Uyarıya göre hafif ve yer yer orta şiddette zirai don, 7 Kasım 2026 Cumartesi günü saat 22.00'den 10 Kasım 2026 Salı günü saat 10.00'a kadar etkili olacak.

Yapılan değerlendirmelere göre ülkeyi etkilemesi beklenen soğuk hava nedeniyle bölge genelinde don olayı görülebilecek. Tarımsal faaliyetlerle uğraşan vatandaşların dikkatli ve tedbirli olmaları önem taşıyor.

Merkez

• Hizmet Eczanesi — Fevzipaşa Cad.No:46 Erzincan (Tel: 0446 212 23 95)
• İrem Eczanesi — Karaağaç Mahallesi Fevzipaşa Caddesi No:44/A (Tel: 0446 224 48 48)

Çayırlı

• Çayırlı Eczanesi — Atatürk Mahallesı Binali Yıldırım Caddesı No:5 Çayırlı (Tel: 0446 311 32 57)

İliç

• Fatma Eczanesi — Abdullahpaşa Mah.Hükümet Cad.No:17/B (Tel: 0541 636 89 83)

Refahiye

• Kübra Nur Eczanesi — Hükümet Mah.Şehit Metin Dağ Sok.No:4-B Refahiye-Erzincan (Tel: 0446 611 32 38)

Tercan

• Yeni Barış Eczanesi — Kazım Karabekir Mah. Kervansaray Cad. No: 13/C Tercan (Tel: 0446 441 25 25)

Üzümlü

• Üzümlü Eczanesi — Fatıh Mah.Erzincan Bulvarı Üzümlü Devlet Hastanesi Karşısı No:112/B Üzümlü Erzıncan (Tel: 0446 411 23 13)

Liste Erzincan Eczacı Odası'nın internet sitesinden alınmıştır; gitmeden önce eczaneyi aramanız önerilir.

Gelişmiş ülkelerde dahi toplumun önemli bir kesimini etkileyen, gelişmekte olan ülkelerde ise ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüşen B12 vitamini eksikliği, yalnızca kansızlıkla değil, hayat kalitesini altüst eden kronik yorgunlukla başa baş ilerliyor. Ancak son dönemde gerçekleştirilen kapsamlı bir bilimsel araştırma, tükenmişlik hissine ve sürekli yorgunluğa yol açan etkenlerin, bilinenin aksine sadece ekonomik şartlardan ibaret olmadığını, beslenme düzeni ve yaşam alışkanlıklarıyla doğrudan bağlantılı olduğunu gözler önüne serdi.

Yorgunluğun Arka Planındaki Gerçek Tetikleyiciler

Günlük yaşamda sıklıkla karşılaşılan ve dinlenmekle geçmeyen yorgunluk hissi, bireylerin hem iş hem de sosyal performansını ciddi ölçüde sınırlandırıyor. Yapılan son bilimsel incelemeler, halsizlik şikâyetiyle sağlık kuruluşlarına başvuran bireylerde B12 vitamini eksikliğinin yaygın bir ortak payda olduğunu doğruluyor.

Araştırma verileri, yorgunluk şiddetinin cinsiyete göre belirgin farklılıklar gösterdiğini ve kadın katılımcıların yorgunluk skorlarının erkeklere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu durumun biyolojik yatkınlıkların yanı sıra çok katmanlı yaşam dinamikleriyle de yakından ilişkili olabileceğine dikkat çekiyor.

Beslenme Alışkanlıkları Enerji Seviyesini Nasıl Etkiliyor?

Hücrelerin büyümesi, sinir sisteminin korunması ve DNA sentezi için elzem olan B12 vitamini, doğası gereği yalnızca hayvansal kaynaklı gıdalarda bulunuyor. Dolayısıyla diyet içeriği, vücuttaki kobalamin seviyelerinin korunmasında kritik bir rol oynuyor.

• Kırmızı Et Tüketiminin Rolü: Günlük enerji metabolizmasında hayati görev üstlenen demir ve B12 vitamini açısından zengin olan kırmızı etin yeterli sıklıkta tüketilmemesi, yorgunluk skorlarının tırmanmasına neden oluyor. Araştırma, kırmızı eti çok nadir tüketen veya hiç tüketmeyen bireylerde yorgunluk şiddetinin katbekat arttığını kanıtlıyor.

