Peki, sevdiklerimizin ruhuna bir nebze huzur taşımak, onlara olan vefamızı göstermek için çıktığımız bu manevi yolculukta neleri bilmeliyiz? Dinî esaslardan kabristan adabına kadar merak edilen tüm detayları sizler için derledik.

Selfie Değil Teslimiyet: Kabir Başında Nasıl Davranmalıyız?

Kabristanlar, hayatın fâniliğini hatırlatan ve ortak bir manevi atmosferi paylaştığımız özel alanlardır. Bu nedenle buralarda sergilenecek her davranış sessiz bir farkındalık içermelidir:

• Sessizlik ve Saygı: Mezarlık alanında yüksek sesle konuşmak, kahkaha atmak ya da telefonla uzun görüşmeler yapmak kabir adabına uymaz.

• Mezar Taşlarına Özen: İslami geleneklere göre mezar taşlarının üzerine oturmak, basmak ya da saygısızca davranmak doğru değildir.

• Sosyal Medya Detoksu: Ziyaret anını belgelemek adına mezar başında selfie çekmek, video kaydı almak ya da sosyal medya için poz vermek bu kutsal mekânların ruhuna aykırıdır. Odak noktamız gösteriş değil, teslimiyet olmalıdır.

• Çiçek ve Su Dokunuşu: Kabre su dökmek ve kurumuş otlar yerine canlı çiçekler bırakmak, ölüye saygının ve onlar adına edilen bir nevi duanın sembolüdür.

• Hazırlıklı Olun: Özellikle şehir dışındaki ya da büyük mezarlıklara gidiyorsanız, yanınıza su ve hafif atıştırmalıklar almak faydalı olacaktır.

Saat Seçimi Önemli: Ne Zaman Gidilmeli, Ne Zaman Kaçınılmalı?

Kabir ziyareti için dinen kesin bir saat sınırlaması olmasa da hem manevi huzur hem de fiziksel konfor için bazı vakitler öne çıkıyor:

En İdeal Vakit: Bayram sabahları, özellikle sabah veya bayram namazının hemen ardından kabristana gitmek en köklü gelenektir. Günün erken saatleri hem sessizliği hem de manevi bereketiyle en uygun zaman dilimidir.

Öğle Sıcağına Dikkat: Yaz aylarında güneşin dik geldiği öğle saatleri, ziyaretçileri fiziksel olarak çok yorabileceği için pek tercih edilmemelidir. Kışın ise havanın erken kararması göz önünde bulundurularak öğleden önce hareket edilmelidir.

Gece Ziyareti Önerilmez: Gece vakti mezarlığa gitmek hem güvenlik hem de psikolojik nedenlerle tavsiye edilmez. Ayrıca dinen gece ziyaretine yönelik bir teşvik de bulunmamaktadır.

Kalpten Gelen Niyaz: Hangi Dualar ve Sureler Okunmalı?

Mezar başında eller semaya açıldığında okunacak en faziletli surelerin başında manevi ağırlığıyla Yasin Suresi gelir. Bunun yanı sıra Fatiha, İhlas, Felak ve Nas sureleri de sıkça zikredilir.

Özellikle şu ayet-i kerime kabir başlarında sıkça okunur:

$$\text{"Rabbenâ ğfirlî ve li-vâlideyye ve lil-mü’minîne yevme yekûmül hisâb" (İbrahim, 41)}$$

(Rabbimiz! Hesap kurulacağı gün beni, anamı, babamı ve müminleri bağışla.)

Kur'an-ı Kerim Okumayı Bilmeyenler Ne Yapmalı?

Arapça bilmemek duaya engel değildir. Türkçe meallerden dualar okuyabilir ya da içinizden geldiği gibi, "Allah'ım sevdiklerimizin mekânını cennet eyle, taksiratlarını affet" şeklinde samimi bir dille niyet edebilirsiniz.

• Ses tonu nasıl olmalı? Dualar kural olarak sessiz ve kalpten okunmalıdır. Ancak yanınızda bu usulü öğrenmesini istediğiniz çocuklarınız varsa, öğretici olması açısından hafif sesli de okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular ve Merak Edilenler

1. Bayramda adetliyken mezar ziyareti yapılır mı?

En çok kafa karıştıran konulardan biri budur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın görüşüne göre; adetli kadınların mezarlık ziyaretinde bulunmalarında dinen hiçbir sakınca yoktur. Bu dönemde Kur'an-ı Kerim tilaveti yapılamasa ve namaz kılınamasa da, kabir başında içtenlikle dua etmek ve kabri ziyaret etmek tamamen caizdir.

2. Yalnız başına mezarlığa gitmek doğru mudur?

Dinen tek başına kabir ziyareti yapmakta hiçbir engel yoktur; Peygamber Efendimiz de bireysel ziyaretler gerçekleştirmiştir. Ancak özellikle tenha mezarlıklarda güvenlik endişesi veya aşırı hüzün/korku hissi uyanıyorsa, bir refakatçiyle gitmek psikolojik ve fiziksel açıdan daha sağlıklı olabilir. Eğer gidemiyorsanız, evinizden edeceğiniz samimi bir dua da yerini bulacaktır.

3. Sahipsiz veya tanımadığımız mezarlara dua edilir mı?

Bayram kalabalığında yürürken kenarda kalmış, taşı kırılmış veya ismi silinmiş sahipsiz mezarlar görebilirsiniz. Bu mezarlara dua etmek sadece caiz değil, aynı zamanda çok büyük bir sevaptır. İslam, hayatta olmayan tüm müminler için duayı teşvik eder. İsmini bilmeseniz dahi o kabre bir Fatiha göndermek, müminin merhametini gösterir. Unutmayın; bugün bir yabancıya edeceğiniz dua, yarın sizin mezarınızın başında bir yabancının size dua etmesine vesile olabilir.

Kırmızı etin, kötü huylu kolesterol (LDL) miktarının yüksek olduğu bir besin grubu olduğunu hatırlatan Avrasya Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Melis Işık, günlük tüketim miktarının kişiye göre değişmekle birlikte ortalama 90–120 gram (yaklaşık 3–4 köfte kadar) olması gerektiğini belirtiyor. Özellikle kalp, hipertansiyon, diyabet gibi kronik hastalığı olanlar ile gastrit ve ülser gibi mide rahatsızlığı bulunan kişilerin porsiyon kontrolüne ekstra özen göstermesi gerekiyor.

"Ölüm Katılığı" Geçmeden Eti Tüketmeyin

DoktorTakvimi uzmanlarından Diyetisyen Pelin Çetin ve Beslenme Uzmanı Melis Işık, bayramda en sık yapılan hataların başında yeni kesilen etin hemen tüketilmesi geldiğini vurguluyor. Hayvan kesildikten sonra "rigor mortis" yani ölüm katılığı halinin oluştuğunu belirten uzmanlar, ilk 24 saat etin çok sert olacağını, bu durumun proteinin sindirimini zorlaştırarak hazımsızlığa ve pişme güçlüğüne yol açacağını ifade ediyor. Etin kesildikten sonra en az 24 saat dinlendirilmesi, hem lezzet hem de sindirim sağlığı açısından hayati önem taşıyor.

Kurban Eti Nasıl Saklanmalı?

