Görünmeyeni Görmek: Mitokondriyal DNA ile Soy Takibi

Araştırma, kuluçkahanelerde bulunan anaç balıkların sadece birer "üretim aracı" olmadığını, her birinin kendine has bir genetik mirasa sahip olduğunu gösterdi. Mitokondriyal DNA (mtDNA) üzerinden yapılan incelemeler sonucunda, bölgedeki tesislerde tam 7 farklı alabalık hattının (genotipinin) bulunduğu tespit edildi. Bu keşif, kuluçkahanelerin genetik zenginliğini anlamak ve hangilerinin "çok iyi", hangilerinin ise geliştirilmeye muhtaç olduğunu belirlemek adına kritik bir veri sunuyor.

Büyüme Hormonunun Sesi: RNA Analiziyle Geleceği Öngörmek

Araştırmanın en heyecan verici bölümlerinden biri, balıkların büyüme performansının henüz larva aşamasındayken tahmin edilebilmesi oldu. Bilimsel ekip, büyüme hormonu (GH-I) geninin ifade seviyelerini (ekspresyonunu) ölçerek, hangi anaçlardan gelen yavruların daha hızlı büyüme potansiyeline sahip olduğunu genetik düzeyde belirledi. Eşit çevresel şartlar altında yapılan bu testler, büyüme farklarının çevreden değil, doğrudan balığın genetik kapasitesinden kaynaklandığını ispatladı.

Akrabalı Yetiştirme Tehdidine Karşı "Kan Tazeleme" Stratejisi

Yetiştiricilikteki en büyük risklerden biri olan akrabalı yetiştirme (inbreeding), zamanla homozigotluğun artmasına ve balıkların hastalıklara karşı dirençsizleşmesine neden oluyor. Bilimsel çalışma, kuluçkahanelerdeki genetik mesafe ve benzerlik oranlarını hesaplayarak, hangi tesislerin acilen "kan tazelemesi" yapması gerektiğini belirledi. Özellikle heterozigotluğu (genetik çeşitliliği) düşen işletmeler için, genetik çeşitliliği yüksek olan diğer kaynaklardan anaç temin etmenin hayati önem taşıdığı vurgulandı.

Bilimsel Verilerle Modern Kuluçkahane Yönetimi

Çalışma, sadece genetikle sınırlı kalmayıp; yumurta çapı, sperm kalitesi ve larval çıkış oranları gibi fenotipik verileri genetik sonuçlarla harmanladı. Ortaya çıkan tablo, bir tesisin başarılı olabilmesi için sadece "büyük balık" seçmesinin yeterli olmadığını; genetik çeşitliliği koruyan ve büyüme hormonu seviyelerini takip eden bir "yönetim parametresinin" şart olduğunu gösteriyor.

Bu bilimsel araştırma, geleneksel yöntemlerle modern biyoteknolojiyi birleştirerek, su ürünleri yetiştiriciliğinde sürdürülebilirliğin ve kalitenin ancak genetik şifrelerin doğru okunmasıyla mümkün olacağını kanıtlıyor.

Kaynak: Boran Karataş, "Van İli Gökkuşağı Alabalığı (Oncorhynchus Mykiss, Walbaum, 1792) Anaç Populasyonlarının Büyüme Hormonu (GH) Gen Ekspresyon Seviyeleri, Genetik Polimorfizm İle Bazı Fenotipik Parametrelere Göre Değerlendirilmesi ve Yönetimine Yönelik Bir Araştırma", Doktora Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2019. Tez No; 606766

Program çerçevesinde Kemah ilçesinde bulunan Kemah Necatibey Ortaokulu ve Kemah İmam Hatip Ortaokulu’nda görev yapan öğretmenler ile öğrenciler bilgilendirildi.

Gerçekleştirilen eğitimlerde, motorlu bisikletler ve elektrikli bisikletlerin trafikte güvenli kullanımı, uyulması gereken kurallar ve olası riskler detaylı şekilde anlatıldı. Polis ekipleri, özellikle genç yaşta sürücü adaylarının bilinçlendirilmesinin trafik kazalarının önlenmesinde büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Yetkililer, bu tür eğitim faaliyetlerinin il genelinde devam edeceğini belirterek, trafik güvenliği konusunda farkındalık oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.

Törende konuşan İl Müftüsü İsmail Fakirullahoğlu, hacı adaylarına hitaben yaptığı konuşmada bu yolculuğun büyük bir manevi anlam taşıdığına dikkat çekti. Fakirullahoğlu, hac ibadetinin sabır, fedakârlık ve teslimiyet gerektirdiğini belirterek, “Kardeşlerimizin ibadetlerinin kabul, yolculuklarının hayırlı ve kolay geçmesini temenni ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Hacı adaylarının sağlıkla gidip sevdiklerine aynı şekilde kavuşmalarını dileyen Fakirullahoğlu, kutsal topraklara gidemeyen vatandaşlar için de dua ederek, en kısa sürede bu manevi atmosferi yaşamaları temennisinde bulundu.

Kafile, Medet Şahin başkanlığında yola çıkarken, ilk durak olarak Medine’ye hareket etti. Hacı adaylarının burada gerçekleştirecekleri ibadet ve ziyaretlerin ardından hac görevlerini yerine getirmek üzere diğer kutsal mekânlara geçecekleri öğrenildi.

Aramalarda İlk Sırada

Yaz mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte form tutma isteği artarken, detoks içerikleri de internet aramalarında üst sıralara yükseldi. Kullanıcılar, hem kolay uygulanabilir hem de günlük rutine uyarlanabilir tariflere yoğun ilgi gösteriyor.

Popüler Karışım: Limon, Salatalık ve Nane

En çok tercih edilen tariflerin başında limon, salatalık ve taze nane ile hazırlanan içecek geliyor. Bu karışımın, vücutta oluşan şişkinliği azaltmaya yardımcı olduğu ve su tüketimini artırdığı ifade ediliyor.

