güçlü jeomanyetik fırtınadır. O dönemde internet veya elektrik şebekeleri yoktu; dünyanın sahip olduğu tek gelişmiş iletişim ağı telgraf sistemiydi.

Güneş'ten kopan devasa plazma bulutu Dünya'ya çarptığında, telgraf telleri üzerinde devasa elektrik akımları indüklendi. Telgraf direklerinden kıvılcımlar fırladı, bazı telgraf kağıtları kendiliğinden yanarak yangınlara yol açtı. Operatörler bataryaları fişten çektikleri halde, havadan hatlara dolan "Güneş elektriği" sayesinde saatlerce mesaj göndermeye devam edebildiler. Kutup ışıkları o kadar güneye indi ki, Karayipler'de bile gökyüzü aydınlandı ve kuşlar sabah olduğunu sanarak ötmeye başladı. Carrington Olayı büyüklüğünde bir fırtına bugün yaşanırsa, trilyonlarca dolarlık zarara ve küresel internetin aylarca tamamen çökmesine neden olabilir.

1989 Quebec Elektrik Kesintisi

Mart 1989'da yaşanan Güneş fırtınası, Kanada'nın Quebec eyaletinin elektrik şebekesinde aşırı yüklenmeye yol açtı. Eyaletin tüm elektrik şebekesi 2 dakika içinde çöktü. 6 milyon insan elektrik, ısıtma ve temel hizmetler olmadan 9 saat boyunca karanlıkta kaldı. Havalimanları, metrolar ve işletmeler felç oldu.

Dijital Dünya Ne Kadar Güvende?

Küresel internet, doğası gereği merkeziyetsiz ve yedekli tasarlanmış olsa da, fiziksel altyapısı son derece merkezidir.

Bugün dünya genelinde interneti ayakta tutan yaklaşık 500 aktif denizaltı kablosu vardır. Siber güvenlik uzmanları ve astrofizikçiler, önümüzdeki dönemlerde yaşanabilecek ekstrem bir Güneş fırtınasının ya da koordineli bir küresel sabotajın, modern medeniyeti kırılgan bir testle karşı karşıya bırakabileceği konusunda hemfikirdir.

Kaynaklar;

• ACM SIGCOMM Konferansı Araştırma Raporu: "Solar Superstorms: Planning for an Internet Apocalypse" (Dr. Sangeetha Abdu Jyothi - Kaliforniya Üniversitesi, Irvine).
• Uluslararası Teknoloji ve Bilim Yayınları: WIRED, Live Science, Silicon Republic.
• Küresel Ağ İzleme ve Analiz Platformu: NetBlocks.
• Uluslararası ve Ulusal Haber Ajansları: Euronews, TRT Haber, Sözcü, DonanımHaber.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2026 yılı eylül ayı motorlu kara taşıtları istatistiklerine göre, Türkiye genelinde trafiğe kayıtlı toplam taşıt sayısı 35 milyon 65 bin 235 oldu.

Eylülde ülke genelinde 161 bin 27 taşıtın trafiğe kaydı yapıldı. Kaydı yapılan taşıtların yüzde 45,1'ini motosiklet, yüzde 40'ını otomobil, yüzde 10,1'ini kamyonet, yüzde 1,7'sini traktör, yüzde 1,6'sını kamyon, yüzde 0,9'unu minibüs, yüzde 0,5'ini otobüs ve yüzde 0,1'ini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı eylülde bir önceki aya göre yüzde 6,3, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 18 azaldı.

Türkiye genelinde eylül ayı sonu itibarıyla trafiğe kayıtlı taşıtların yüzde 51,7'sini otomobil, yüzde 21,9'unu motosiklet, yüzde 14,2'sini kamyonet, yüzde 6,7'sini traktör, yüzde 3'ünü kamyon, yüzde 1,6'sını minibüs, yüzde 0,6'sını otobüs ve yüzde 0,3'ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Eylülde 957 bin 197 taşıtın devri yapıldı

Türkiye genelinde eylül ayında 957 bin 197 taşıtın devri gerçekleştirildi. Devri yapılan taşıtların yüzde 67,3'ünü otomobil, yüzde 13,8'ini kamyonet, yüzde 11,3'ünü motosiklet, yüzde 3'ünü traktör, yüzde 2'sini kamyon, yüzde 1,9'unu minibüs, yüzde 0,5'ini otobüs ve yüzde 0,2'sini özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Eylülde 64 bin 361 otomobilin trafiğe kaydı yapıldı.

Ocak-eylül döneminde 1 milyon 503 bin 161 taşıtın kaydı yapıldı

Yılın 9 ayında trafiğe kaydı yapılan taşıt sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,5 azalarak 1 milyon 503 bin 161 oldu. Aynı dönemde trafikten kaydı silinen taşıt sayısı yüzde 26,9 artarak 49 bin 209'a yükseldi. Böylece trafikteki toplam taşıt sayısı 1 milyon 453 bin 952 arttı.

Ocak-eylül döneminde trafiğe kaydı yapılan 665 bin 220 otomobilin yüzde 40,8'ini benzinli, yüzde 31,8'ini hibrit, yüzde 18,6'sını elektrikli, yüzde 7,4'ünü dizel ve yüzde 1,4'ünü LPG'li araçlar oluşturdu.

Aynı dönemde kaydı yapılan otomobillerin yüzde 30,9'unun 1300 ve altı motor silindir hacmine sahip olduğu belirlendi. Otomobillerin renk dağılımında ise yüzde 41,5 ile gri ilk sırada yer aldı.

Unutulmuş Banka Hesapları ve Varlıkların Sorgulanması

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından e-Devlet üzerinden sunulan bu hizmet, vatandaşların hangi bankalarda unuttukları vadesiz veya vadeli hesapları olduğunu toplu halde görmesini sağlıyor. Yıllarca kullanılmadığı için unutulan bu hesaplar, tek tıkla tespit edilerek ilgili finans kuruluşlarından talep edilebiliyor.

• Nasıl Yapılır?

  e-Devlet arama çubuğuna "Müşterisi Olduğunuz Bankalar Sorgulama" yazın. BDDK’nın sunduğu hizmete girerek aktif veya pasif durumdaki tüm banka hesaplarınızı listeleyin. Unutulmuş bakiyeleriniz için ilgili bankanın şubesiyle iletişime geçebilirsiniz.

Noter Sırasını Beklemeden Mirasçılık Belgesi İşlemleri

Türkiye Notarlar Birliği altyapısıyla e-Devlet üzerinden yürütülen hizmet sayesinde, vatandaşlar uzun noter kuyruklarında vakit kaybetmekten kurtuluyor. Gerekli veraset işlemleri dijital ortamda başlatılarak mirasçılık belgesine hızlı ve zahmetsiz bir şekilde erişilebiliyor.

• Nasıl Yapılır?

  Arama bölümüne "Mirasçılık Belgesi Sorgulama" (Türkiye Notarlar Birliği) yazın. Vefat eden kişinin T.C. Kimlik Numarasını girerek adınıza düzenlenmiş mirasçılık belgesini görüntüleyebilir ve barkodlu çıktısını alabilirsiniz.

Kamu Kurumlarında Bekleyen Şahıs Ödemelerinin Takibi

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve diğer kamu kurumları nezdinde vatandaşlar adına biriken ancak alınmayan nakdi iadeler bu sistem üzerinden kontrol edilebiliyor. Unutulan ilaç katkı payları, geçici iş göremezlik ödenekleri veya çeşitli iadeler kolayca tespit edilerek hak sahiplerinin hesaplarına aktarılabiliyor.