Diyetisyen Pelin Çetin, kurban etinin doğru saklanmaması durumunda sağlıklı bir besin olmaktan çıkabileceğini belirterek doğru muhafaza yöntemlerini şöyle sıralıyor:

• Sıcakken dolaba koymayın: Yeni kesilmiş et hemen poşetlere doldurulup buzdolabına konulmamalıdır. Önce temiz, güneş görmeyen ve serin bir ortamda birkaç saat soğutulmalıdır. Üst üste ve havasız şekilde bekletmek bakteri oluşumunu kolaylaştırır.

• Porsiyonlara ayırın: Etler büyük parçalar halinde değil, tek seferlik porsiyonlar şeklinde saklanmalıdır. Tekrar tekrar çözdürüp dondurmak hijyen ve kaliteyi bozar. Derin dondurucuya saklama tarihi yazılarak konulmalıdır.

• Çapraz bulaşmaya dikkat: Çiğ et ve suyu, buzdolabında özellikle sebze ve hazır tüketilecek gıdalarla temas etmemelidir. Etler cam kapta veya buzdolabı poşetinde, alt raflarda muhafaza edilmelidir.

• Eti kesinlikle yıkamayın: Dinlenme süresinde etin kanı büyük ölçüde akacaktır. Kurban etini yıkamak, mikrobiyolojik olarak bakteri riski oluşturur.

• Oda sıcaklığında çözdürmeyin: Dondurucudan çıkan et kalorifer üzerinde, sıcak suda veya oda sıcaklığında çözdürülmemelidir. Çözündürme işlemi buzdolabının alt rafında yavaşça ya da mikrodalgada yapılmalıdır. Çözünen et asla tekrar dondurulmamalıdır.

Pişirme Yöntemi Protein Değerini Etkiliyor

Uzmanlar, et yemeklerine ilave yağ, kuyruk yağı veya tereyağı eklenmemesini, etin kendi yağında pişirilmesini öneriyor. Kavurma ve derin yağda kızartma yöntemlerinden kaçınılması istenirken; haşlama, fırın ve ızgara yöntemleri tavsiye ediliyor.

Mangal yapacaklar için ise çok önemli bir uyarı var: Etler ateşten en az 15 santimetre uzakta tutulmalıdır. Ateşle direkt temas eden etler kurur ve "protein denatürasyonu" nedeniyle protein kaynağı olma özelliğini kaybederek kanserojen öğelerin oluşmasına, A, B1, B12 ve folik asit gibi vitaminlerin kaybına yol açar. Etin hem içinin hem de dışının iyi pişmiş olması gerekmektedir.

Dengeli Bayram Sofrasının Formülü

Bayramda sağlıklı beslenmek için güne sebze ve su yönünden zengin hafif bir kahvaltı ile başlanması öneriliyor. Yemek öncesi ve sırasında toplam 2 bardak su tüketimi sindirime yardımcı oluyor.

Diyetisyen Pelin Çetin, dengeli bir bayram tabağının formülünü şu şekilde paylaşıyor:

• %50'si: Meyve ve sebzeler (Bol yeşillikli salata)

• %25'i: Süt ve et grubu (Proteinler)

• %25'i: Tatlılar, börekler, sarma ve dolmalar.

Etin içerisindeki demirin vücut tarafından en yüksek verimle kullanılabilmesi için yanında mutlaka bol salata tüketilmesi gerekiyor. Tansiyon problemi olmayanların salataya 1/4 limon suyu sıkması C vitamini desteği sağlıyor. Ayrıca bağırsak sağlığı için günde 1-2 porsiyon yoğurt ve kefir gibi probiyotik gıdaların tüketilmesi öneriliyor. Bayramda şerbetli tatlılar (kadayıf, şöbiyet, baklava) yerine dondurma, sütlaç ve muhallebi gibi sütlü tatlıların günde en fazla bir porsiyon tüketilmesi tavsiye ediliyor.

Sakatat ve Çocuk Beslenmesine Dikkat!

Karaciğer, yürek ve böbrek gibi sakatatların demir, B12, çinko ve protein açısından zengin olduğunu belirten Çetin, demir eksikliği olanlar için faydalı olabileceğini ancak yüksek kolesterol içerdiğini hatırlatıyor. Aşırı tüketimden kaçınılmalı, kalp-damar, yüksek kolesterol, hipertansiyon ve gut hastaları sakatat tüketiminde çok dikkatli olmalıdır.

Çocuklarda ise kurban eti 6. ayını doldurup ek gıdaya geçen bebeklere verilebiliyor. Ancak çocuklara verilecek etlerin de en az 24 saat dinlendirilmiş olması, sert ve lifli olmaması gerekiyor. Çocuklara et kıyma, köfte ya da küçük ve yumuşak parçalar halinde, aşırı yağ ve baharattan kaçınılarak sunulmalıdır. Uzmanlar, "Protein alsın" düşüncesiyle çocuklara yetişkin porsiyonu yüklenmemesi gerektiğinin altını çiziyor.

İşte Erzincan’ın üç önemli lezzetine ait, doğrudan kayıtlardan alınan o çarpıcı rakamlar:

Erzincan Kadayıfı: 1 Porsiyonda 440 Kalori

Yapılan analizlere göre, 160 gramlık bir porsiyon Erzincan kadayıfı tüketildiğinde vücuda 440 kcal kalori alınıyor. Ürünün 100 gramındaki kalori değeri ise 275 kcal olarak hesaplanırken, bu miktar günlük değerin %13.8’ine denk geliyor.

Erzincan Kadayıfının Besin Değerleri (100 gramda / 1 Porsiyonda - 160g):

• Karbonhidrat: 31.36 g / 50.0 g (Günlük %10.5)

• Yağ: 14.4 g / 23.0 g (Günlük %22.1)

• Protein: 2.7 g / 4.3 g (Günlük %5.4)

• Kolesterol: 32.6 mg / 52.2 mg (Günlük %10.9)

• Lif: 1.2 g / 1.9 g

• Mikro Elementler (100g): 89.0 IU A Vitamini, 0.3 mg C Vitamini, 59.9 mg Potasyum, 22.3 mg Kalsiyum, 0.6 mg Demir.

Erzincan Baklavası: Daha Küçük Porsiyon, Farklı Değerler

Erzincan baklavasının standart bir porsiyonu 90 gram olarak ölçülüyor ve bu porsiyon 259.2 kcal enerji veriyor. 100 gram üzerinden bakıldığında ise kalori değeri 288 kcal (Günlük %14.4) olarak kadayıftan biraz daha yüksek bir yoğunluğa sahip.

Erzincan Baklavasının Besin Değerleri (100 gramda / 1 Porsiyonda - 90g):

• Karbonhidrat: 39.49 g / 35.54 g (Günlük %13.2)

• Yağ: 12.0 g / 10.8 g (Günlük %18.4)

• Protein: 3.3 g / 2.9 g (Günlük %6.5)

• Kolesterol: 17.4 mg / 15.66 mg (Günlük %5.8)

• Lif: 1.1 g / 1.0 g

• Mikro Elementler (100g): 21.3 IU A Vitamini, 0.4 mg C Vitamini, 111.6 mg Potasyum, 26.8 mg Kalsiyum, 0.6 mg Demir.

Erzincan Burma Baklava: En Yüksek Enerji Oranları Onda

Erzincan’ın bir diğer önemli çeşidi olan burma baklavada ise rakamlar porsiyon büyüklüğüne göre ciddi artış gösteriyor. 150-160 gramlık tek bir porsiyon burma baklava tüketildiğinde kalori değeri 600 ila 700 kcal arasına ulaşıyor.