Yağ Yakımını Destekleyen Detoks Suyu Tarifi

Malzemeler:

1 litre su

1 adet limon

Yarım salatalık

Birkaç dal taze nane

İsteğe bağlı olarak 1 çubuk tarçın

Hazırlanışı:

Tüm malzemeleri ince dilimler halinde kesip suyun içine ekleyin. Karışımı buzdolabında yaklaşık 3-4 saat dinlendirdikten sonra gün içerisinde tüketebilirsiniz.

Detoks Suyunun Olası Etkileri

Bu tür içeceklerin:

Metabolizmanın daha aktif çalışmasına katkı sağlayabileceği

Şişkinlik hissini hafifletebileceği

Günlük su tüketimini artırabileceği

Ödemin atılmasına destek olabileceği belirtiliyor

Ancak uzmanlar, bu tarz içeceklerin tek başına kilo kaybı sağlamadığını, dengeli beslenme ve düzenli yaşam alışkanlıklarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Sağlıklı ve kalıcı kilo kontrolü için mutlaka bir uzmana danışılması ve profesyonel destek alınması önerilir.

Güvenlik güçlerinin ve Avusturya gıda denetim kurumlarının ilk incelemelerine göre, "HiPP Havuç/Patates 190 gram" etiketli ürün serisi tehlike altında. Yapılan açıklamalarda, olayın sıradan bir fabrika hatası olmadığı, aksine markaya veya kurumlara yönelik bir "şantaj girişimi" kapsamında bilinçli bir sabotaj olabileceği üzerinde duruluyor. Olayı derinlemesine araştıran polis ekipleri geniş çaplı bir soruşturma başlattı.

Ölümcül sonuçlar doğurabilir: Sakın yedirmeyin

Sağlık yetkilileri, evlerinde bu üründen bulunduran ailelere çok net ve acil bir uyarıda bulundu. Şüpheli mamaların bebeklere kesinlikle yedirilmemesi gerektiği, tüketilmesi halinde ölümcül sonuçlar yaşanabileceği açıklandı.

Vatandaşların tehlikeli seriyi ayırt edebilmesi için paylaşılan kritik detaya göre; kavanozun alt kısmında kırmızı bir daire içinde beyaz bir etiket bulunuyorsa o ürün riskli grupta yer alıyor. Yetkililer, bu tanıma uyan mamaları satın alan vatandaşların ürünleri açmadan derhal aldıkları mağazaya iade etmelerini istedi.

Şu ana kadar Avusturya ve komşusu Çekya'daki bazı zincir marketlerde tespit edilen bu şüpheli ürünler için raflardan toplatılma süreci devam ederken, emniyet güçleri olayın aydınlatılması adına bilgi sahibi olabilecek vatandaşları yetkililerle iletişime geçmeye çağırdı.

Kelimeler Coğrafya ile Nasıl Değişir?

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, bir bölgenin dil ve kültür özelliklerinin rivayet edilen metinlere doğrudan yansımasıdır. Örneğin, aynı hadis farklı bölgelerde o yörenin yerel kelime seçimleriyle veya ölçü birimleriyle (müd, rıtl gibi) şekillenmiştir. Bir bölgedeki yaygın kelime kullanımı, zamanla hadisin "mana ile rivayeti" sürecinde belirleyici bir rol oynamıştır. Bu durum, bilimsel perspektifle bakıldığında, metinlerin sadece teolojik değil, aynı zamanda dilbilimsel ve coğrafi birer belge olduğunu göstermektedir.

Siyasi Refleksler ve "Sebeb-i Rivayet" Kavramı

Araştırma, "sebeb-i rivayet" kavramına bilimsel bir derinlik kazandırarak, bir hadisin neden ve nasıl nakledildiğini sorguluyor. Bulgulara göre, Irak ve Şam gibi yönetim merkezlerindeki siyasi tutumlar, hadislerin nakil hızını ve içeriğini etkileyen en önemli faktörler arasındadır. Özellikle siyasi kriz dönemlerinde veya farklı dini grupların (Hristiyanlık, Mecusilik vb.) yoğun olduğu bölgelerde, toplumsal ihtiyaçlar ve savunma refleksleri belirli rivayetlerin ön plana çıkmasına neden olmuştur.

Antik Mitolojiden Rivayetlere Sızan İzler

Bilimsel araştırmanın belki de en şaşırtıcı yönü, hadis uydurma faaliyetlerinin bölgesel ve kültürel kökenlerini analiz etmesidir. Araştırma, bazı uydurma rivayetlerin içerisinde o bölgedeki eski dinlerin mitolojik figürlerinin ve apokaliptik (geleceğe dair gizemli metinler) unsurların izlerini saptamıştır. Roma kültürünün etkili olduğu Şam veya Pers etkisindeki Irak gibi bölgelerde uydurulan rivayetler, aslında o toplumun zihin dünyasındaki eski kültürel kodları farkında olmadan günümüze taşımıştır.

Disiplinlerarası Bir Zorunluluk

Bu araştırma sonucunda ortaya çıkan en önemli bilimsel gerçek; hadis tarihinin sadece ilahiyat eksenli değil; sosyoloji, antropoloji ve beşerî coğrafya ile birlikte ele alınmasının bir zorunluluk olduğudur. Kutsal bir metnin nakil süreci, insan faktörünün girdiği her yerde coğrafyanın ve kültürün süzgecinden geçmektedir.

Kaynakça: Sahabe Döneminde Coğrafya ve Kültürün Hadis Rivayetine Etkisi, Doktora Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019. Tez No; 598075

Vatandaşların çocuklarını dijital ortamdaki zararlı içeriklerden koruyabilmesi için Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından hazırlanan yeni ve sert tedbirler yolda. Gündemdeki düzenlemeler, çocukların internette kontrolsüzce dolaşmasının önüne geçmeyi hedefliyor.

Yasaklı sitelere gizli kapılar kapanıyor

Gündeme alınan en kritik tedbirlerden biri, Türkiye'de yasal olarak erişime kapatılmış şiddet, istismar veya yasa dışı bahis gibi içeriklere ulaşmak için kullanılan VPN (Sanal Özel Ağ) servislerine yönelik olacak. Çocukların ve gençlerin yasaklı oyunlara veya sitelere girmek için kullandığı bu arka kapılar, yeni düzenlemeyle kontrol altına alınacak. Edinilen bilgilere göre, Türkiye'de hizmet veren VPN sağlayıcılarına lisans alma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor. Böylece denetimsiz internet erişiminin önüne geçilerek sanal sınırlar daha güvenli hale getirilecek.