• Nasıl Yapılır?

  e-Devlet arama kutusuna "Şahıs Ödemeleri Sorgulama" (SGK) yazın. Adınıza birikmiş bir ödeme varsa, aynı ekrandan "Şahıs Ödemeleri Banka Hesabı Tanımlama" adımını seçerek IBAN bilginizi kaydedebilir ve paranızın doğrudan hesabınıza yatmasını sağlayabilirsiniz.

İzsiz Şirket Ortaklıklarına Karşı Kimlik Kısıtlama Hizmeti

Kimlik bilgileri çalınarak veya sızdırılarak adınıza şirket açılmasını engellemek artık birkaç saniyenizi alıyor. Ticaret Bakanlığı’nın sunduğu hizmet sayesinde, T.C. kimlik numaranıza kısıt koyarak bilginiz dışında şirket ortağı veya müdürü yapılmanızın önüne geçebilirsiniz.

• Nasıl Yapılır?

  Arama alanına "Ortak / Yetkili Olunmasına Yönelik Kısıtlama İşlemleri (NVİ)" yazın. Ekranda yer alan "Yeni Başvuru" butonuna tıklayarak "Ortaklık Kısıtı" veya "Yönetici Kısıtı" seçeneklerini işaretleyip onaylayın.

İzin Verilen Mobil Hatlar ve Abonelik Kısıtlamaları

BTK tarafından sağlanan hizmetle üzerinize açılmış tüm aktif hatları görebildiğiniz gibi, kargo veya şubeye gitmeden doğrudan bayilerdeki aboneliklerinizi dijital ortamda sonlandırabilirsiniz.

• Nasıl Yapılır?

  Arama çubuğuna "Mobil/Sabit/İnternet/TV Abonelik İptal Başvurusu" yazın. İptal etmek istediğiniz hizmet sağlayıcıyı seçip "Fesih Başvurusu Yap" butonuna basarak e-İmza veya e-Devlet güvenli doğrulama adımlarıyla işlemi tamamlayın.

GSM Operatörleri Üzerinden Adınıza Kayıtlı Borç Sorgulama

Geçmişte kapattığınızı sandığınız ancak cüzi tutarlarda faizlenen veya adınıza açılmış izinsiz aboneliklerden kaynaklanan borçları tek bir liste halinde önünüze serer.

• Nasıl Yapılır?

  e-Devlet arama kısmına "Mobil/Sabit/İnternet/TV-Uydu Yayıncılığı Hizmet Sunucularından Borç/Alacak Sorgulama" yazın. Tüm haberleşme operatörlerindeki güncel borç ve alacak durumunuzu tek sayfada inceleyin.

Gayrimenkul Güvenliği ve Tapu Takit / İpotek Durumu

Gayrimenkul alım-satım süreçlerinde mağduriyet yaşamamak adına Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'nün hizmeti e-Devlet'e entegre şekilde çalışıyor. Kendi tapularınız üzerindeki ipotek, haciz veya şerh durumlarını anlık olarak izleyebilirsiniz.

• Nasıl Yapılır?

  Arama kutusuna "Web Tapu" veya "Tapu Bilgileri Sorgulama" yazın. Sahip olduğunuz taşınmazların detaylarına girerek üzerlerinde herhangi bir ipotek, haciz veya şerh bulunup bulunmadığını kontrol edin.

GSB Erzincan Yurtlarından yapılan açıklamaya göre, Terzi Baba Öğrenci Yurdunda kalan öğrencilerle birlikte cami ziyareti gerçekleştirildi.

Ziyaret kapsamında ibadethanelerin temiz tutulması ve korunmasının önemi vurgulanırken öğrenciler de cami temizliği yaparak çalışmaya katkı sağladı.

Etkinlikle öğrencilerde ibadethanelere karşı duyarlılığın artırılması ve ortak kullanım alanlarının korunması bilincinin güçlendirilmesinin amaçlandığı belirtildi.

Eğitimin İlham Veren Anları Ölümsüzleşecek

“Öğretmenin gözü; dünün, bugünün, yarının gözüdür” anlayışıyla hayata geçirilen yarışma, eğitim yolculuğuna dair toplumsal farkındalık yaratmayı hedefliyor. Öğretmenler, sınıf içi ve okul çevresindeki çalışma ortamlarında karşılaştıkları etkileyici anları, mesleğin getirdiği duygu yüklü karelerle buluşturarak sanatsal bir anlatıma dönüştürecek.

Başvurular İçin Son Gün 26 Ekim

Renkli ve siyah-beyaz dijital fotoğrafların aynı kategoride değerlendirileceği yarışmaya başvurular elektronik ortamda kabul edilecek. Katılmak isteyen öğretmenler, eserlerini il millî eğitim müdürlüklerince ilan edilen e-posta adresleri üzerinden 26 Ekim 2026 tarihine kadar iletebilecek.

Dereceye Giren Eserler 24 Kasım’da Sergilenecek

Jüri değerlendirmesinin ardından sonuçlar 13 Kasım 2026 tarihinde kamuoyuna duyurulacak. Dereceye giren ve sergilenmeye değer görülen 50 eser, 24 Kasım Öğretmenler Günü kutlama programı kapsamında açılacak özel sergide ziyaretçilerin beğenisine sunulacak.

Erzincan İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden yapılan açıklamada, Meteoroloji 12. Bölge Müdürlüğünce Erzincan, Erzurum ve Bayburt çevreleri için sarı kodlu kuvvetli yağış uyarısı yapıldığı belirtildi.

Yağışların 15 Ekim saat 00.00'dan 16 Ekim saat 06.00'ya kadar yerel olarak kuvvetli ve yer yer çok kuvvetli olmasının beklendiği ifade edilen açıklamada, üreticilerin gerekli tedbirleri almaları istendi.

Açıklamada, tarım arazilerinde su birikmesi ve drenaj sorunlarına karşı önlem alınması, sera, depo ve tarımsal işletmelerin su baskını riskine karşı kontrol edilmesi gerektiği kaydedildi.

Gübre, yem ve diğer tarımsal malzemelerin su baskınına karşı korunaklı alanlarda muhafaza edilmesi, hayvan barınaklarının da olası su baskınlarına karşı kontrol edilmesi gerektiği vurgulandı.

Gök gürültülü sağanak sırasında açık alanlarda bulunulmaması ve tarım makineleriyle çalışılmaması uyarısında bulunulan açıklamada, taşkın riski bulunan dere yatakları ile su biriken yollarda dikkatli olunması istendi.

Kuvvetli yağışın neden olabileceği ani sel, su baskını, yıldırım, yerel dolu, kuvvetli rüzgar ve ulaşımda aksamalara karşı vatandaşların ve üreticilerin tedbirli olmaları gerektiği bildirildi.

24 Ay Boyunca Geri Ödemesiz Hibe İmkanı

KOSGEB tarafından yürütülen destek programı kapsamında, belirlenen kriterleri karşılayan işletmelere yüzde 100 destek oranıyla geri ödemesiz finansman sağlanıyor. Toplamda 24 ay boyunca devam edecek olan bu süreç, üçer aylık periyotlar halinde 8 ayrı dönem olarak planlandı.

Program dahilindeki tüm şartları eksiksiz yerine getiren işletmeler, iki yıllık süre zarfında toplam 8 brüt asgari ücret tutarına kadar geri ödemesiz performans desteğinden faydalanabiliyor.

Hibe Desteğinden Yararlanabilecek Gruplar

KOSGEB'in iş kurma desteğinden faydalanabilmek için işletme sahibi olan girişimcinin belirli öncelikli gruplar arasında yer alması gerekiyor. Program kapsamına alınan hak sahipleri şu şekilde sıralanıyor:

• Genç Girişimciler: Kendi işini kuran genç işletme sahipleri.

• Kadın Girişimciler: Ticari hayata adım atan kadın işverenler.