Erzincan Burma Baklavası Ölçü ve Kalori Tablosu:

• 1 Adet (Dilim) (~40-45 g): 150 - 180 kcal

• 100 Gram: 380 - 475 kcal

• 1 Porsiyon (~150-160 g): 600 - 700 kcal

100 Gram Burma Baklavanın Besin İçeriği:

• Karbonhidrat: ~60 - 65 g

• Yağ: ~15 - 22 g

• Protein: ~3 - 5 g

Erzincan'dan bildiren muhabiriniz olarak aktardığımız bu resmi veriler, yerel tatlıların besinsel haritasını açıkça ortaya koyuyor.

Kahve Kreması ve Meyve Suyu Tuzağı

Pek çoğumuzun kahvesini yumuşatmak için kullandığı kahve kremaları, aslında gerçek süt ürünü içermiyor. Genellikle bitkisel yağlar, yapay aromalar ve kıvam artırıcılardan oluşan bu ürünler, sağlığımız için önemli riskler taşıyor. Benzer şekilde, "yüzde 100 meyve suyu" etiketiyle satılan ürünler de masum değil. İçeriklerinden arındırılan liflerin aksine, yüksek oranda şeker barındıran bu sular, karın bölgesindeki yağlanmayı tetikleyebiliyor.

Kızartmalar, Mayonez ve Hazır Bulyonlar

Lezzetine doyum olmayan patates kızartması ve kızarmış gıdalar, vücutta iltihaplanmayı artıran bileşiklerle yüklü. Aynı şekilde yüksek kalorili ve katkı maddeli hazır mayonezler ile yemeklere tat katan hazır bulyonlar, içerdiği yüksek tuz ve palm yağı gibi maddelerle sağlığımızı riske atıyor.

Evde yapılacak yoğurtlu soslar veya doğal et suları, bu zararlı alternatiflere karşı en sağlıklı seçenekler olarak öne çıkıyor.

Plastik Şişe ve Sakız Tehlikesi

Sağlığın temeli olan suyun saklanma biçimi de hayati önem taşıyor. Plastik şişelerde bekleyen sular, içerdikleri BPA gibi kimyasallar nedeniyle hormonal dengeyi bozabiliyor; bu nedenle cam veya metal şişelerin tercih edilmesi öneriliyor.

Ayrıca, "şekersiz" olsa bile yapay tatlandırıcılar içeren sakızlar, iştah mekanizmasını olumsuz etkileyebiliyor. Sağlıklı bir yaşam için bu tür "gizli" tehlikeler içeren besinlerden kaçınmak veya tüketimi minimuma indirmek büyük önem arz ediyor.

28 Mayıs’ta Kapalı Bir Hava Bekleniyor

Meteoroloji raporlarına göre, 28 Mayıs Perşembe günü sabahın erken saatlerinden itibaren Erzincan genelinde havanın kapalı ve yağışlı olması öngörülüyor. Gün içerisinde aniden bastırabilecek yerel sağanak yağışlara karşı vatandaşların tedbirli olmaları büyük önem taşıyor. Özellikle açık alanlarda bulunacak veya dışarıda işi olan hemşehrilerimizin, anlık hava değişimlerine karşı hazırlıklı olması tavsiye ediliyor.

Yağışlı Hava Koşulları Sürecek

Cuma günü de etkisini sürdürmesi beklenen kararsız hava koşulları, özellikle öğle ve ikindi saatlerinde kısa süreli ancak etkili geçişler şeklinde kendini gösterebilir. Şehrin genelinde hakim olacak bu serin ve yağışlı periyot, tarımsal faaliyetler için beklenen nemi sağlarken, vatandaşlara da kavurucu sıcaklardan uzak, serin bir bayram havası yaşatacak. Dışarı çıkmadan önce güncel hava durumunu kontrol etmek, gününüzü planlamanız açısından faydalı olacaktır.

Prim Kesintisi Sigorta Başlangıcı Sayılabilir

Olay, 1994 yılında bir çiftçinin özel bir şirkete ürün satışı yapması ve satış bedelinden sosyal güvenlik primi kesilmesiyle başladı. Çiftçinin, elindeki kesinti makbuzuyla sigorta başlangıcının 1994 yılına çekilmesi talebiyle açtığı dava, yıllar içinde farklı mahkemelerden geçerek Yargıtay’a ulaştı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, vatandaşın prim kesintisinin SGK’ya yatırılıp yatırılmadığını denetleme yükümlülüğünün olmadığını belirterek, kesintinin yapılmış olmasının kişinin sigortalı olma iradesini ortaya koyduğuna hükmetti.

SGK'nın Denetim Sorumluluğu

Yargıtay'ın değerlendirmesine göre, prim kesintisini yapıp kuruma yatırmayan şirketler ile bu süreci denetlemeyen SGK, bu durumdan doğrudan sorumlu tutuluyor. Kararda, kurumun yapmadığı denetimin faturasının vatandaşa kesilemeyeceği vurgulanıyor. Bu gelişme, makbuzu elinde olan ancak primleri ödenmediği için sigorta başlangıcı tescil edilmeyen binlerce vatandaşın, geçmişe yönelik hizmet tespiti yaptırarak yaş şartına takılmadan emeklilik haklarını kazanmalarının yolunu açabilir.

Geçmişteki Prim Kesintilerini Sorgulayın

Emeklilik yolunda Yargıtay’ın bu emsal kararı sayesinde hak kaybına uğradığını düşünen vatandaşların, öncelikle geçmiş yıllara ait tarımsal ürün satışlarını ve bu satışlardan yapılan prim kesintilerini gösteren belgeleri araştırmaları gerekiyor. Özellikle 1994 ve sonrası gibi eski tarihli satışlarda, elinde ürün bedelinden sosyal güvenlik primi kesildiğini kanıtlayan makbuz, fatura veya tevkifat belgeleri bulunan kişiler yargıya başvurabilecek. Bu kişilerin, sigorta başlangıçlarının prim kesintisinin yapıldığı tarihe çekilip çekilmediğini kontrol etmek amacıyla e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümlerini incelemeleri faydalı olacaktır. Geçmişte tarım Bağ-Kur kapsamında olması gerektiği halde kayıtları SGK'ya yansımamış olan ve primleri kesildiği halde sigorta girişi yapılmamış vatandaşlar, bir hukuk uzmanından destek alarak geçmişe yönelik hizmet tespiti davası açma imkanlarını değerlendirebilirler.

Evlat Sevgisi Üzerinden Psikolojik Baskı

Dolandırıcılar, geliştirdikleri dört ana senaryo ile özellikle paniğe açık anları hedef alıyor. "Evlat pusu" yönteminde, anne veya babalara WhatsApp üzerinden çocuklarının ağlamaklı ve telaşlı ses kayıtları gönderilerek mantıklı düşünmeleri engelleniyor. Ayrıca muhasebe birimlerinde çalışanları hedef alan sahte yönetici sesiyle acil para transferi talepleri, arkadaş gruplarındaki borç isteme yalanları ve kaza süsü verilen görüntülü aramalar, vatandaşların dikkatsiz anlarında tuzağa düşmelerine neden oluyor.