18 yaş altına özel 'Çocuk Hattı' geliyor

Yetkililerin üzerinde çalıştığı bir diğer önemli yenilik ise GSM abonelik sistemini temelden değiştirecek. Çocukların kullandığı mobil hatların denetimini doğrudan anne ve babalara verecek olan "Çocuk Hattı" uygulaması devreye alınacak.

Yeni sistemde, 18 yaşından küçüklerin kullandığı tüm telefon hatları sisteme "çocuk hattı" olarak tanımlanacak. Bu sayede o hattı bir çocuğun kullandığı operatörler tarafından net bir şekilde bilinecek ve hatta yaşa uygun sınırlayıcı tedbirler otomatik olarak uygulanabilecek. Ebeveynler de çocuklarının dijital dünyadaki ayak izlerini çok daha güvenli ve etkin bir şekilde kontrol edebilecek.

Kuru Kayısılı Kuzu Yahni

Malzemeler:

170 gram kuşbaşı et

Yarım yemek kaşığı tarçın

Çeyrek yemek kaşığı kişniş

Çeyrek yemek kaşığı kimyon

2 yemek kaşığı zeytinyağı

1 adet kuru soğan

2 diş sarımsak

1 yemek kaşığı taze zencefil

1 yemek kaşığı un

30 gram kuru kayısı

Hazırlanışı:

Baharatlarla harmanlanan etler oda sıcaklığında bir süre dinlendirilir. Ardından zeytinyağında sotelenerek kenara alınır. Aynı tencerede soğan kavrulur, sarımsak ve zencefil eklenir. Un ilavesiyle kıvam verildikten sonra etler tekrar tencereye alınır. Önceden yumuşatılan kayısılar eklenerek kısık ateşte pişirilir ve dinlendirilerek servis edilir.

Kuru Kayısılı Enerji Topları

Malzemeler:

200 gram kuru kayısı

Yarım su bardağı fındık

2 yemek kaşığı susam

Yarım çay kaşığı tarçın

1,5 su bardağı yulaf kepeği

2 yemek kaşığı fıstık ezmesi

Hazırlanışı:

Kayısılar sıcak suda yumuşatıldıktan sonra püre haline getirilir. Ayrı olarak çekilen fındık, susam ve diğer malzemelerle karıştırılır. Elde edilen karışım küçük parçalar halinde yuvarlanarak servis edilir. İsteğe göre buzdolabında dinlendirilerek tüketilebilir.

Kuru Kayısılı Tavuk

Malzemeler:

500 gram tavuk eti

50 gram kuru kayısı

50 gram kuru erik

1 kahve fincanı balzamik sirke

3 adet kuru soğan

4 diş sarımsak

1 yemek kaşığı sıvı yağ

Tuz

Köri

Kekik

Toz kırmızı biber

3-5 adet defne yaprağı

Su

Hazırlanışı:

Kayısı ve erikler sirke ile bekletilir. Soğan ve sarımsak kavrulduktan sonra tavuklar eklenerek pişirilir. Baharatlar ve defne yaprağı ilave edilir. Bir miktar suyla pişirme işlemi sürdürülür. Son aşamada doğranmış kuru meyveler eklenerek lezzetin bütünleşmesi sağlanır. Sıcak olarak servis edilir.

20 Ürün İçin Tescil Başvurusu Yapıldı

Erzincan’ın kendine has lezzetlerini ve tarım ürünlerini ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtmak amacıyla yürütülen faaliyetler kapsamında 20 farklı ürün için resmi tescil başvuruları tamamlandı. Başvurusu yapılan listede tatlılardan hamur işlerine, meyvelerden ana yemeklere kadar geniş bir yelpaze bulunuyor.

Tescil bekleyen ürünler şunlar:

• Arıcılık ve Tarım: Erzincan Geven Balı, Erzincan Sakı Elması, Erzincan Kemah Cevizi, Çermail Armudu.

• Hamur İşleri ve Ekmekler: Erzincan Tandır Ekmeği, Erzincan Lavaş Ekmeği, Eğin Ekmeği, Erzincan Tandır Ketesi.

• Yemekler ve Tatlılar: Erzincan Atom Sütlaç, Erzincan Kemaliye Kavurması, Erzincan Babukko Yemeği, Erzincan Yaprak Döneri, Erzincan Kasefe Tatlısı, Erzincan Lüle Baklavası, Kemaliye Badiş Çorbası, Erzincan Yaprak Sarması, Erzincan Eşgilisi, Erzincan Lokumu.

• Yöresel Ürünler: Erzincan Tava Leblebisi, Kuşburnu Goravası.

14 Ürün İçin Hazırlıklar Sürüyor

Erzincan’ın coğrafi işaretli ürün sayısını artırmak için yürütülen hummalı çalışmalar sadece başvurularla sınırlı değil. Halihazırda 14 ürün üzerinde teknik ve akademik çalışmalar devam ediyor. Bu ürünlerin de dosya süreçlerinin tamamlanmasıyla birlikte listeye eklenmesi hedefleniyor.

Çalışmaları devam eden ürünler listesi:

Çemiç, Armut Kurusu, Elma Kurusu, Erik Kurusu, Erzincan Gendime Çorbası, Kemaliye Halısı, Refahiye Keşi, Kaygana (Hamur İşi), Erzincan Kırdo Çorbası, Erzincan Kahküllü Pilavı, Erzincan Siron, Erzincan Çiğitli Pestili, Kesmece ve Erzincan Yerli Domatesi.

Şehrin gastronomi turizmine ve yerel ekonomisine büyük katkı sunması beklenen bu çalışmalar, Erzincan’ın geleneksel mirasın gelecek nesillere aslına uygun şekilde aktarılmasını amaçlıyor.