• Engelli Girişimciler: Ekonomik üretime katılan engelli vatandaşlar.

• Gaziler Ve Şehit Yakınları: Gaziler ile birinci derece şehit yakınları tarafından kurulan işletmeler.

Destek Ödemeleri İçin Aranan Performans Şartları

Girişimcilerin üçer aylık dönemlerde verilen bu performans desteğini alabilmeleri için ilgili dönemde belirlenen tüm kriterleri aynı anda sağlaması zorunlu tutuluyor. İşletmelerin yerine getirmesi gereken şartlar şunları kapsıyor:

• Vergi Kaydı: İşletmenin vergi mükellefiyetinin ilgili destek döneminde kesintisiz olarak devam etmesi gerekiyor.

• Asgari Satış Tutarı: İşletmenin üç aylık ilgili dönemdeki toplam satış tutarının en az bir brüt asgari ücret seviyesinde olması şartı aranıyor.

• Sigorta Prim Gün Sayısı: İşletmede hizmet akdiyle (4A kapsamında) çalıştırılan sigortalı personelin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) prim gün sayıları toplamının ilgili dönemde 90 gün veya üzerinde olması gerekiyor.

• Bağ-Kur (4B) Avantajı: Girişimcinin destek kapsamındaki işletmesinde ilk defa Bağ-Kur (4B) sigortalılığının başlaması halinde, kendi 4B kapsamındaki SGK prim gün sayıları da aranan 90 günlük prim hesabına dahil ediliyor.

Başvuru Yeri Ve Yılbaşına Kadar Süre Kısıtı

Destekten yararlanmak isteyen girişimcilerin başvurularını e-Devlet kapısı üzerinden veya KOSGEB'in resmi internet sitesinde (kosgeb.gov.tr) yer alan E-Hizmetler / KOSGEB Veri Tabanı sistemi üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirmesi gerekiyor. Başvuru öncesinde işletmenin KOSGEB veri tabanına kayıtlı olması ve KOBİ Beyannamesinin güncel tutulması şartı aranıyor.

Öte yandan performans desteğinden yararlanmak isteyen işletmeler için kuruluş tarihlerine göre kritik bir başvuru takvimi uygulanıyor. 16 Aralık 2024 tarihinden sonra kurulan işletmelerin bu geri ödemesiz destekten faydalanabilmeleri için yılbaşına kadar e-Devlet veya KOSGEB sistemi üzerinden başvurularını tamamlamaları gerekiyor. Belirtilen süre kısıtı içinde işlemlerini gerçekleştirmeyen işletmeler destek hakkından yararlanamayacak.

Meteoroloji 12. Bölge Müdürlüğünden yapılan açıklamaya göre, bölge genelinde havanın parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

Yağışların Erzincan, Erzurum, Bayburt ve çevrelerinde yerel olarak kuvvetli ve yer yer çok kuvvetli, metrekareye 21 ila 75 kilogram arasında düşmesi bekleniyor.

Kuvvetli yağışlarla birlikte ani sel, su baskını, yıldırım, hortum oluşma riski, yerel dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar ve ulaşımda aksamalar gibi olumsuzlukların yaşanabileceği belirtildi.

'Kuvvetli rüzgar uyarısı'

Bölgede yağış sırasında güneyli yönlerden esecek rüzgarın saatte 40 ila 70 kilometre hıza ulaşarak kuvvetli rüzgar ve yer yer fırtına şeklinde etkili olmasının beklendiği kaydedildi.

Açıklamada, kuvvetli rüzgar nedeniyle çatı uçması, ağaç devrilmesi ve ulaşımda aksamalar gibi olumsuzluklara karşı vatandaşların dikkatli ve tedbirli olmaları istendi.

Erzincan'da gün boyunca etkisini gösteren yağmur, kent genelinde günlük yaşamı etkiledi. Yağış nedeniyle bazı cadde ve sokaklarda su birikintileri oluştu.

Gece saatlerinde ise Erzincan semalarında art arda çakan şimşekler ve yıldırımlar, karanlığı aydınlattı. Gökyüzünde oluşan ışık görüntüleri, kentte dikkat çekici anların yaşanmasına neden oldu.

Yağışlı havanın etkisini sürdürdüğü kentte, şimşeklerin gökyüzünü aydınlattığı anlar görsel açıdan etkileyici görüntüler ortaya çıkardı.

Zaman Ölçümünde Tarihi Yol Ayrımı

Uluslararası zaman ölçüm yetkilileri, atom saatleri ile gezegenimizin dönüşüne dayalı astronomik zamanı eşitleyen bu tarihi bağı koparmaya hazırlanıyor. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülke, artık saniye uygulamasının sonlandırılmasını içeren kritik teklifi oylayacak. Oylamadan kabul kararı çıkması durumunda düzenleme Mayıs 2027 itibarıyla resmen yürürlüğe girecek.

Dünya’nın Yalpalayan Ritmi ve Teknolojik Aksamalar

Gezegenimiz mükemmel bir saat hassasiyetine sahip değil. Ay’ın çekim gücü, çekirdekteki kaymalar ve iklim krizine bağlı olarak kutup buzullarının erimesi, Dünya’nın dönüş hızında düzensiz dalgalanmalara yol açıyor. Bu farkı kapatmak adına 1972’den bu yana Eşgüdümlü Evrensel Zaman’a (UTC) tam 27 kez eklenen artık saniyeler, özellikle veri sunucuları, finansal işlem ağları ve uçak rezervasyon sistemlerinde ciddi krizler doğurdu. Nitekim 2012 ve 2016 yıllarında yaşanan küresel sistem çökmeleri, teknoloji devlerinin bu kuralın değişmesi yönündeki baskılarını artırdı.

Büyük Risk: Negatif Artık Saniye Sürprizi

Dünya genelinde uzun vadede yavaşlama gözlense de kısa vadede gezegenin hızlandığı tespit edildi. Bu durum, tarihte hiç uygulanmamış bir riski; yani zaman sisteminden bir saniyenin silinmesini (negatif artık saniye) gündeme getirdi. Yetkililer, dijital altyapıların zamanı geri veya ileri alma adımlarına henüz hazır olmadığını ve bir saniyenin çıkarılmasının kontrolsüz bir karmaşaya sebep olabileceğini vurguluyor.

3 Bin Yıl Sonraya Ertelenen Randevu

Yeni plan doğrultusunda atom zamanının astronomik zamandan kademeli olarak uzaklaşmasına izin verilecek. Atomik ve astronomik zaman arasındaki farkın 1 saati bulması ise yaklaşık 3 bin yılı alacak. Gelecek nesiller, zaman ölçümü ile Dünya’nın fiziksel hareketi arasındaki bu fark 1 saate ulaştığında bir "artık saat" düzenlemesine geçilip geçilmeyeceğine karar verecek.

Kent genelinde etkili olan yağış nedeniyle bazı cadde ve sokaklarda su birikintileri meydana geldi. Yağmurun ardından gece karanlığı, gökyüzünü aydınlatan şimşeklerle yerini görsel açıdan etkileyici anlara bıraktı.

Erzincan semalarında art arda çakan şimşekler ve yıldırımlar, geceyi adeta gündüze çevirdi. Gökyüzünde oluşan ışık gösterisi, kentte yağışlı havanın en dikkat çekici görüntülerinden biri oldu.