Klonlanmış Numaralar ve Teknik Açıklar

Vatandaşların en çok kafasını karıştıran nokta, sahte mesajların veya aramaların tanıdık kişilerin numaralarından gelmesi oluyor. Siber çeteler, SIM kart klonlama, WhatsApp hesaplarını hackleme veya numara maskeleme gibi yöntemlerle kurbanın güvenini kazanmayı başarıyor. Gerçek telefon şebekeden düştüğü anda, dolandırıcılar WhatsApp uygulamasını kendi cihazlarına taşıyarak kurbanla bizzat tanıdık bir numara üzerinden iletişim kurabiliyor. Uzmanlar, bu tür durumlarda şüpheyi elden bırakmamanın ve acil durum iddialarını teyit etmenin hayati önem taşıdığını vurguluyor.

Güvenli Bir Aile Parolası Oluşturun

Dijital dolandırıcılığın her geçen gün daha karmaşık hale geldiği bu dönemde, aile içinde uygulanacak basit ama etkili bir güvenlik önlemi hayat kurtarıcı olabilir. Hiçbir teknolojik cihazın veya dijital aracın devreye girmediği, tamamen aile üyelerinin birbirini tanımasına dayalı bir "güvenlik şifresi" belirlemek, sizi siber saldırganların kurduğu tuzaklardan koruyabilir. Aile bireyleriyle bir araya gelerek, sadece sizin bildiğiniz, dışarıdan birinin asla tahmin edemeyeceği ortak bir kelime, parola veya sadece sizin yaşadığınız özel bir anıya dayalı bir soru-cevap mekanizması kurun. Beklenmedik bir acil durum çağrısı aldığınızda, karşınızdaki kişinin gerçekten yakınınız olup olmadığını bu şifre ile teyit edin. Bu yöntem, yapay zekanın taklit edemeyeceği tek gerçekliği, yani aranızdaki paylaşılan ortak geçmişi kullanarak dolandırıcıların yarattığı panik havasını anında dağıtmanızı sağlayacaktır.

İlk İhlalde Para Cezası Kapıda

Yapılan yeni düzenlemelere göre, trafikte direksiyon başında cep telefonuyla konuştuğu veya mesajlaştığı tespit edilen sürücülere ilk seferinde 5 bin lira tutarında nakit para cezası kesiliyor. Yetkililer, bu cezanın sürücüler üzerindeki caydırıcı etkisini artırmak amacıyla uygulandığını belirtiyor.

Tekrarlayan İhlallerde Ehliyet Tehlikesi

Düzenlemenin en dikkat çekici yanı, kural ihlalinin bir yıl içerisinde tekrarlanması durumunda devreye giriyor. Aynı hatayı bir yıl içinde ikinci kez yapan sürücülerin para cezası 20 bin liraya kadar yükselirken, sürücünün ehliyetine 30 gün süreyle el konuluyor. Ehliyetini geri almak isteyen sürücülerin, sistemde görünen tüm geçmiş trafik cezalarını eksiksiz bir şekilde ödemiş olması zorunlu tutuluyor.

Emniyet Kemeri Denetimleri de Sertleşti

Yeni trafik uygulamaları yalnızca telefon kullanımıyla sınırlı kalmıyor. Seyir halindeyken emniyet kemeri takmadığı belirlenen sürücü ve yolculara 2 bin 500 lira ceza uygulanıyor. Kemer takmama kuralının bir yıl içinde 4 kez ihlal edilmesi durumunda, yine 30 gün süreyle ehliyete el konulması yaptırımı uygulanıyor. Kent genelinde kesintisiz devam eden bu denetimlerle, sürücülerin trafik kurallarına uyumunun artırılması hedefleniyor.

Hangi Meyveler Kırmızı Orman Meyvesi Sayılır?

Kırmızı orman meyveleri genel olarak ormanlık ve yarı doğal alanlarda yetişen küçük taneli meyvelerden oluşur. En bilinen türler şunlardır:

Ahududu: Tatlı ve hafif ekşi aromasıyla öne çıkar.

Böğürtlen: Olgunlaştıkça koyulaşan yapısıyla güçlü bir antioksidan kaynağıdır.

Yabani çilek: Kültür çileğine göre daha yoğun aroma içerir.

Kızılcık: Ekşi tadıyla özellikle marmelat ve şerbet yapımında kullanılır.

Nerelerde Kullanılır?

Kırmızı orman meyveleri mutfakta oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. En yaygın kullanım şekilleri arasında reçel ve marmelat yapımı öne çıkar. Bunun yanı sıra:

Pasta ve tatlı süslemelerinde

Smoothie ve meyve karışımlarında

Yoğurt ve kahvaltılık ürünlerde

Şerbet ve içecek tariflerinde

yoğun şekilde tercih edilmektedir.

Sağlığa Katkıları Nelerdir?

Bu meyveler yüksek oranda antioksidan içerikleriyle bilinir. Düzenli ve dengeli tüketildiklerinde vücuda birçok fayda sağlarlar. Özellikle C vitamini açısından zengin olmaları bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sunar.

Ayrıca içeriklerindeki lif sayesinde sindirim sistemini desteklerken, doğal yapılarıyla kalp sağlığını korumaya yardımcı olur. Düşük kaloriye sahip olmaları nedeniyle diyet listelerinde de sıkça yer alırlar.

Doğal ve Dengeli Tüketim Önemli

Uzmanlar, kırmızı orman meyvelerinin taze ve mevsiminde tüketilmesinin besin değerini artırdığını belirtiyor. İşlenmiş ürünler yerine doğal halleriyle tüketilmeleri, sağlık açısından daha fazla fayda sağlıyor.

Karstik Şekiller Nasıl Oluşur?

Yağmur ve yer altı sularının etkisiyle çözünmeye başlayan kayaçlar, zaman içinde farklı yer şekillerini oluşturur. Bu süreç hem yer altında hem de yeryüzünde gerçekleşebilir.

En küçük oluşumlardan büyük çanaklara kadar farklı karstik şekiller bulunmaktadır. Lapyalar küçük yüzey oyukları olarak bilinirken, dolinler daha geniş ve çanak biçimli yapılardır. Uvalalar, dolinlerin birleşmesiyle oluşan daha büyük çukurlardır.

En büyük karstik oluşumlar ise polye adı verilen geniş karstik ovalardır. Obruklar yer altı boşluklarının çökmesiyle meydana gelirken, kör vadiler suyun aniden kaybolduğu kapalı vadi yapılarıdır.

Türkiye’de Karstik Şekiller Nerelerde Görülür?

Türkiye’de karstik araziler özellikle kalker ve jips yapısının yaygın olduğu bölgelerde görülür. En yoğun alan ise Akdeniz Bölgesi’dir.

Bunun dışında karstik şekillere şu bölgelerde de rastlanır:

Toros Dağları boyunca uzanan alanlar

Ege Bölgesi’nin bazı kesimleri

Batı Karadeniz’in belirli bölgeleri

Güney Marmara çevresi

Erzincan, Sivas ve Çankırı çevresi

Özellikle Erzincan ve çevresinde jips kayaçları üzerinde oluşan karstik yapılar dikkat çekmektedir.

Doğal Coğrafyanın Önemli Yapıları

Karstik şekiller, hem yer altı su kaynaklarının oluşumunda hem de tarım alanlarının şekillenmesinde önemli rol oynar. Özellikle geniş polye alanları, verimli toprak yapısıyla dikkat çeker ve yerleşim ile tarım faaliyetleri için uygun alanlar sunar.