%93,3: Ruhsatsız Bir Kentin Anatomisi

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, kentin yapı stokuna dair acı bir gerçeği gün yüzüne çıkarıyor: İncelenen bölgedeki konut stokunun tam %93,3'ü ruhsatsız, yani teknik tabiriyle "kaçak" yapılaşmadan oluşuyor. Bilimsel veriler, bu yapıların büyük kısmının mühendislik hizmetinden yoksun, kalitesiz malzeme ve kötü işçilikle inşa edildiğini gösteriyor. Üstelik bu risk homojen bir dağılım göstermiyor; kentin merkezinden çeper mahallelerine doğru gidildikçe ruhsatsız yapılaşma ve poliçesiz konut oranı dramatik bir şekilde artıyor. Bu durum, olası bir sarsıntıda yıkımın "merkezden çevreye doğru" çok daha şiddetli olacağını bilimsel olarak kanıtlıyor.

Afet Gelmeden "Afeti Yaşayan" Gruplar

Bilimsel çalışma, "sosyal zarar görebilirlik" başlığı altında, depremin sadece binaları değil, en çok kimleri vuracağını da haritalandırıyor. Araştırmaya göre; okuryazar olmayan nüfusun yoğunluğu, afet bilincinin düşüklüğü ile doğrudan ilintili. Hane halkı büyüklüğünün 5 ve üzerinde seyretmesi, işsiz ve niteliksiz kadın nüfusu ile güvencesiz yaşlı nüfus, kentin en kırılgan "insani fay hatlarını" oluşturuyor. Ekonomik veriler ise durumun vahametini daha da derinleştiriyor: Kent nüfusunun %26’sı vakıf yardımlarıyla ayakta dururken, yaklaşık 8.273 hane "çok zayıf" ekonomik düzeyleri nedeniyle daha deprem olmadan aslında afet koşullarında yaşıyor.

Çeperdeki Tehlike: Mahallelerin Kırılganlık Haritası

Araştırma kapsamında hazırlanan tematik haritalar, Van'ın kuzey ve çevre mahallelerinin (Seyrantepe, Beyüzümü, Süphan gibi) hem ekonomik hem de sosyal açıdan en yüksek riskli bölgeler olduğunu bilimsel olarak tescilliyor. Bu mahalleler; kaçak yapılaşmanın en yoğun, okuryazarlık oranının en düşük ve yardıma muhtaç nüfusun en fazla olduğu yerler olarak öne çıkıyor. Bilimsel analizler, bu bölgelerin "sosyo-mekânsal" açıdan tam bir kapana kısıldığını ve acil müdahale planlarının bu "kırılganlık odaklarına" göre yeniden tasarlanması gerektiğini vurguluyor.

Betonun Ötesinde Bir Direnç Mümkün mü?

Bu bilimsel araştırma, modern afet yönetiminin artık sadece beton mukavemetine odaklanamayacağını gösteriyor. Gerçek bir zarar azaltma stratejisi; yoksullukla mücadele, eğitim seviyesinin yükseltilmesi ve mülkiyet sorunlarının çözülmesini içermek zorundadır. Aksi takdirde, yerin altındaki fay hatları durulsa bile, toplumun içindeki bu "görünmez kırıklar" gelecekteki her sarsıntıyı bir felakete dönüştürmeye devam edecektir.

Kaynak: Kent ve Afet: Depremler Açısından Van Kent Merkezinin Zarar Görebilirliği (Doktora Tezi), Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019. Tez No; 590788

Kortizolün Temel Görevleri

Bu hormonun vücuttaki etkileri oldukça geniştir. Kortizol;

Kan şekeri ve tansiyonun dengelenmesine katkı sağlar

Vücudun enerji kullanımını düzenler

Uyku-uyanıklık döngüsünü etkiler

Enflamasyonu kontrol altında tutar

Stres durumlarında denge sağlar, Ayrıca bağışıklık, sinir, kas ve kalp-damar sistemleri başta olmak üzere birçok sistemi doğrudan etkileyebilir.

Denge Bozulursa Ne Olur?

Kortizol seviyesinin normalin üzerine çıkması ya da altına düşmesi, çeşitli sağlık sorunlarını beraberinde getirebilir. Sürekli yüksek seyreden kortizol; kilo artışı, yüksek tansiyon, yorgunluk, kaygı ve kan şekeri problemleri gibi durumlarla ilişkilendiriliyor. Uzun vadede ise daha ciddi hastalıkların gelişimine zemin hazırlayabiliyor.

Öte yandan düşük kortizol seviyeleri de halsizlik, düşük tansiyon ve kronik yorgunluk gibi belirtilerle kendini gösterebilir.

Kortizol Nasıl Ölçülür?

Kortizol düzeyini belirlemek için kan, idrar veya tükürük testleri uygulanabiliyor. Özellikle 24 saatlik idrar toplama yöntemi yaygın olarak kullanılırken, testlerin genellikle sabah saatlerinde yapılması tercih ediliyor. Sonuçlar; kişinin yaşam tarzı, stres düzeyi ve bazı dış etkenlere göre değişkenlik gösterebilir.

Yüksek Kortizolün Belirtileri

Kortizol fazlalığı;

Sürekli yorgunluk hissi

Baş ağrısı ve sinirlilik

Kas güçsüzlüğü

Cilt problemleri ve kilo artışı

Yüksek tansiyon ve kan şekeri, gibi belirtilerle kendini gösterebilir. İleri durumlarda daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği için uzman desteği alınması önemlidir.

Düşük Kortizolün İşaretleri

Kortizol eksikliği yaşayan kişilerde ise;

Düşük tansiyon

İştahsızlık ve kilo kaybı

Kas zayıflığı

Sindirim sorunları

Halsizlik ve baş dönmesi, gibi şikayetler görülebilir. Bu durum bazı kronik hastalıklarla da ilişkili olabilir.