Şifre Paylaşımı ve Bot Yazılımlara Kesin Yasak

Yeni esaslar doğrultusunda kullanıcılara tanımlanan kullanıcı adı, şifre ve SMS doğrulama kodlarının sadece ilgili kişi tarafından kullanılması zorunlu kılındı. Şifrelerin üçüncü kişilere devredilmesi yasaklanırken, olası bir güvenlik ihlalinde şifrenin hızla değiştirilerek okul idaresine bildirilmesi gerekecek. Ayrıca sisteme otomatik veri giriş sağlayan, ekran okuyan, veri çeken ya da arayüzü değiştiren her türlü bot, makro ve tarayıcı eklentisinin kullanımı ile yetkisiz toplu veri aktarımları tamamen yasaklandı. Kuralları ihlal edenler hakkında yasal işlem başlatılacak.

Tüm Dijital İzler Kayıt Altına Alınacak

Sistemde yaşanabilecek suiistimallerin önüne geçilmesi amacıyla e-Okul üzerindeki her adım adım takip edilecek. Sisteme giriş-çıkış saatleri, erişim sağlanan IP adresleri, eklenen, değiştirilen veya silinen veriler ile görüntülenen sayfalar dâhil tüm işlemler kayıt altına alınacak. 5651 Sayılı Kanun ve KVKK standartlarında saklanacak bu dijital loglar, gerekli durumlarda adli makamlar, idari soruşturma birimleri ve MEB denetmenleri tarafından delil olarak kullanılabilecek.

Kişisel Verileri Paylaşana Ağır Yaptırım

6698 sayılı KVKK kapsamında öğrenci, veli ve personele ait kişisel verilerin korunmasına yönelik denetimler sıkılaştırıldı. Karne notları, devamsızlık bilgileri, T.C. kimlik numaraları, adres ve telefon gibi kritik verilerin sosyal medyada, mesajlaşma gruplarında veya üçüncü şahıslarla rızasız paylaşılması suç sayılacak. Söz konusu bilgilerin ekran görüntüsünün alınması veya USB gibi harici belleklere aktarılması da ihlal kapsamına alındı. Düzenlemeye aykırı hareket eden kullanıcılar hakkında hem adli hem de idari süreçler işletilecek.

Bakanlıktan Sektöre Resmi Uyarı

Ticaret Bakanlığı, e-ticaret platformları üzerinden satışa sunulan et ürünlerindeki gramaj bilgisinin açıkça belirtilmesi yükümlülüğünü yeniden gündeme getirdi.

Ticaret Bakanlığı Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri Bekir Kaplan, konuyla ilgili sosyal medya hesabından bir açıklama yaptı. Kaplan, hamburger, döner, iskender ve köfte gibi içerisinde kırmızı veya beyaz et bulunan ürünlerin satışında gramaj bilgisinin verilmesinin yönetmelikle zorunlu kılındığını vurgulayarak, bu kuralların hatırlatılması amacıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine (TOBB) resmi bir uyarı yazısı iletildiğini duyurdu.

Eksik Bilgilendirmelere Karşı Önlem

Tüketicilere ürünlerin temel nitelikleri hakkında eksiksiz ve anlaşılır bilgi sunulması yasal bir zorunluluk olarak uygulanıyor. Ancak yetkililer tarafından yapılan incelemeler ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) üzerinden vatandaşlardan gelen şikayetler, bazı işletmelerin ürün açıklamalarında gramaj bilgisini gizlediğini veya eksik bilgi verdiğini ortaya koydu.

Alınan bu yeni önlemle birlikte, vatandaşların aynı türdeki yiyecekleri gramaj ve fiyat dengesi bakımından sağlıklı bir şekilde karşılaştırması hedefleniyor. Böylece tüketicilerin satın alma kararlarını eksik veya yanıltıcı ifadelerle değil, tamamen şeffaf bilgiler ışığında vermesi sağlanacak.

Güvenilir Alışveriş Ve Şeffaflık

Mevcut mevzuatın satıcılar tarafından eksiksiz bir şekilde uygulanması, tüketici haklarının korunması ve ekonomik çıkarların güvence altına alınması açısından kritik bir rol oynuyor.

Bakanlık yetkilileri, e-ticaret platformlarının ve bu mecralarda faaliyet gösteren satıcıların gramaj bildirim yükümlülüklerini yerine getirmesinin ticarette şeffaflığı doğrudan güçlendireceğine dikkat çekiyor. Elektronik ticarette daha güvenilir bir alışveriş ortamının tesis edilmesi amacıyla yürütülen denetim ve bilgilendirme çalışmalarının kesintisiz olarak devam edeceği belirtiliyor.

Resmi Gazete İle Yürürlüğe Giren Düzenleme

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", 15 Ekim 2026 tarihli ve 33401 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yapılan düzenlemenin yasal detayları şu şekilde sıralanıyor:

• Değiştirilen Hükümler: 6 Ağustos 2016 tarihli ve 29793 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan mevcut yönetmeliğin taksitli satışları düzenleyen 12/B maddesinin birinci ve ikinci fıkraları tamamen yenilendi.

• Kaldırılan Hükümler: Aynı maddenin taşıt, kuyum ve afet istisnalarını düzenleyen üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları yürürlükten kaldırıldı.

Yürürlükten Kaldırılan Sabit Taksit Sınırları

Değişiklik öncesinde hangi ürüne en fazla kaç ay taksit yapılabileceği yönetmelik metninin içinde sabit kurallar olarak yer alıyordu. Yönetmelik metninden çıkarılan eski sabit sınırlamalar şunlardı:

• Genel Taksit Sınırı (Eski 1. Fıkra): Konut satışları hariç olmak üzere, mağazaların yaptığı vadeli satışlarda genel taksit süresi 12 ayı geçemiyordu.

• Elektronik Ve Ev Eşyaları (Eski 2. Fıkra): Beyaz eşya, mobilya ve televizyon satışlarında 9 ay; bilgisayar, tablet ve yenilenmiş telefonlarda 6 ay; belirlenen fiyat limitini aşan cep telefonlarında 3 ay; yurt içi tatil harcamalarında ise 18 ay taksit sınırı uygulanıyordu.

• Taşıt Satışları (Kaldırılan 3. Fıkra): Sıfır ve ikinci el araçların senetli satışlarında, aracın fatura değerine göre 12 aydan 48 aya kadar uzanan kademeli vade sınırları bulunuyordu.

• Altın Ve Kuyum Satışları (Kaldırılan 4. Fıkra): İşçilikli altın ve ziynet eşyası satışlarında en fazla 3 ay taksit yapılabiliyor, külçe ve gram altında ise taksit yapılamıyordu.

• Afet Bölgesi İstisnası (Kaldırılan 5. Fıkra): Bakanlığın yalnızca afet bölgelerinde taksit sınırlarını geçici olarak esnetebilmesine imkan tanınıyordu.

Yeni Dönemde Uygulamaya Alınan Kurallar

Yönetmelik içindeki tüm ürün isimleri, sabit fiyat limitleri ve ay sayıları metinden çıkarılarak daha esnek bir sisteme geçildi. Yeni düzenlemeyle getirilen kurallar şu şekilde işleyecek:

• Bakanlığa Tam Yetki: Konut satışları haricindeki tüm mal ve hizmet satışlarında taksitlendirme sürelerini belirleme ve ilave sınırlamalar getirme yetkisi doğrudan Ticaret Bakanlığına verildi.

• Senetli Ve Açık Hesaplı Satışlar: Mağazaların müşteriye senet imzalatarak (kıymetli evrak düzenleyerek) veya hiçbir belge imzalatmadan sözlü ve açık hesapla yaptığı tüm vadeli satışlar bakanlık kararlarına tabi olacak.

• Ertelenmiş Ödemeler: "Şimdi al, birkaç ay sonra öde" şeklindeki ödeme erteleme kampanyaları ile satış sonrasında belli bir ücret karşılığında borcun taksitlendirildiği işlemler de bu kapsamda denetlenecek.