Ön Isıtma ve Doğru Doldurma Önemli

Termosun verimli çalışması için iç yüzeyin önceden hazırlanması gerekiyor. Sıcak içecek konulmadan önce termosun kaynar suyla, soğuk içecek için ise buzlu suyla çalkalanması öneriliyor. Ayrıca içeride boşluk bırakılmaması, ısı kaybını azaltıyor.

Yanlış Kullanım Risk Oluşturabilir

Süt ve sütlü içeceklerin uzun süre termos içinde bekletilmesi bakteri oluşumuna neden olabiliyor. Gazlı içecekler ise iç basıncı artırarak kapak ve conta sistemine zarar verebiliyor. Bu durum güvenlik riski de oluşturabiliyor.

Bulaşık Makinesi Uyarısı

Uzmanlar, termosların bulaşık makinesinde yıkanmasının ürün yapısına zarar verebileceğini belirtiyor. Aşırı sıcak su ve kimyasal deterjanların vakum sistemini zayıflatabileceği ifade ediliyor.

Doğal Temizlik Yöntemleri

Kahve ve çay lekelerine karşı karbonat, sirke ve limon tuzu gibi doğal yöntemlerin etkili olduğu belirtiliyor. Bu karışımların termos içindeki kalıntıları çözerek daha hijyenik bir kullanım sağladığı ifade ediliyor.

Daha Uzun Ömür İçin Basit Kurallar

Termosların dik taşınması, aşırı basınç oluşturabilecek içeceklerden kaçınılması ve sert temizlik malzemelerinden uzak durulması öneriliyor. Doğru kullanım ile termosların uzun yıllar verimli şekilde kullanılabileceği vurgulanıyor.

Sözleşmedeki "Boya Şartı" Her Zaman Geçerli Değil

Birçok kira sözleşmesinde yer alan "kiracı evi boyalı teslim eder" maddesi, çoğu zaman ev sahipleri tarafından baskı unsuru olarak kullanılıyor. Ancak Yargıtay, kira sözleşmesinde bu tür bir ibare yer alsa bile, bunun tek başına boya yaptırma zorunluluğu doğurmayacağını belirtiyor. Yargı, bu tür matbu maddelerin, Türk Borçlar Kanunu’nun kiracıyı koruyan hükümlerine aykırı düşebileceğine işaret ediyor. Eğer duvarlarda kiracının kendi kusurundan kaynaklanan derin delikler, boyayı tamamen bozan lekeler veya izinsiz radikal değişiklikler gibi "hor kullanma" belirtileri yoksa, ev sahibinin boya masrafını kiracıdan talep etmesi hukuki dayanak bulamıyor.

Hangi Durumlarda Kiracı Sorumlu Olur?

Yargıtay’ın kararı, kiracıyı tüm sorumluluklardan muaf tutmuyor. Kiracı, kiralanan mülkü özenle kullanmakla yükümlüdür. Eğer duvarlarda normal yaşamın ötesinde hasarlar varsa, kiracı bu zararları gidermekle mükelleftir. Örneğin; duvarlarda açılmış büyük delikler, çıkmayacak nitelikteki ağır lekeler veya boyanın yapısını bozan kusurlar "hor kullanım" olarak değerlendiriliyor. Bu gibi durumlarda ev sahibi, evin eski haline getirilmesini veya gerekli onarım bedelini kiracıdan talep etme hakkına sahiptir.

Sorun Yaşamamak İçin Tutanak ve Fotoğraflara Güvenin

Hukukçular, ileride yaşanabilecek muhtemel anlaşmazlıkların önüne geçmek için kiracılara önemli bir tavsiyede bulunuyor: Tahliye süreci başladığında evi boşaltırken, dairenin tüm odalarının detaylı fotoğraflarını çekmek veya mümkünse ev sahibiyle birlikte bir tahliye tutanağı hazırlamak büyük önem taşıyor. Evi teslim ederken boya ve temizlik açısından bir sorun olmadığını belgelemek, olası depozito kesintilerine karşı kiracının elini güçlendiren en önemli yasal güvence olarak öne çıkıyor.

Doğa Temelli Rehabilitasyon Dönemi

Hükümet tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan yeni yasa teklifi, özellikle yaşlı ve engelli bireylerin sosyal yaşama katılımlarını desteklemeyi hedefliyor. Dünyada başarılı örnekleriyle bilinen İskandinav modelinden esinlenilen düzenlemeyle, ormanlık alanlar yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezleri için kullanılabilecek. Bu sayede bireylerin doğa ile iç içe, ekoterapi yöntemleriyle tedavi süreçlerini geçirmeleri ve psikolojik sağlıklarını güçlendirmeleri amaçlanıyor.

Bekleme Listelerine Pratik Çözüm

Mevcut huzurevi ve engelli bakım merkezlerindeki bekleme listelerini azaltmak adına atılan bu adım, yer temini konusunda önemli bir kolaylık sağlıyor. Orman Kanunu’nun 17’nci maddesinde yapılması planlanan değişiklikle, yüksek kamulaştırma maliyetlerinin önüne geçilmesi ve sosyal hizmet yatırımlarının daha düşük maliyetle, hızlı bir şekilde tamamlanması öngörülüyor.

Yaşlı Bakım Sigortası Geliyor

Düzenlemenin en dikkat çekici kısımlarından biri de yıl sonunda devreye alınması planlanan "Yaşlı Bakım Sigortası". Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) yapısına benzer şekilde, gönüllülük esasına dayalı olarak kurgulanan sistemde, en az 10 yıl prim ödeme şartı aranacak. Vatandaşların kendileri veya ebeveynleri için katılabilecekleri bu modelde, devletin de ek prim desteği sunması bekleniyor. 60 yaş üzerindeki katılımcılar, bu sistem sayesinde evde veya kurumsal bakımevlerinde profesyonel hizmetlerden faydalanabilecek.

Gıdalara Kimyasal Bulaşma Riski

Tezgah, kesme tahtası ve lavabo gibi yüzeylerde kullanılan yoğun kimyasallar, iyi durulanmadığında kalıntı bırakabiliyor. Bu yüzeylere temas eden sebze ve meyvelerin kimyasal maddeyi taşıyarak tüketim zincirine girebileceği ifade ediliyor.

Sıcak Su ile Karıştırmak Tehlikeli

Çamaşır suyunun sıcak suyla birlikte kullanılması, zararlı klor gazı açığa çıkmasına neden olabiliyor. Bu durum; göz yanması, boğaz tahrişi, öksürük ve nefes darlığı gibi solunum yolu şikâyetlerini tetikleyebiliyor.

Yanlış Karışımlar Ölümcül Olabilir

Uzmanlar, çamaşır suyunun sirke, amonyak ya da farklı kimyasal ürünlerle karıştırılmasının ciddi zehirli gaz oluşumuna yol açabileceğini vurguluyor. Bu tür uygulamalardan kesinlikle kaçınılması gerektiği belirtiliyor.

Gıdalar Kimyasalları Kolay Tutuyor

Marul, maydanoz ve çilek gibi yüzeyi gözenekli gıdaların kimyasal buharı daha kolay emebildiği ifade ediliyor. Bu nedenle temizlik yapılan alanlarda gıda bulundurulmaması gerektiği vurgulanıyor.