Günlük Hayatta Dengeyi Korumak Mümkün

Kortizol seviyesini dengelemek için yaşam tarzı büyük önem taşır. Düzenli uyku, egzersiz, stres yönetimi ve sağlıklı sosyal ilişkiler bu noktada öne çıkan faktörler arasında yer alır. Özellikle nefes egzersizleri ve fiziksel aktivite, stresin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Tarihten Süzülen Ticaret Kültürü

Erzincan, XVII. yüzyıl ortalarında Evliya Çelebi’nin kayıtlarına göre 500’den fazla dükkanın bulunduğu hareketli bir çarşıya ve gelişmiş bir ticarete sahipti. Özellikle bakır işlemeciliğiyle dünya çapında ün kazanan şehir, Paris ve Viyana gibi uluslararası fuarlarda sergilenen eserleriyle bir dönem Avrupa pazarlarının aranan merkezi konumundaydı. Ancak 1939 depremi, ilin bu kalkınma ivmesini ciddi şekilde kesintiye uğratarak yatırımlar üzerinde uzun süreli bir risk baskısı oluşturdu.

Tarımda Modernizasyon ve Üretim Çeşitliliği

Günümüzde Erzincan ekonomisi halen büyük oranda tarıma dayanıyor. 202.704 hektarlık ekilebilir arazinin yaklaşık %70’i sulanabilir durumda olup, özellikle Erzincan ve Tercan ovalarında yüksek verim alınıyor.

• Bitkisel Üretim: Buğday, şeker pancarı ve kuru fasulye üretiminde Türkiye payında önemli yer tutan il; domates, karpuz ve Cimin üzümü gibi ürünleri çevre illere pazarlıyor.

• Hayvancılık ve Arıcılık: Munzur, Melan ve Çimen yaylalarındaki zengin flora, küçükbaş hayvancılığı ve kaliteli bal üretimini destekliyor. Yıllık 1.241 ton bal üretimi gerçekleştiren şehirde, tulum peyniri de coğrafi işaretli ürün olarak ülke genelinde talep görüyor.

Sanayi ve Teşviklerle Gelen İstihdam

İl merkezinde yoğunlaşan sanayi faaliyetleri, 5084 ve 5510 sayılı yasalar kapsamındaki teşviklerle destekleniyor. 2011 yılı verilerine göre:

• Teşvik Belgeleri: Toplam 354 milyon TL’yi aşan 36 adet yatırım teşvik belgesi ile 897 kişiye istihdam öngörülüyor.

• Sigorta ve Vergi Desteği: Toplamda 2.033 iş yeri sigorta primi indiriminden faydalanırken, bu kapsamdaki sigortalı işçi sayısı 12.913'e ulaştı.

• Organize Sanayi Bölgesi (OSB): 373 hektarlık alana yayılan OSB’de 43 işletme üretimde olup, 1.136 kişiye ekmek kapısı sağlıyor. Bölgenin 2015 yılına kadar tam doluluğa ulaşması hedefleniyor.

Sanayide Geçmişin İzleri ve Yeni Yatırımlar

Şehrin sanayi tarihinde Sümerbank İplik Fabrikası ve Şeker Fabrikası gibi devlet yatırımları dönüm noktası olurken; günümüzde meyve konsantresi, et entegre tesisleri ve tekstil gibi alanlarda özel sektör yatırımları ön plana çıkıyor. Bakırcılık gibi geleneksel el sanatları ise pazar daralması nedeniyle zorluklar yaşasa da iç piyasadaki varlığını sürdürüyor.

Erzincan; tulum peyniri, bakır el sanatları ve Cimin üzümü için aldığı coğrafi işaret tescillerine; Kemah tuzu, dut ve bal gibi ürünleri de ekleyerek marka değerini artırmayı hedefliyor.

Daha önce kamuoyuna yansıyan planlamaya göre; tüketicilerin tüm bankalardaki kredi kartı limitleri tek bir çatı altında toplanacak ve bu tutarın 400 bin lirayı aşması durumunda katı bir kural devreye girecekti. Kişinin aylık ve yıllık gelirine bakılarak limitlerde yüzde 50 ile yüzde 80 arasında değişen oranlarda ciddi bir kesintiye gidilmesi hedefleniyordu.

Yetkililer, bankalara bu altyapıyı kurmaları, müşterilerle iletişime geçerek gelir teyidi yapmaları ve özellikle vatandaşın sağlık ile eğitim harcamalarının bu ani düşüşten olumsuz etkilenmemesi için 3 aylık bir hazırlık süresi tanımıştı.

Mevcut limitler geçerliliğini koruyor

Bankacılık çevrelerinden yansıyan son bilgilere göre, bankalara tanınan sürenin sonuna yaklaşılırken bu radikal düzenleme şimdilik hayata geçirilmeyecek. Limitlerin 1 Ocak 2027'ye kadar gelir durumuyla tamamen uyumlu hale getirilmesi projesi ertelenmiş durumda.

Alınan bu yeni karar, ekonomik planlamasını mevcut kredi kartı limitlerine göre yapan vatandaşların rahat bir nefes almasını sağladı. Uygulamanın rafa kaldırılmasıyla birlikte kredi kartı limitlerinde herhangi bir zorunlu kesinti ya da değişiklik yapılmayacak. Kart sahipleri, mevcut limitlerini hiçbir kısıtlamaya takılmadan kullanmaya devam edebilecek.

Teknoloji uzmanlarının değerlendirmelerine göre, uygulamanın beta sürümünde ortaya çıkan bu yenilik, yıllardır popüler olarak kullanılan "Yakın Arkadaşlar" sisteminin bir benzeri olarak çalışacak. Vatandaşlar artık mevcut sistemdeki kafa karıştırıcı gizlilik ayarlarıyla uğraşmak yerine; aileleri, iş arkadaşları veya sadece en yakın dostları için önceden "Özel Listeler" oluşturabilecek. Bir paylaşım yapılmak istendiğinde, hazırlanmış olan bu kitle tek bir dokunuşla seçilebilecek.