• Hızlı İlan Sistemi: Cep telefonu, mobilya, beyaz eşya, altın veya taşıt satışlarında uygulanacak yeni taksit sayıları için Resmî Gazete değişikliği beklenmeyecek; alınan kararlar doğrudan Ticaret Bakanlığının resmi internet sitesinde ilan edilecek ve üst meslek kuruluşlarına gönderilecek.

Esnaf Ve Tüketici İçin Düzenlemenin Anlamı

Yönetmelikten sabit taksit sayılarının çıkarılması, elden taksitli satışlarda sınırlamaların tamamen bittiği anlamına gelmiyor. Bu değişiklik, esnaf ve vatandaş açısından şu sonuçları doğuruyor:

• Anlık Güncelleme İmkanı: Enflasyon ve fiyat değişimleri karşısında yönetmelikteki sabit Türk lirası limitlerinin eskimesi sorunu ortadan kalkacak; bakanlık piyasa şartlarına göre taksit sayılarını anlık olarak artırabilecek veya kısıtlayabilecek.

• Tüketici Ve Piyasa Korunması: Vatandaşların aşırı borçlanmasının önüne geçmek ve piyasadaki vadeli satışları denetim altında tutmak için gerekli adımlar bürokratik süreçlere takılmadan hızla atılabilecek.

Yayımı tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik hükümleri Ticaret Bakanı tarafından yürütülecek.

Devlet Su İşleri 8 Bölge Müdürlüğü/ERZURUM ile bağlı bulunan 82 Şube Müdürlüğü/ERZİNCAN ve 85 Şube Müdürlüğü/AĞRI için Personel Taşıma Servisi hizmet alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu hizmet alımının

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.
6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.
7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.
8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.
9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.
10- Bu ihalede, kısmı teklif verilebilir.
11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.
12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.
13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 120 (YüzYirmi) takvim günüdür.
14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.
15- Diğer hususlar:
İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (R) : Personel/Öğrenci Taşıma Hizmetleri/0,78
Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.
Bu ihale kapsamında çalıştırılacak servis araçlarının tamamı "S plakalı" olacaktır.

İnsan zekası gerektiren öğrenme, akıl yürütme, desen tanıma, problem çözme ve karar verme gibi görevleri yerine getiren bilgisayar sistemleri, yapay zeka (AI) olarak adlandırılıyor. Gün geçtikçe daha da önem kazanan bu teknoloji, yetenekleri ve çalışma yöntemleriyle hayatın merkezine yerleşiyor.

Yapay Zeka Türleri Hangileridir?

Yapay zeka sistemleri, gelişmişlik düzeylerine ve yeteneklerine göre üç ana grupta sınıflandırılıyor:

Dar Yapay Zeka (ANI)

Belirli ve tanımlı tek bir görev alanında çalışan, bu alanın dışına çıkamayan sistemlerdir. Günümüzde sıklıkla kullanılan ChatGPT, yüz tanıma sistemleri, kredi skorlama araçları ve öneri algoritmaları bu grupta yer almaktadır.

Genel Yapay Zeka (AGI)

İnsanın yapabildiği herhangi bir zihinsel görevi anlayıp öğrenebilen ve uygulayabilen teorik sistemlerdir. Henüz mevcut olmayan bu yapı, aktif bir araştırma konusu olmaya devam etmektedir.

Süper Yapay Zeka (ASI)

Her alanda insan zekasını aşabilecek düzeyde olduğu öngörülen kurgusal ve kuramsal sistemlerdir.

Yapay Zekanın Çalışma Yöntemleri ve Alt Dalları

Teknik yaklaşımlarına göre yapay zeka sistemleri temel olarak dört ana grupta incelenmektedir:

• Kural Tabanlı Sistemler: Kararların insan tarafından önceden yazılmış sabit kurallarla verildiği ve sistemin veriden öğrenmediği yapılardır.

• Makine Öğrenmesi (Machine Learning): Kuralların elle yazılması yerine büyük veri örneklerinden çıkarıldığı ve modelin yeni verilerle kendisini geliştirdiği alandır.

• Derin Öğrenme (Deep Learning): İnsan beyin yapısından esinlenen çok katmanlı sinir ağları sayesinde görsel, ses ve karmaşık metin verilerini işleyebilen gelişmiş bir makine öğrenmesi alt dalıdır.

• Üretken Yapay Zeka (Generative AI): Öğrendiği büyük veri örüntülerini kullanarak yeni metinler, görseller, sesler veya kodlar üretebilen sistemlerdir (örneğin dil modelleri).

Yapay Zekanın Temel Kullanım Alanları

Günümüzde hayatın pek çok alanına entegre olan yapay zeka teknolojileri şu sektörlerde aktif olarak kullanılıyor:

• Sağlık: Hastalık teşhisi, ilaç keşfi ve tıbbi görüntü analizi.

• Finans: Dolandırıcılık tespiti, otomatik portföy yönetimi ve risk analizi.

• Günlük Yaşam: Haritalar, sanal asistanlar (Siri, Google Asistan), akıllı ev sistemleri ve çeviri araçları.

• Ulaşım: Otonom (kendi kendine giden) araçlar.

Yapay Zeka Teknolojileri Nasıl Çalışıyor?

Yapay zeka, günümüzde hayatımızın her alanını sarmış durumda. Peki sabah uyandığımız andan gece yatana kadar bize eşlik eden bu teknolojiler aslında nasıl çalışıyor ve arka planda hangi mekanizmalar yer alıyor?

Yapay Zekanın Temel Motoru: Makine Öğrenmesi Nedir?

Makine öğrenmesi, bilgisayarların açıkça programlanmadan verilerden öğrenmesini sağlayan yapay zeka alt dalıdır.

Nasıl Çalışır ve Öğrenme Yöntemleri Nelerdir?

Sisteme milyonlarca veri yüklenir. Algoritma bu verilerdeki kalıpları, benzerlikleri ve kuralları kendi kendine keşfeder. Yeni bir veri geldiğinde, geçmiş deneyimlerine dayanarak tahminlerde bulunur.

• Gözetimli Öğrenme: Sisteme neyin ne olduğu söylenir (örn: Etiketlenmiş kedi ve köpek fotoğrafları verilerek aradaki fark öğretilir).

• Gözetimsiz Öğrenme: Sistem veriyi kendi kendine gruplar (örn: Müşteri satın alma alışkanlıklarını analiz ederek benzer kitleleri bulmak).

• Takviyeli Öğrenme: Sistem deneme-yanılma yöntemiyle ödül ve ceza mekanizması üzerinden öğrenir (örn: Satranç veya Go oynayan yazılımlar).

Sıfırdan İçerik Üretme Devrimi: Üretken Yapay Zeka

Bu alan, sadece mevcut veriyi analiz etmekle kalmaz; o verilerden yola çıkarak tamamen yeni ve özgün içerikler üretir. Son yıllarda dünyada devrim yaratan akım tam olarak budur.

Büyük Modeller ve Üretim Kabiliyetleri

Büyük Dil Modelleri (LLM) ve difüzyon modelleri gibi mimarileri kullanır. İnternetteki milyarlarca metni, görseli veya sesi tarayarak kelimelerin veya piksellerin bir araya gelme mantığını çözer.

• Metin Üretimi: Makaleler, şiirler, e-postalar yazabilir; kodlama yapabilir (ChatGPT, Claude gibi araçlar).

• Görsel ve Video Üretimi: Sadece yazılı bir tariften (prompt) yola çıkarak gerçekçi fotoğraflar, dijital çizimler veya videolar oluşturabilir (Midjourney, DALL-E, Sora gibi araçlar).

• Ses Üretimi: Yapay seslendirmeler yapabilir veya sıfırdan müzik besteleyebilir (Suno, ElevenLabs gibi araçlar).