Doğru Temizlik Nasıl Olmalı?

Uzmanlar, temizlik sırasında ortamın iyi havalandırılmasını, ürünlerin talimatına uygun ve ölçülü kullanılmasını öneriyor. Aşırı kimyasal kullanımının hijyen sağlamak yerine sağlığı riske attığı ifade ediliyor.

Muhabirlerimizin derlediği bilgilere göre, mutfakta böceklenme riskini sıfıra indirmek ve bu zararlı faktörleri ortadan kaldırmak aslında sanıldığı kadar zor değil. İşte mutfağınızda hemen uygulayabileceğiniz o etkin yöntemler:

Nem ve Hava Akışını Kesin

Bakliyatların nemlenmesini önlemek amacıyla atılacak ilk adım, doğru muhafaza kabını seçmekten geçiyor. Ürünleri mutlaka cam kavanozlarda ya da bez torbalarda saklamanız gerekiyor. En önemli nokta ise saklama kaplarının ağzının hava almayacak şekilde, son derece sıkı bir biçimde kapatılması.

Sadece Kavanoz Yetmez: Defne Yaprağı ve Şeker Mucizesi

Hava almayan kaplar kullanmak tek başına kalıcı bir çözüm sunmuyor. Bu süreçte yardımınıza koşacak ek önlemler mevcut. Saklama kaplarının içerisine koyacağınız defne yaprağı, küp şeker veya tuz, böceklenme sorununun çözümünde en büyük yardımcınız oluyor.

Ayıklama İşlemini İhmal Etmeyin

Bir diğer önemli kural ise paketlerin ilk açıldığı anla ilgili. Bakliyat paketini açtığınızda, içeride bulunan çürük taneleri tek tek ayıklamalısınız. Yapacağınız bu temizlik işlemi, bakliyatın ömrünü kesinlikle uzatıyor.

En Güvenli Alan: Buzdolabı

Tüm bu yöntemlerin yanı sıra, böceklenmeye karşı oldukça çözüm odaklı bir diğer alternatif ise buzdolabı kullanımı. Bakliyatlarınızı buzdolabında sakladığınız takdirde, buradaki kuru ve soğuk ortam sayesinde böceklenme riskini tamamen ortadan kaldırabilirsiniz.

Diğer Altın Türlerinde Son Durum

Gram altındaki bu düşüş eğilimi, diğer altın çeşitlerine de yansıdı. Güncel verilere göre çeyrek altın 10 bin 920 liradan, cumhuriyet altını ise 43 bin 480 liradan alıcı buluyor. Aynı saat diliminde altının ons fiyatı da yüzde 0,6 oranında azalış kaydederek 4 bin 482 dolar seviyesine geriledi.

Diplomatik Gelişmeler Piyasayı Etkiliyor

Altın fiyatlarındaki bu dalgalı seyirde, küresel ölçekteki diplomatik gelişmelerin de payı bulunuyor. Özellikle ABD ve İran arasındaki süreçte yaşanan belirsizlikler, varlık fiyatlamaları üzerinde doğrudan etkili oluyor. Taraflar arasındaki anlaşma beklentilerine rağmen sahadaki gerilimli atmosfer, piyasaların temkinli hareket etmesine neden oluyor.

Gözler Kritik Verilere Çevrildi

Yatırımcılar, piyasaların yönünü belirleyecek önemli verileri bekliyor. Önümüzdeki günlerde ABD’de açıklanacak büyüme verileri ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) enflasyon göstergesi olarak dikkatle takip ettiği kişisel tüketim harcamaları verilerinin, altın fiyatlarının bundan sonraki seyri üzerinde belirleyici rol oynaması bekleniyor.

Uzmanlar, akciğerlerin tam kapasiteyle çalışmasını sağlayan ve adeta bir kalkan görevi üstlenen 9 kritik besini şu şekilde sıralıyor:

1. Sarımsak

Doğal bir koruyucu olan sarımsak, antimikrobiyal etkisi sayesinde insan sağlığına en çok fayda sağlayan besinlerin başında geliyor. Bu güçlü etkisiyle doğrudan akciğerlerin korunmasına da katkı sağlıyor.

2. Zeytinyağı

Hücre yapısını destekleyen zeytinyağı, Omega-3 yağ asitleri bakımından oldukça zengin bir kaynak. Bu özelliği sayesinde akciğer hücrelerinin yenilenmesinde aktif bir rol oynuyor.

3. Domates

İçeriğindeki likopen maddesiyle güçlü bir antioksidan deposu olan domates; akciğerleri temizleme ve enfeksiyonları yok etme özelliğine sahip. Bu yönüyle özellikle astım ve KOAH hastalarına önemli faydalar sunuyor.

4. Yoğurt

Kalsiyum ve B grubu vitaminleri bakımından zengin olan yoğurt, sadece kemik sağlığına katkı sağlamakla kalmıyor; akciğerleri de destekleyerek KOAH riskini azaltıyor.

5. Pazı

Demir minerali yönünden zengin bir yapıya sahip olan pazı, bağışıklık sistemini güçlendiriyor. Bu sayede virüs ve enfeksiyonların vücuttaki olumsuz etkilerini azaltırken, akciğerlerin de daha güçlü hale gelmesini sağlıyor.

6. Elma

Lif bakımından zengin olmasının yanı sıra A, C ve E vitaminlerini bünyesinde barındıran elma, sigaranın akciğerlerde yol açtığı tahribatı temizleme gücüne sahip. Uzmanlar, akciğer sağlığı için elmanın suyunun çıkarılarak tüketilmesini tavsiye ediyor.

7. Mor Lahana

Kan yapımını desteklemesiyle bilinen mor lahana, akciğer sağlığı üzerinde de olumlu etkilere sahip. Hücreleri yenileme özelliği bulunan bu sebze, nikotin ve virüslerin akciğerde bıraktığı hasarları sıfırlıyor.

8. Muz

Akciğer ve kalp sağlığının en temel ihtiyaçlarından biri olan potasyum, bu meyvede bolca bulunuyor. Muz, potasyum bakımından en zengin besin olarak akciğer fonksiyonlarını destekliyor.

9. Bal Kabağı

Kış mevsiminin vazgeçilmezlerinden biri olan bal kabağı, özellikle soğuk aylarda akciğerlere en çok fayda sağlayan besinlerin başında yer alıyor.

Et Seçimi ve Dinlendirmenin Önemi

Kavurmanın lezzeti, işin mutfağından, yani doğru et seçiminden başlar. En iyi sonuç için dana veya kuzunun sinirsiz, orta yağlı kısımları olan but, kontrfile veya antrikot tercih edilmelidir. Etin bir miktar yağı üzerinde bırakmak, lezzeti ve yumuşaklığı doğrudan artırır. Ancak en kritik kural dinlendirmedir; yeni kesilen et "ölüm sertliği" evresinde olduğu için hemen pişirilmemelidir. Etin en az 5-6 saat, ideal olarak ise 24 saat buzdolabında dinlendirilmesi liflerin gevşemesini sağlayarak pişme aşamasında yumuşaklık kazandırır.