Yeşil halkanın yanına mor halka geliyor

Vatandaşların uygulamayı kullanırken fark edeceği en belirgin değişiklik ise durum güncellemelerinin etrafındaki renkli çerçeveler olacak. Bugüne kadar alıştığımız standart yeşil çerçeve, genel rehbere açık olan normal paylaşımları temsil etmeye devam edecek. Ancak durumun etrafında belirecek "mor halka", o paylaşımın sadece özel bir listeye yapıldığının simgesi olacak. Bir başka deyişle, rehberinizdeki bir kişinin durumunda mor bir halka görürseniz, o kişinin sizi özel bir listeye dahil ettiğini anında fark edebileceksiniz.

Listelerde tam mahremiyet sağlanacak

Geliştirilen bu yeni sistemde gizlilik de en üst seviyede tutuluyor. Yetkililerden alınan bilgilere göre, kurduğunuz özel listelerin isimlerini ve bu listelere eklediğiniz emojileri sadece siz bileceksiniz. Üstelik bu listeye eklenen kişiler, aynı grupta başka kimlerin bulunduğunu kesinlikle göremeyecek. Böylelikle rehberinizdeki kişiler arasında herhangi bir alınganlık veya iletişim sorunu yaşanmasının da önüne geçilmiş olacak.

Şu an hem Android hem de iOS işletim sistemlerinde belirli bir kitle ile test edilen bu pratik özelliğin, önümüzdeki haftalarda tüm vatandaşların kullanımına açılması bekleniyor.

Belirlenen kurallara göre, özel sağlık kuruluşları normal şartlarda SGK’nın belirlediği işlem bedelinin en fazla iki katı kadar ek ücret talep etme hakkına sahip. Ancak bu farkın yasal olarak alınabilmesi için fiyatların hastane içinde şeffaf bir şekilde ilan edilmesi ve işlem öncesinde hastadan mutlaka onay alınması şart koşuluyor.

Hangi işlemler için tek kuruş istenemez?

Vatandaşların haklarını bilmesi, gereksiz ve haksız ödemelerin önüne geçilmesi için büyük önem taşıyor. Yetkililerin hatırlattığı yasal düzenlemelere göre, özel hastanelerde hiçbir şekilde ek ücret ödemeden yararlanılabilecek hizmetler şunlar:

• Acil durum müdahaleleri: Hayati tehlike arz eden acil vakalarda servise yapılan başvurular ve ilk 24 saat boyunca uygulanan tüm tıbbi işlemler ücretsizdir. Ancak poliklinikte sıra beklememek adına yapılan "acil olmayan" başvurularda hastanenin ücret alma hakkı bulunuyor.

• Kanser tedavileri: Hastaların en çok yıprandığı süreçlerden olan kemoterapi, radyoterapi ve radyoizotop gibi kanserle mücadele tedavilerinde hastalardan hiçbir ek bedel istenemiyor.

• Yoğun bakım ve hayati operasyonlar: Her türlü yoğun bakım hizmeti, organ ve doku nakilleri, kalp cerrahisi operasyonları ile yanık tedavileri SGK güvencesi altında ücretsiz olarak yapılıyor.

• Yenidoğan ve diyaliz hizmetleri: Yenidoğan bebeklerin ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetleri ile böbrek hastalarının diyaliz tedavilerinden ücret alınması yasak.

• Gazi ve şehit yakınları: Şehitlerimizin birinci derece yakınları ile gazilerimiz, özel hastanelerdeki işlemleri için ilave ücret ödemiyor.

Fazla ödeme yapan vatandaş ne yapmalı?

Tüm bu katı kurallara rağmen haksız bir fatura ile karşılaşan veya ücretsiz olması gereken bir işlem için para ödeyen vatandaşların hak arama yolları açık. Uzmanlar, hastaneden ayrılmadan önce mutlaka detaylı bir fatura ve yapılan işlemlerin kalem kalem dökümünün istenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Alınan bu detaylı belgeyle e-Devlet veya SGK’nın resmi sistemi üzerinden ödenmesi gereken gerçek tutar kontrol edilebiliyor. Şayet hastanenin haksız bir ücret aldığı tespit edilirse; vatandaşlar zaman kaybetmeden ALO 170 iletişim hattını arayarak şikayet kaydı oluşturabilir veya doğrudan SGK müdürlüklerine dilekçe ile başvurarak paralarının iadesini talep edebilirler.

Etkinlik kapsamında şehit mezarlarının bakımı yapılırken, çevre temizliği de titizlikle tamamlandı. Programın ardından teşkilat mensupları, vatan uğruna canlarını feda eden aziz şehitler için dualar etti.

Ülkü Ocakları Erzincan İl Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada, şehitlerin hatırasını yaşatmanın ve kabirlerini ziyaret etmenin önemli bir sorumluluk olduğu vurgulandı. Açıklamada, bu tür faaliyetlerin birlik ve beraberlik duygularını pekiştirdiği ifade edildi.

Yetkililer, şehitlerin emaneti olan vatanın korunması ve gelecek nesillere aktarılması adına benzer etkinliklerin devam edeceğini belirtti.

Sahada aktif rol alan Kadın Kolları teşkilatı, vatandaşların samimi yaklaşımının kendilerine moral ve motivasyon sağladığını ifade etti. Yapılan çalışmalarla birlikte teşkilata katılan her yeni üyenin, gelecek hedeflerine olan inancı daha da güçlendirdiği belirtildi.

Çalışmalar sırasında Alpay Kabadayı'da standı ziyaret ederek Kadın Kolları üyeleriyle bir araya geldi. Ziyaretin teşkilat mensupları tarafından memnuniyetle karşılandığı, bu tür desteklerin saha çalışmalarına olumlu katkı sunduğu ifade edildi.

Kadın Kolları yetkilileri, kadınların emeği ve kararlılığıyla yürütülen çalışmaların artarak devam edeceğini vurgulayarak, güçlü bir teşkilat yapısıyla sahada olmaya devam edeceklerini dile getirdi.

Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölüm Başkanı Prof. Dr. Fikret Gülaçtı, son dönemde artış gösteren okul şiddeti olaylarına ilişkin dikkat çeken bir analiz yayımladı. Gülaçtı, yaşananların yalnızca okul sınırları içinde ele alınamayacağını belirterek, toplumun tüm kesimlerini kapsayan geniş çaplı bir “toplumsal seferberlik” çağrısında bulundu.