Günlük Yaşamın Gizli Kahramanları: Pratik Uygulamalar

Farkında olsak da olmasak da yapay zeka, sabah uyandığımız andan gece yatana kadar hayatımızın her anındadır.

Hayatı Kolaylaştıran Araçlar

• Akıllı Asistanlar: Telefonlarımızdaki Siri veya Google Asistan sesimizi anlar, takvimimizi düzenler ve sorularımıza yanıt verir.

• Öneri Algoritmaları: Netflix'in size film önermesi, Spotify'ın haftalık keşif listesi hazırlaması veya Instagram/TikTok akışınız tamamen yapay zekanın beğeni analiziyle şekillenir.

• E-Ticaret ve Müşteri Hizmetleri: Trendyol veya Amazon gibi sitelerde karşınıza çıkan "Bunu alanlar bunu da aldı" yönlendirmeleri ve sitelerdeki Chatbot (canlı destek) robotları.

• Navigasyon: Google Haritalar veya Yandex'in canlı trafik durumunu analiz edip size en hızlı rotayı çizmesi arka plandaki tahmin algoritmaları sayesinde olur.

• Çeviri Araçları: Google Çeviri veya DeepL gibi sistemler, diller arasındaki yapısal farkları yapay sinir ağları ile çözerek neredeyse kusursuz çeviriler yapar.

Karşılaştırma Tablosu

Geldiğimiz Son Nokta: İşinizi Yapay Zekaya Mı Kaptıracaksınız, Yoksa Onunla Güçlenecek Misiniz?

Gelişen teknolojiyle birlikte yapay zeka, meslekleri tamamen ortadan kaldırmaktan ziyade işlerin yapılma biçimini kökten dönüştürüyor. Rutin, tekrarlayan ve veriye dayalı süreçler otomasyona devredilirken, insan yaratıcılığı ile stratejik düşünme becerileri her zamankinden daha önemli bir konum elde ediyor.

1. Yapay Zeka ve Mesleklerin Geleceği

İş dünyasındaki bu devasa dönüşüm, bazı meslek kollarını ciddi risk altına sokarken, bazı alanların ise yıldızını parlatıyor.

Riski Yüksek (Dönüşecek veya Azalacak) Meslekler

• Giriş Seviyesi Kodlama ve Veri Analizi: Temel kod bloklarının yazılması veya ham verilerin düzenlenmesi gibi süreçler artık yapay zeka araçları tarafından saniyeler içinde tamamlanıyor.

• Müşteri Temsilciliği ve Destek: Temel soruları yanıtlayan geleneksel çağrı merkezlerinin yerini, insan gibi doğal konuşabilen gelişmiş sesli ve yazılı chatbotlar alıyor.

• Çevirmenlik ve Metin Yazarlığı: Standart metinlerin çevirisi ve temel reklam metni üretimi yapay zeka ile hızlandığı için bu alanlardaki insan gücü ihtiyacı azalıyor.

• Rutin Ofis ve Muhasebe İşleri: Fatura işleme, veri girişi ve basit raporlama süreçleri tamamen otomatik bir yapıya bürünüyor.

Yıldızı Parlayan (Yapay Zeka ile Güçlenen) Meslekler

• Yapay Zeka Prompt (Komut) Mühendisliği: Yapay zekadan en doğru ve en verimli çıktıyı alabilmek adına doğru soruları ve emirleri tasarlayan yeni nesil uzmanlık alanı.

• Yirminci Yüzyıl Zanaatkarları ve Mavi Yaka: Elektrikçilik, tesisatçılık, marangozluk ve aşçılık gibi fiziksel el becerisi, esneklik ve anlık problem çözme yeteneği gerektiren mesleklerin yapay zeka tarafından ikame edilmesi son derece zor görünüyor.

• Veri Bilimcileri ve Yapay Zeka Etik Uzmanları: Modelleri eğitecek, denetleyecek ve sistemlerin adil çalıştığından emin olacak uzmanlara ihtiyaç artıyor.

• İnsani İlişki Odaklı Meslekler: Psikologlar, öğretmenler, hasta bakıcılar ve liderlik pozisyonları gibi empati ile yüksek duygusal zeka (EQ) gerektiren alanlar güvenli bölgede kalmaya devam ediyor.

2. Etik ve Güvenlik Boyutları

Yapay zekanın kontrolsüz biçimde büyümesi, insan hakları ve güvenlik açısından ciddi soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

Deepfake ve Dezenformasyon (Bilgi Kirliliği)

Üretken yapay zeka kullanımıyla bir siyasetçinin, ünlünün ya da sıradan bir insanın hiç söylemediği sözleri söylediği veya bulunmadığı mekanlarda yer aldığı sahte video ve sesler (deepfake) üretilebiliyor. Bu durum; seçimlerin manipüle edilmesine, dolandırıcılık vakalarına ve itibar suikastlarına zemin hazırlıyor.

Algoritmik Önyargı ve Ayrımcılık

Yapay zeka sistemleri internetteki mevcut verilerle eğitildiği için, bu verilerdeki ırkçı, cinsiyetçi veya sınıfsal önyargıları da öğreniyor. Örneğin, iş başvurularını değerlendirmekle görevli bir yapay zeka, geçmiş verilerde yer alan hatalar nedeniyle kadın adayları veya belirli etnik kökenleri eleyebiliyor.

Gizlilik ve Telif Hakları

Yapay zeka modelleri eğitilirken internet ortamındaki milyonlarca sanatçının eseri, yazarların kitapları ve kişilerin özel verileri izinsiz kullanılabiliyor. Bu durum "Emeği kim koruyacak?" ve "Verilerimiz ne kadar güvende?" sorularını gündeme taşıyor.

Otonom Silahlar ve Siber Güvenlik

Kendi kendine karar verip hedef belirleyebilen askeri dronlar ve robotlar gibi otonom silahlar, savaş hukukunu doğrudan tehdit ediyor. Ayrıca kötü niyetli odakar, yapay zekayı çok daha güçlü siber saldırılar ve hackleme yazılımları geliştirmek amacıyla kullanabiliyor.

Geleceğe Nasıl Hazırlanmalıyız?

Gelecek projeksiyonlarında öne çıkan temel yaklaşım şu şekildedir: "Yapay zeka kullanan insanlar, yapay zeka kullanmayan insanların işini elinden alacak."

Bu doğrultuda dönemin en kritik yeteneği, yapay zekayı bir tehdit olarak görmek yerine, onu yapılan işi büyüten ve hızlandıran güçlü bir ortak ve asistan olarak kullanmayı öğrenmektir.

Kaynaklar;

• TÜBİTAK Bilim Genç (Yapay Zeka Rehberi ve Öğrenme Metotları)
• GTech Yapay Zeka Akademi (AI Teknolojileri ve İş Dünyası Raporları)
• IBM Watson Education (Makine Öğrenmesi ve Derin Öğrenme Dokümantasyonu)
• OpenAI Research (Üretken Yapay Zeka ve Büyük Dil Modelleri Çalışmaları)
• World Economic Forum - WEF (Geleceğin Meslekleri ve İstihdam Raporu)
• Massachusetts Institute of Technology - MIT Technology Review (Yapay Zeka Etik ve Güvenlik Analizleri)

Deprem Teknolojileri Enstitüsü Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen çalıştaya, EBYÜ Rektörü Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız, önceki dönem Rektörü Prof. Dr. Akın Levent, rektör yardımcıları Prof. Dr. Adem Başıbüyük, Prof. Dr. Meryem Özturan Sağırlı ve Prof. Dr. Erhan Zeytun, Deprem Teknolojileri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Şevket Özden ile farklı üniversite ve kurumlardan bilim insanları, araştırmacılar ve öğrenciler katıldı.