Pişirme Tekniği ve Isı Kontrolü

Et pişirilirken yapılan en büyük hatalardan biri kısık ateşi tercih etmektir, oysa doğru yöntem yüksek ateşte mühürlemedir. Et tavaya girer girmez yüksek ateşte mühürlenmeli, dışı renk almalıdır; bu işlem suyunun içinde hapsolmasını sağlar. Ardından orta ateşe geçilerek kontrollü pişirmeye devam edilmelidir. Ayrıca kavurmayı kendi suyunda pişirmek esastır, dışarıdan su eklemek etin haşlama kıvamına dönmesine ve lezzet kaybına neden olabilir.

Lezzeti Artıran Küçük Sırlar

Kavurmanın lezzetini belirleyen en önemli unsurlardan biri kullanılan yağdır; sadece sıvı yağ yerine kuyruk yağı, iç yağ veya tereyağı kullanmak aromayı derinleştirir. Tuzu ise pişirme sürecinin başında eklemekten kesinlikle kaçınılmalıdır. Tuz erken eklendiğinde et suyunu erkenden salar ve kurur; bu nedenle tuzu et tamamen piştikten sonra eklemek en doğrusudur. Son olarak, ocaktan alınan kavurma hemen servis edilmemeli, kapağı kapalı şekilde 5-10 dakika dinlendirilmelidir; bu kısa süre etin suyunu tekrar içine çekmesine ve lokum gibi bir kıvam almasına yardımcı olur.

Polikliniklerde Çocuk Hasta Yoğunluğu Dikkat Çekiyor

Elde edilen saha verilerine göre, Erzincan’daki birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan personelin mesai saatleri içinde yoğun bir iş yüküyle karşı karşıya kaldığı belirlendi. Hekim ve yardımcı sağlık çalışanlarının günlük olarak ortalama 57 hastaya tıbbi müdahalede bulunduğu ve bu hastaların yaklaşık 13’ünü çocuk yaş grubundaki bireylerin oluşturduğu ortaya kondu. Bireylerin gelecekteki akademik başarılarını, sosyal çevreyle olan uyumlarını ve hayat kalitelerini doğrudan etkileyen DEHB rahatsızlığının erken aşamalarda tespit edilmesinde ve bireylerin doğru branşlara sevk edilmesinde aile hekimliklerinin kritik bir köprü olduğu çalışmada vurgulandı.

Belirtiler Biliniyor Ancak İleri Klinik Bilgide Boşluklar Var

Anket çalışmalarından elde edilen istatistiksel sonuçlar, şehirdeki sağlık ekibinin DEHB’nin temelini oluşturan aşırı hareketlilik, fevri davranışlar ve odaklanma güçlüğü gibi ana semptomları tanıma konusunda başarılı bir grafik çizdiğini gösterdi. Buna karşın, semptom bazındaki bu genel farkındalığın kesin tanı kriterleri, hastalığın uzun vadeli klinik takibi ve güncel tedavi modellerinin yönetimi gibi daha teknik kısımlara yeterince aktarılamadığı; bu alanlarda çeşitli bilgi boşluklarının yer aldığı saptandı. Personelin genel testlerde orta düzeyde bir başarı puanı yakaladığı görülürken, hekimlerin kurumsal teorik altyapı avantajı sayesinde yardımcı sağlık personeline kıyasla daha yüksek doğruluk oranlarına ulaştığı kayda geçti.

Hizmet İçi Eğitim Oranları Yetersiz Seviyede Kaldı

Raporda en çok öne çıkan toplumsal ve kurumsal eksikliklerden biri de mesleki gelişim süreçlerinde yaşandı. Erzincan genelinde aktif görev alan sağlık çalışanlarının sadece %40,9'unun geçmiş mesleki kariyerinde bu bozukluğa yönelik özel bir eğitim programından geçtiği tespit edildi. Müfredat ve hizmet içi seminerlerdeki bu sınırlılığa rağmen, tıp eğitimi ya da kurslar vasıtasıyla daha önce bilgilendirilenlerin veya kişisel yakın çevresinde DEHB tanısı bulunan çalışanların bilgi puanlarının, diğer meslektaşlarına kıyasla çok daha yüksek seviyelerde seyrettiği gözlemlendi.

Çözüm İçin Vaka Temelli Eğitim Modeli Önerisi

Tez raporunun son bölümünde, Erzincan’da çocukların geleceğinin korunması ve ailelerin doğru yönlendirilmesi adına atılması gereken kurumsal adımlara yer verildi. Birinci basamakta görev yapan personelin bu süreçlerde daha proaktif bir rol üstlenebilmesi için tüm aile sağlığı merkezlerinde güncel vaka analizlerine dayalı sürekli eğitimlerin planlanması, ulusal tarama mekanizmalarının etkin kılınması ve sağlık çalışanlarının desteklenmesi gerektiği tavsiye edildi.

KAYNAK TEZ: Eren, S. (2025). Erzincan İlinde Aile Sağlığı Merkezlerinde Çalışan Sağlık Profesyonellerinin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Hakkındaki Tutum ve Görüşleri (Tıpta Uzmanlık Tezi, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı). Danışman: Dr. Öğr. Üyesi Ersan Gürsoy. Tez No: 981295

Sabaha Karşı Evlerde Yaşanan Tatlı Telaş

Yılda iki kez, sabahın taze serinliğinde gözlere yapışan tatlı uykuyu yuyup götüren bayram sabahları, evlerde hummalı bir hazırlıkla başlardı. Bayram namazına gecikmeksiz yetişilmesi için ev halkı, özellikle de kadınlar adeta seferber olurdu. Çocukların potinlerini bağlayan, ceketlerini düğmeleyen ve yakalarını düzelten kadınların bu ters yönlü güçleri arasında sağa sola, ileri geri çekilen çocuklar ise bir an önce kaçıp gitmek için adeta çizilmiş bir plak gibi şu sözleri tekrarlardı:

“Gız bırah (bırak)! Gız yeter artuh (artık).”

Bu sularda, o kutsal sabahlarda "geyikler bile yavrularına süt vermezdi." Kitaptaki yeri bilinmese de yıllar yılı geçerliliğini korumuş bu gelenek gereği, namazdan önce ağza tek bir lokma bile koyulmazdı.

Cami Önünde Pabuç Nöbeti ve Unutulan Erkân

Çocuklar sokağa epey erken çıkmış olan babalarına koşarak yetişir, daha caminin kapısındayken pabuçlarını ellerine alıp içeride kolayca gözetleyebilecekleri bir pabuçluğa koyarlardı. Namaz sırasında ise akıllarınca namazı çok bozmayacak kadar başlarını o yöne çevirip pabuçlarını kontrol ederlerdi. Nitekim bu endişe yersiz de değildi; büyüklerin ısrarıyla kırk yılda bir bayram namazına giden amca oğlunun lastiklerinin çalınması, bu nöbetin haklı sebebiydi.

Hocanın çocuklara hiç bitmeyecekmiş gibi gelen uzun vaazının ardından cemaate yönelik yaptığı şu hatırlatma ise bayramın değişmez ritüellerindendi:

“Ey cemaat! Çok şükür hep Müslümanız, namaz kılmasını hep biliriz. Amma velakin bayramlar arasındaki zaman uzundur. İçimizde bayram namazının erkânını unutanlar olabilir. Bu itibarla bir defa hatırlatmakta ezher cihet faide memuldür.”

Hocanın hareketleri yavaşça ve iki kez anlatmasına rağmen, dersi dinlemeyip kopya çeken öğrenciler gibi, cemaat de yanındakilerin ve önündekilerin yaptıklarına bakarak namazı kılardı. Tabii bu sırada şaşıranlar ve özellikle çocuklar arasında gülenler eksik olmazdı.