Okullarda yaşanan şiddetin tek boyutlu bir sorun olmadığını vurgulayan Gülaçtı, bu durumun aile, eğitim sistemi, medya ve dijital dünyanın ortak etkisiyle ortaya çıkan bir “sistem krizi” olduğuna dikkat çekti. Şiddetin bireysel değil yapısal bir problem olduğunun altını çizen Gülaçtı, mevcut verilerin uzun süredir bu riski işaret ettiğini ancak gerekli adımların zamanında atılmadığını ifade etti.

“Veriler Vardı, Neden Beklendi?”

Analizinde önemli bir soruya dikkat çeken Gülaçtı, “Eldeki veriler yeterliyken neden harekete geçilmedi?” diyerek kurumsal sorumluluğa işaret etti. Şiddet olaylarının giderek artmasının toplumda tehlikeli bir normalleşmeye yol açtığını belirten Gülaçtı, şiddetin süreklilik içinde tırmanan bir süreç olduğuna vurgu yaptı.

Aile ve Okulun Rolü Hayati

Çözümün temelinde güçlü aile yapısının yer aldığını belirten Gülaçtı, çocukların sağlıklı gelişimi için “güvenli bağlanma” ortamının şart olduğunu dile getirdi. Ebeveynlerin dijital farkındalık, duygusal iletişim ve rol model olma konularında daha aktif olması gerektiğini belirten Gülaçtı, okullarda ise öğretmenlerin sadece akademik değil, aynı zamanda güven veren bir rehber olması gerektiğini söyledi.

Rehberlik servislerinin önemine de değinen Gülaçtı, Türkiye’de rehber öğretmen başına düşen öğrenci sayısının uluslararası standartlara çekilmesi gerektiğini belirterek, bunun önleyici bir sistem için kritik olduğunu ifade etti.

Dijital Dünya: Görünmez Tehlike

Dijital ortamların artık çocuklar için “ikinci bir okul” haline geldiğini belirten Gülaçtı, siber zorbalığın 7 gün 24 saat devam eden bir tehdit oluşturduğunu söyledi. Şiddetin dijital platformlarda özendirilmesi ve faillerin kahramanlaştırılması riskine karşı, eleştirel dijital okuryazarlık eğitimlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.

Mahalle Kültürü Zayıfladı

Toplumsal yapıda yaşanan değişimlere de dikkat çeken Gülaçtı, geleneksel mahalle kültürünün zayıflamasıyla birlikte sosyal denetim mekanizmalarının da ortadan kalktığını belirtti. Artan yalnızlaşmanın çocuklar üzerindeki riskleri büyüttüğünü ifade eden Gülaçtı, toplumsal duyarlılığın yeniden güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Çözüm Çok Katmanlı Olmalı

Okul şiddetiyle mücadelede kısa, orta ve uzun vadeli adımların birlikte atılması gerektiğini belirten Gülaçtı; rehber öğretmen sayısının artırılması, acil destek hatlarının kurulması ve kurumlar arası veri paylaşımının güçlendirilmesi gibi öneriler sundu. Eğitim, sağlık, adalet ve sosyal hizmetler alanında ortak politikaların geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Gülaçtı, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
“Çocuklarımızı korumak ancak birlikte hareket etmekle mümkün. Sistemin her halkası güçlü olursa, zincir kopmaz.”

Kaliteyi 10-HDA Maddesi Belirliyor

Araştırma sonuçlarına göre, arı sütünün bağışıklık güçlendirici ve hücre yenileyici etkisini sağlayan en önemli madde olan "10-HDA" oranı, bölgedeki bitki çeşitliliğine göre değişiyor. Malatya'nın Doğanşehir bölgesi, zengin florası sayesinde bu maddenin üretiminde zirveye ulaştı. Bilim heyeti, sadece rengine veya tadına bakarak bir arı sütünün kaliteli olup olmadığının anlaşılamayacağını, mutlaka laboratuvar onaylı 10-HDA oranlarına bakılması gerektiğini vurguladı.

Her Şeker Aynı Değil: Bilimsel Besleme Şart

Sanılanın aksine, tamamen kendi haline bırakılan arıların ürettiği sütte bazı koruyucu değerlerin daha düşük çıkabildiği saptandı. Araştırmada kullanılan glikoz takviyesinin, arı sütündeki protein ve koruyucu enzim miktarını artırdığı gözlemlendi. Ancak uzmanlar bu durumun, kontrolsüz "merdiven altı" üretimle karıştırılmaması gerektiğinin altını çizdi. Kaliteli üretim için doğru bölge (lokasyon) ve bilimsel bir besleme takviminin şart olduğu kanıtlandı.

Oda Sıcaklığında Bekleyen Arı Sütü Şifa Değil

Vatandaşlar için hayati önem taşıyan bir diğer detay ise saklama koşulları oldu. Arı sütünün içeriğindeki mucizevi bileşenlerin oda sıcaklığında hızla kaybolduğu belirtildi. Araştırmada kullanılan tüm örneklerin eksi 18 derecede korunduğuna dikkat çeken uzmanlar, uygun koşullarda saklanmayan arı sütünün faydadan çok zaman kaybı olabileceği uyarısında bulundu.

Tüketicilere 3 Altın Uyarı

• Analiz Raporu İsteyin: Ürünün üzerindeki 10-HDA değerini mutlaka kontrol edin.

• Saklama Koşuluna Bakın: Soğuk zincirle korunmayan ürünlerden uzak durun.

• Bölgeye Önem Verin: Zengin bitki çeşitliliğine sahip (Doğanşehir gibi) bölgelerde üretilen ürünleri tercih edin.