Aktif tektonik, paleosismoloji, sismoloji, jeodezi ve deprem mühendisliği alanlarında çalışan bilim insanlarını bir araya getiren çalıştayda, 9 oturumda 40 sözlü ve 12 poster olmak üzere toplam 52 bildiri sunuluyor.

Çalıştayın açılışında konuşan Rektör Kuyrukluyıldız, tarihinde büyük depremler yaşayan Erzincan'da böyle bir bilimsel buluşmanın gerçekleştirilmesinin ayrı bir anlam taşıdığını belirtti.

Bilimsel bilginin insan hayatını koruyan ve şehirleri daha güvenli hale getiren uygulamalara dönüştürülmesinin önemine değinen Kuyrukluyıldız, üniversite olarak Deprem Teknolojileri Enstitüsünün çalışmalarını ve bilimsel iş birliklerini desteklemeyi sürdüreceklerini ifade etti.

Açılış programında önceki dönem Rektörü Prof. Dr. Akın Levent, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odasından Düzgün Esina ve TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Başkanı Cem Demirel adına Erdal Şafak da konuşma yaptı.

Programda, çalıştaya sağladıkları destek ve katkılardan dolayı Kuyrukluyıldız, Levent, Esina ve Şafak'a teşekkür plaketi verildi.

3 gün sürecek çalıştayın, bilimsel oturumlar ve poster sunumlarının ardından Erzincan Havzası'nın aktif tektoniğinin yerinde inceleneceği arazi gezisiyle sona ermesi planlanıyor.

Müdürlükten yapılan açıklamaya göre, 15 Ekim Perşembe günü ilk saatlerden itibaren Erzincan, Erzurum ve Bayburt çevrelerinde sağanak ve gök gürültülü sağanak etkili olacak.

Yağışların yerel olarak kuvvetli ve yer yer çok kuvvetli, metrekareye 21 ila 75 kilogram arasında gerçekleşeceği tahmin ediliyor.

Aralıklarla etkisini sürdürmesi beklenen yağışların 16 Ekim Cuma günü saat 06.00'ya kadar devam edeceği öngörülüyor.

Kuvvetli yağışlarla birlikte ani sel, su baskını, yıldırım, hortum riski, yerel dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar ve ulaşımda aksamalar gibi olumsuzlukların yaşanabileceği belirtildi.

Vatandaşların söz konusu olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olmaları istendi.

Meteoroloji tarafından yayımlanan uyarının sarı kod kapsamında olduğu bildirildi.

Türkiye'de kadın spor ayakkabı kategorisinde en çok tercih edilen ve satış rekorları kıran modeller belli oldu. Günlük yürüyüşten koşuya, şehir şıklığından spor salonu antrenmanlarına kadar farklı kullanım alanlarına hitap eden öne çıkan modellerin teknik detayları ve fiyat aralıkları haberimizde.

Lescon Mirage 2 Airfoam / Ghost 2

Türkiye'nin köklü yerli spor markalarından Lescon'un bu modeli, Airfoam (hava tabanlı) teknolojisi ile üretilmiştir. Yürüyüş ve koşuda darbe emici özelliği sayesinde gün boyu yüksek konfor sunar. Nefes alabilen dış kumaşı ayakların terlemesini önler.

• Fiyat Aralığı: 3.100 TL – 3.800 TL arası.

• Nereden Alınır? Lescon Resmi Web Sitesi, Lescon mağazaları, Trendyol ve Hepsiburada.

Lumberjack Dare Memory Foam / Wolky

FLO bünyesinde tamamen yerli sermayeyle yönetilen Lumberjack, günlük kullanımda en çok satan markalardandır. Memory Foam (hafızalı taban) teknolojisi sayesinde ayağın tam şeklini alır ve basış noktalarındaki baskıyı azaltır. Oldukça hafif bir yapıya sahiptir.

• Fiyat Aralığı: 1.500 TL – 2.400 TL arası.

• Nereden Alınır? FLO Mağazaları ve web sitesi, In Street mağazaları, Boyner ve Hepsiburada.

Kinetix Arion TX / Tobin Wmn

Türkiye'de fiyat/performans ve satış adedi denince akla ilk gelen kadın spor ayakkabısı serilerindendir. Fylon taban yapısıyla ultra hafiftir. Günlük yürüyüşler, spor salonu antrenmanları ve yoğun koşturmalı günler için ideal, sade tasarımlara sahiptir.

• Fiyat Aralığı: 1.100 TL – 1.800 TL arası.

• Nereden Alınır? FLO, In Street mağazaları, Trendyol ve yerel ayakkabı perakendecileri.

Hammer Jack Günlük Sneaker Serisi

Hakiki deri ve kaliteli sentetik malzemeleri bir arada kullanan yerli markadır. Özellikle kalın tabanlı (platform) şehir sneaker modelleri, şıklığı ve sağlamlığı bir arada arayan kadınlar tarafından çok satılmaktadır. Suya ve dış etkenlere karşı dayanıklılığı yüksektir.

• Fiyat Aralığı: 2.000 TL – 3.200 TL arası.

• Nereden Alınır? Hammer Jack resmi satış sitesi, Boyner, Morhipo ve Trendyol.

Hızlı Karşılaştırma Tablosu

Kaynaklar;

• Lescon Resmi Web Sitesi (lescon.com.tr)
• FLO Mağazacılık ve Pazarlama A.Ş. Resmi Web Sitesi (flo.com.tr)
• Lumberjack Global ve Kinetix Resmi Ürün Katalogları
• Hammer Jack Resmi Satış Platformu (hammerjack.com)
• Trendyol, Hepsiburada ve Boyner Kadın Spor Ayakkabı Çok Satanlar Verileri

Geleneksel Türk mutfağının ve Konya yöresinin en özel lezzetleri arasında yer alan Mevlana çorbası; etli veya tavuklu seçenekleri, bakliyatları ve tahıllarıyla hem oldukça besleyici hem de doyurucu bir alternatif sunuyor. Yöresel dokusunu koruyan bu zengin çorba, sofralarda ana yemek gücünde bir lezzet olarak öne çıkıyor.

Mevlana Çorbası İçin Gerekli Geleneksel Malzemeler

Ev usulüne ve yöreye göre küçük değişiklikler gösterebilen geleneksel Mevlana çorbasının ana malzemeleri şu şekilde sıralanıyor:

Et ve Protein Grubu

• Et veya Tavuk: 300 gram kuşbaşı kuzu/dana eti veya didiklenmiş tavuk göğsü

Bakliyat ve Tahıllar

• 1 su bardağı haşlanmış nohut

• Yarım su bardağı haşlanmış buğday (yarma) veya alternatif olarak pirinç / arpa şehriye

Sebzeler ve Aromatikler

• Soğan, sarımsak, havuç ve patates

Yağ, Sos ve Baharatlar

• Zeytinyağı veya tereyağı

• Un, salça, tuz, karabiber, kimyon

• Taze nane veya maydanoz

Adım Adım Mevlana Çorbası Tarifi: Nasıl Hazırlanır?

Mevlana çorbasını tam kıvamında ve lezzetinde pişirmek için izlenmesi gereken genel adımlar şunlardır:

1. Haşlama ve Ön Hazırlık

Etler veya tavuk eti, ayrı bir tencere içerisinde iyice yumuşayana kadar haşlanır.

2. Meyane ve Kavurma Aşaması

Başka bir tencerede tereyağı veya zeytinyağı ile un hafifçe kavrulur. Tercihe göre bu aşamada salça da eklenebilir.

3. Pişirme ve Özleşme

Tencereye et suyu, sıcak su, haşlanmış etler, nohut, pirinç veya şehriye ile birlikte küçük doğranmış sebzeler ilave edilir. Tüm malzemeler kısık ateşte pirinçler ve şehriyeler yumuşayıp çorba özleşene kadar pişirilmeye bırakılır.