"Anam Babamsan, Seni Verene Gurban Olum"

Namaz sonrasındaki ilk bayramlaşma ev halkı arasında gerçekleşirdi. Küçükler büyüklerin ellerini, büyükler de onların yanaklarını öperdi. Yaşlı erkekler el öpenlere "Berhudar ol, Allah mübarek etsin" derken; kadınlar ise şu içten sözlerle gönül alırlardı:

“Anam babamsan, seni verene gurban olum, ayahlara yassir olum… el öpenlerin çoğ olsun…”

Aynı yaştakiler birbirlerinin boynuna sarılır, öpüşme alışkanlığı olmadığından iyice yaşlı kadınlar ise el ele tutuşup salavat getirirlerdi.

Çocuklara yaşlı erkekler gümüş para; çarşı pazarla ilişkisi olmayan, isteklerini sabah kocasından isteyip eve hamal ya da uşakla getirten kadınlar ise çevre ve kuru yemiş verirlerdi. Yaşa ve keseye göre verilen 1 ile 5 kuruş arasındaki o gümüş paralar, abartmasız bugünün 100 hatta 500 lirasından çok daha fazla iş görürdü.

Kabul Olan Yeminler: Kaburgadan Başlayan Ziyafet

Erzincan’da bayram yemekleri azıcık nitelik farkıyla her evde aynı şöleni sunardı. Baş yemek, etin kaburgasıyla pişirilen, üzerine nohut ve üzüm serpilen, azıcık tatlıya çalan muazzam bir pilav ile baklavaydı. Bu ikisinin arasında kızartma, yaprak dolması ve su böreği gibi başaltı lezzetler yer alırdı. Menü genellikle kayısı ve armut hoşaflarıyla turşudan oluşan bir desteyle tamamlanırdı.

Bu eşsiz sofralar için Komik Naşit'in tiyatro oyunundaki o ünlü "nimet" yeminine benzer bir sadakat duyulur, adeta "Yalan söylüyorsam, yediğim bütün bu nimetler mideme otursun" denilerek sofranın hakkı verilirdi. Üstelik bunlarla da kalınmaz; akraba ve komşu ziyaretlerinde kete, sütlaç, meşhur Erzincan peyniri, kuru kaymak ve bal ikram edilirdi.

Meydanlardaki Eğlence ve Kurbanın Hakkı

Çocuklar bayramı şimdiki gibi sadece lafta yaşamaz, Buğday Meydanı’nda kurulan dolap, salıncak ve çarkıfeleklere (dönme dolap) binerek eğlenirlerdi. Ellerinde küçük torbalarla fındık ve şeker toplayanların yanı sıra, ergenlik çağına basmış gençler de bayramlık elbiseleriyle güzel kızların bulunduğu sokaklarda dolaşarak bir karşılaşma olanağı ararlardı.

Kurban bayramlarında ise kesilen hayvanın eti tam kitaba uygun olarak üçte ikisi konu komşuya, hısıma ve yoksula dağıtılır, üçte biri evde bırakılırdı. Kesilen hayvancağız hemen kavurma yapılarak ne hakkı ne de halkı aldatma yoluna gidilmezdi.

Aydın Havası Kısa Kesilen "Tellek" Ziyaretleri

Bayramı izleyen ilk hafta içinde, hükümet büyükleri gibi pek istemeyerek karşılanan ama asla savsaklanmayan bir ziyaret daha gerçekleşirdi: Kadın telleklerin (dellakların) ziyareti. Yanaklarına kat kat allık süren, kaşlarına kalın rastık çeken ve göğüslerini adeta bir bebek emzirecekmiş gibi cüretkarca açan bu kadınlar, pek de sevimli bulunmazlardı. Bütün evler bu ziyaretlerin niyetinin "ticaret" olduğunu bildiğinden, verilecek fazlalıkları (bahşişleri) hemen ortaya getirir ve bu oturumu adeta bir "Aydın havası" kadar kısa kesmeye çalışırlardı.

Erzincan’ın o dönemlerde yürekten özlenen, içtenlikle kutlanan ve her anı dolu dolu yaşanan bayramları, geçmişin en dupduru yapraklarında birer hatıra olarak varlığını korumaya devam ediyor.

Kaynak; Nizamettin ÖZBEK, Erzincandan Kemahtan, 1982 (erzincannostalji)

"Ekonomik Özgürlük Erzincan'ın Hakkıdır"

Süleyman Tan, konuşmasında Ticaret ve Sanayi Odası’nı sadece bir kurum değil, üyelerin her an ulaşabileceği gerçek bir "temsil makamı" haline getireceğinin sözünü verdi. Ekonomik gücün sosyal gelişimle doğrudan bağlantılı olduğunu savunan Tan, "Ekonomik gücü zayıf olan bir şehir, sosyal olarak da geriler; biz bu gidişatı tersine çevirmek için buradayız" ifadelerini kullandı.

Hedef: Üreten Ve Büyüyen Bir Erzincan

Adaylık sürecinde polemik yerine proje üreteceklerini vurgulayan Tan, Erzincan’ı çevre illerin sanayi başarısıyla kıyaslayarak şu hedefleri paylaştı:

• Sanayide Atılım: Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) yatırım cazibesini artırmak adına gerekirse Ankara’da bakanlıklar nezdinde temaslarda bulunulacağını belirtti.

• Girişimciye Tam Destek: Özellikle kadın ve genç girişimcilerin önündeki engelleri kaldırmak için özel destek mekanizmaları kurulacağını ifade etti.

• Sektörel Kalkınma: Tarım, turizm ve sanayi potansiyelini birleştirerek topyekûn bir ekonomik kalkınma hamlesi başlatılacağını duyurdu.

• Katılımcı Yönetim: Ticaret hayatındaki her paydaşın, bir bakkaldan büyük bir sanayiciye kadar herkesin fikrinin kıymetli olduğu ortak akıl vurgusu yaptı.

24 Saat Açık Kapı Sözü

Şeffaf ve ulaşılabilir bir yönetim anlayışını benimseyeceğini dile getiren Süleyman Tan, başkan seçilmesi durumunda odanın kapılarının tüm üyelere 24 saat açık olacağını söyledi. Erzincan’ın hak ettiği ekonomik seviyeye ulaşması için birlik ve beraberlik çağrısı yapan Tan’ın açıklamaları, iş dünyasında yankı bulmaya devam ediyor.

2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında şehit olan kahraman Mehmetçiklerin isimleri ve memleketlerinin yazılı olduğu Şehitler Anıtı, Kırklar Tepesi’nde ziyaretçilerini ağırlıyor.

Özellikle bayramlarda, milli günlerde ve yaz aylarında bölge halkı ve şehir dışından gelen misafirlerin uğrak noktası haline gelen bu alan, duygusal anlara sahne oluyor.

Erzincan'ın gece sessizliğinde saklı kalan güzellikleri keşfedin. Bu fotogaleride, şehrin farklı köşelerinden gece manzaralarını bir araya getirdik.

2025 yılının nisan ayında aşırı bir kar yağışı yaşandı. Yaklaşık 30 cm yi bulan kar sonrasında çiçek açan ağaçların çiçekleri üşüdü. Ama kardan sonra gözlemlenen manzara herşeye değdi.