Zihinsel Devrim: Eğitimle Değişen Girişimci Kimliği

Bilimsel veriler, girişimcilik eğitimlerinin katılımcılarda sadece teorik bilgi artışı sağlamadığını, aynı zamanda derin bir psikolojik dönüşümü tetiklediğini gösteriyor. Araştırma sürecinde uygulanan testler; eğitim alan bireylerin öz yeterlilik algılarında, yani "bu işi yapabilirim" inancında anlamlı bir artış yaşandığını kanıtlıyor. Eğitim süreci, bireyin kendi içindeki potansiyeli fark etmesini sağlayan bir katalizör görevi görerek, girişimciliğe olan bağlılığı ve niyeti doğrudan yukarı çekiyor.

"Biliyorum Ama Neden Başlamıyorum?" Paradoksu

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, "bilgi" ile "eylem" arasındaki o ince çizgide gizli. Bilimsel analizler, girişimcilik bilincinin oluşmasında eğitimin devrimsel bir etkisi olduğunu gösterse de yatırım kararı söz konusu olduğunda eğitimin tek başına yeterli olmadığını ortaya koyuyor. Yani bir girişimci adayı, iş planı hazırlamayı ve risk yönetimini mükemmel şekilde öğrense dahi, iş "elini taşın altına koymaya" geldiğinde dışsal faktörler ve ekonomik çevre belirleyici bir rol oynamaya devam ediyor.

Sermaye mi, Cesaret mi? Engelleyici Duvarlar

Bilimsel araştırmanın derinliklerine inildiğinde, potansiyel girişimcilerin önündeki en büyük "hayali" ve "gerçek" engeller de netleşiyor. Araştırmaya katılanların büyük bir kısmı, yeterli sermayeye sahip olmamayı ve ekonomik şartlardaki belirsizliği en büyük engel olarak nitelendiriyor. Ancak ilginç bir detay daha var: Birçok aday, sadece "kendine güvenmeme" veya "başvuru prosedürlerini karmaşık bulma" gibi aslında eğitimle aşılabilecek psikolojik bariyerler nedeniyle hayallerini erteliyor.

Eğitmenin Gücü: Özgüvenin Gizli Kaynağı

Araştırma, eğitim kalitesinin sadece müfredatla değil, eğitimi veren kişinin profiliyle de doğrudan bağlantılı olduğunu bilimsel verilerle destekliyor. Katılımcıların büyük bir bölümü, iş kurma yolunda kendilerini en çok motive eden unsurun "eğitmenin özgüven verici tavrı" olduğunu belirtiyor. Bu bulgu, girişimcilik ekosisteminde "usta-çırak" ilişkisinin ve saha tecrübesine sahip rehberlerin, hibe ve kredilerden bile daha etkili bir motivasyon kaynağı olabileceğini bilimsel olarak tescilliyor.

Geleceğin Girişimcilik Formülü: Bilgi + Destek + Çevre

Bu bilimsel çalışma, girişimciliğin bir "kara kutu" olmadığını, doğru eğitimle geliştirilebileceğini ancak bu sürecin bütüncül bir destek mekanizmasıyla taçlandırılması gerektiğini gösteriyor. Girişimcilik niyeti eğitimle artsa da bu niyetin somut bir işletmeye dönüşmesi için finansal desteklerin, bürokratik kolaylıkların ve güven verici bir ekonomik iklimin bir araya gelmesi şart.

Kaynak: Mehmet Akif ERÇELİK; "KOSGEB Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi'nin Girişimcilik Üzerindeki Rolü", Doktora Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019. Tez No; 587033

"Ekonomik Özgürlük Erzincan'ın Hakkıdır"

Süleyman Tan, konuşmasında Ticaret ve Sanayi Odası’nı sadece bir kurum değil, üyelerin her an ulaşabileceği gerçek bir "temsil makamı" haline getireceğinin sözünü verdi. Ekonomik gücün sosyal gelişimle doğrudan bağlantılı olduğunu savunan Tan, "Ekonomik gücü zayıf olan bir şehir, sosyal olarak da geriler; biz bu gidişatı tersine çevirmek için buradayız" ifadelerini kullandı.

Hedef: Üreten Ve Büyüyen Bir Erzincan

Adaylık sürecinde polemik yerine proje üreteceklerini vurgulayan Tan, Erzincan’ı çevre illerin sanayi başarısıyla kıyaslayarak şu hedefleri paylaştı:

• Sanayide Atılım: Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) yatırım cazibesini artırmak adına gerekirse Ankara’da bakanlıklar nezdinde temaslarda bulunulacağını belirtti.

• Girişimciye Tam Destek: Özellikle kadın ve genç girişimcilerin önündeki engelleri kaldırmak için özel destek mekanizmaları kurulacağını ifade etti.

• Sektörel Kalkınma: Tarım, turizm ve sanayi potansiyelini birleştirerek topyekûn bir ekonomik kalkınma hamlesi başlatılacağını duyurdu.

• Katılımcı Yönetim: Ticaret hayatındaki her paydaşın, bir bakkaldan büyük bir sanayiciye kadar herkesin fikrinin kıymetli olduğu ortak akıl vurgusu yaptı.

24 Saat Açık Kapı Sözü

Şeffaf ve ulaşılabilir bir yönetim anlayışını benimseyeceğini dile getiren Süleyman Tan, başkan seçilmesi durumunda odanın kapılarının tüm üyelere 24 saat açık olacağını söyledi. Erzincan’ın hak ettiği ekonomik seviyeye ulaşması için birlik ve beraberlik çağrısı yapan Tan’ın açıklamaları, iş dünyasında yankı bulmaya devam ediyor.

Anbean Kanlı Ay Tutulması: Vatandaşların Objektifinden Büyüleyici Anlar

2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında şehit olan kahraman Mehmetçiklerin isimleri ve memleketlerinin yazılı olduğu Şehitler Anıtı, Kırklar Tepesi’nde ziyaretçilerini ağırlıyor.

Özellikle bayramlarda, milli günlerde ve yaz aylarında bölge halkı ve şehir dışından gelen misafirlerin uğrak noktası haline gelen bu alan, duygusal anlara sahne oluyor.

2025 yılının nisan ayında aşırı bir kar yağışı yaşandı. Yaklaşık 30 cm yi bulan kar sonrasında çiçek açan ağaçların çiçekleri üşüdü. Ama kardan sonra gözlemlenen manzara herşeye değdi.