4. Baharatlama ve Servis

Çorba kıvam aldıktan sonra karabiber, kimyon ve tuz eklenerek ocaktan alınır. Üzerine ince kıyılmış taze nane veya maydanoz serpiştirilerek sıcak servis edilir.

Kırmızı Etli ve Tavuklu İki Farklı Tarifin Detayları

Konya mutfağına ait, etli veya tavuklu, bakliyat ve tahıllarla zenginleştirilmiş geleneksel Mevlana çorbası, farklı usullere göre hazırlanan iki ayrı tarifiyle sunuluyor. Hem kırmızı etli hem de tavuklu versiyonunda kullanılan malzemeler ve pişirme adımları açıklandı.

1. Geleneksel Konya Usulü Kırmızı Etli ve Nohutlu Mevlana Çorbası

Kırmızı et ve nohut ile hazırlanan geleneksel Konya usulü tarifin malzemeleri ve yapılış adımları şu şekildedir:

Gerekli Malzemeler

• 300 gram kuşbaşı dana veya kuzu eti

• 1 su bardağı haşlanmış nohut

• Yarım su bardağı arpa şehriye (veya önceden haşlanmış buğday/yarma)

• 1 adet kuru soğan

• 1 adet havuç

• 1 adet patates

• 2 diş sarımsak

• 1 yemek kaşığı tereyağı

• 2 yemek kaşığı zeytinyağı

• 1 yemek kaşığı domates salçası

• 1 yemek kaşığı tepeleme un

• 5 su bardağı et suyu (eti haşladığınız su)

• 2 su bardağı sıcak su

• Baharatlar: 1 tatlı kaşığı tuz, 1 çay kaşığı karabiber, 1 çay kaşığı kimyon, 1 tatlı kaşığı kuru nane

• Üzeri için: Çeyrek demet ince kıyılmış maydanoz

Adım Adım Hazırlanışı

• Etlerin haşlanması: Kuşbaşı etler bir tencereye alınır. Üzerini geçecek kadar su eklenerek etler yumuşayana kadar haşlanır. Haşlanan etler süzülür ve suyu kenara ayırılır.

• Sebzelerin hazırlanması: Soğan, havuç ve patates küçük küpler halinde doğranır. Sarımsaklar incecik kıyılır.

• Meyanenin hazırlanması: Çorba tenceresine tereyağı ve zeytinyağı alınır. Un eklenerek kokusu çıkana kadar 1-2 dakika kısık ateşte kavrulur. Ardından salça eklenip 1 dakika daha kavrulur.

• Suyun eklenmesi: Tencereye önce 1 bardak soğuk su eklenip çırpılır. Ardından ayrılan et suyu ve sıcak su ilave edilerek kaynamaya bırakılır.

• Sebze ve şehriyenin katılması: Kaynayan suya doğranmış soğan, havuç, patates, sarımsak ve arpa şehriyeler ilave edilir. Sebzeler yumuşayana kadar yaklaşık 10 dakika pişirilir.

• Et ve nohudun ilavesi: Sebzeler hafif yumuşayınca haşlanmış etler ve haşlanmış nohutlar tencereye eklenir.

• Pişirilmesi: Çorbanın altı kısılır, şehriyeler tamamen şişip çorba kıvam alana kadar yaklaşık 10-15 dakika ara sıra karıştırılarak pişirilir.

• Servis: Tuz, karabiber, kimyon ve kuru nane eklendikten sonra ocak kapatılır. Üzerine kıyılmış maydanoz serpilerek sıcak servis edilir.

2. Tavuklu Mevlana Çorbası

Tavuk eti ve pirinç kullanılarak hazırlanan alternatif tarifin malzemeleri ve yapılış aşamaları şunlardır:

Gerekli Malzemeler

• 1 adet bütün tavuk göğsü (veya 2 adet bütün tavuk budu)

• 1 su bardağı haşlanmış nohut

• Yarım su bardağı pirinç (veya arpa şehriye)

• 1 adet kuru soğan

• 1 adet havuç

• 1 adet patates

• 2 diş sarımsak

• 1 yemek kaşığı tereyağı

• 2 yemek kaşığı zeytinyağı

• 1 yemek kaşığı tepeleme un

• 1 yemek kaşığı biber veya domates salçası

• 5 su bardağı tavuk suyu (tavuğu haşladığınız su)

• 2 su bardağı sıcak su

• Baharatlar: 1 tatlı kaşığı tuz, 1 çay kaşığı karabiber, 1 çay kaşığı pul biber, 1 tatlı kaşığı kuru nane

• Üzeri için: Çeyrek demet ince kıyılmış maydanoz ve limon dilimleri

Adım Adım Hazırlanışı

• Tavuğun haşlanması ve didiklenmesi: Tavuk eti tencereye alınır, su eklenerek haşlanır. Haşlanan tavuk süzülerek didiklenir. Tavuk suyu kenara ayrılır.

• Sebzelerin hazırlanması: Kuru soğan, havuç ve patates minik küpler halinde doğranır. Sarımsaklar rendelenir. Pirinç yıkanıp süzülür.

• Meyanenin kavrulması: Tencerede tereyağı ve zeytinyağı eritilir. Un eklenip kavrulduktan sonra salça ilave edilerek kavurmaya devam edilir.

• Sıvıların birleştirilmesi: Tencereye önce 1 bardak soğuk su dökülerek un açılır. Ardından süzülen tavuk suyu ve sıcak su eklenip kaynatılır.

• Sebze ve pirincin pişirilmesi: Kaynayan suya doğranmış soğan, havuç, patates, sarımsak ve yıkanmış pirinçler eklenir. Pirinçler ve sebzeler yumuşayana kadar orta ateşte pişirilir.

• Tavuk ve nohudun eklenmesi: Sebzeler ve pirinç yumuşadığında didiklenmiş tavuk etleri ve haşlanmış nohutlar çorbaya dahil edilir.

• Kıvam alması: Çorbanın malzemeleri bütünleşene kadar kısık ateşte 10 dakika daha kaynatılır.

• Servis: Tuz, karabiber, pul biber ve kuru nane eklenir. Ocak kapatıldıktan sonra taze maydanoz ilave edilir. Yanında limon ile sıcak servis edilir.

Kaynaklar;

• Yemek.com (Mevlana Çorbası Tarifi)
• Lezzet.com.tr (Mevlana Çorbası Tarifi)
• Esra Tokelli ile Şampiyon Mutfakta (Konya Yöresel Mevlana Çorbası Görüntülü Yapılış Rehberi)

Her neslin kendine has nostaljileri var. Biz Y kuşağı olarak kaset kalemle sarmayı, disketin o "tık" sesini ve ankesörlü kuyruğunu asla unutamayız. Hayatı dokunmatik ekranda başlayan Z kuşağı bu ikonik eşyaları görse kim bilir ne tepki verirdi? Oysa bir dönem hepimiz disketi bilgisayara iterken heyecanlanır, radyodaki şarkıyı kaydederken DJ tam ortasında konuştuğu için sinir krizi geçirirdik. İşte Y kuşağının hafızasına kazınan o efsane 10 eşya ve günümüzdeki uçuk dijital karşılıkları!

2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında şehit olan kahraman Mehmetçiklerin isimleri ve memleketlerinin yazılı olduğu Şehitler Anıtı, Kırklar Tepesi’nde ziyaretçilerini ağırlıyor.

Özellikle bayramlarda, milli günlerde ve yaz aylarında bölge halkı ve şehir dışından gelen misafirlerin uğrak noktası haline gelen bu alan, duygusal anlara sahne oluyor.