• Kuru Meyvelerin Mucizevi Etkisi: İçerdikleri doğal şekerler, lif yapıları, potasyum ve demir gibi mineraller sayesinde vücuda sürdürülebilir enerji sağlayan kuru meyveler (kuru kayısı, incir vb.), yorgunlukla mücadelede kilit rol oynamaktadır. Düzenli kuru meyve tüketmeyen katılımcıların, tüketenlere kıyasla çok daha yüksek yorgunluk puanlarına sahip olduğu tespit edilmiştir.

Kronik Hastalıklar ve Sürekli İlaç Kullanımının Yükü

B12 vitamini eksikliğine eşlik eden sağlık problemleri de tükenmişlik hissini derinleştiren unsurlar arasında yer alıyor. Mevcut bir kronik rahatsızlığı bulunan ve düzenli olarak ilaç kullanan bireylerin yorgunluk düzeyleri, bu özelliklere sahip olmayan kişilere kıyasla istatistiksel açıdan anlamlı biçimde yüksek çıkıyor. Uzun süreli ilaç kullanımının ve altta yatan sistemik rahatsızlıkların vücut üzerindeki yorucu etkisinin, enerji üretim mekanizmalarını olumsuz etkilediği belirtiliyor.

Sosyoekonomik Faktörler Yorgunluğu Belirliyor mu?

Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri de sosyoekonomik değişkenlerle ilgili. Gelir düzeyi, eğitim durumu, medeni hal veya çocuk sayısı gibi etkenlerin yorgunluk şiddeti üzerinde doğrudan ve belirleyici bir istatistiksel ilişki yaratmadığı saptandı. Bu durum, kronik yorgunluğun ve B12 eksikliğine bağlı tükenmişliğin ekonomik sınıflardan bağımsız olarak herkesi tehdit edebilen evrensel bir sağlık problemi olduğunu açıkça gösteriyor.

Kaynak: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi (Dr. Özlem Kuştarcı, Sivas, 2025). Tez No: 970109

Üzümlü Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü görevini yürüten Prof. Dr. Cem Şems Tümer, görevini Doç. Dr. Esra Özkan Pir'e devretti.

Meslek yüksekokulunda düzenlenen törene Rektör Prof. Dr. Ufuk Kuyrukluyıldız, rektör yardımcıları Prof. Dr. Adem Başıbüyük, Prof. Dr. Meryem Özturan Sağırlı ve Prof. Dr. Erhan Zeytun ile Üniversite Genel Sekreteri Mustafa Yurteken katıldı.

Törende konuşan Rektör Kuyrukluyıldız, görev süresi boyunca meslek yüksekokuluna sunduğu hizmet ve katkılardan dolayı Tümer'e teşekkür ederek, müdürlük görevini devralan Özkan Pir'e yeni görevinde başarılar diledi.

Karşılıklı iyi dilek ve temennilerin iletilmesinin ardından tören sona erdi.

Ziyarete Erzincan İl Sorumlusu Ersin Erdoğan, Halkla İlişkiler Sorumlusu Cansel Irmak, tedavi sürecini tamamlayarak sağlığına kavuşan çocuklar ve aileleri katıldı.

Belediye Başkan Yardımcısı Özger, ziyaretten duyduğu memnuniyeti dile getirerek konuklarına teşekkür etti.

Özger, çocuklara şifa, ailelerine ise sağlıklı ve mutlu günler temennisinde bulundu.

Diyanet İşleri Başkanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığınca desteklenmek üzere seçilen proje kapsamında, Hz. Muhammed'in hayatını, İslamiyet'in doğuşunu ve İslam'ın evrensel mesajını konu alan film, İl Müftülüğü Konferans Salonu'nda öğrencilerin katılımıyla gösterildi.

Programa İl Müftüsü Selim Yazıcı, müftü yardımcıları Semiha Keleş, Medet Şahin ve Rahmi Elen, vaizler, manevi danışmanlar ile Diyanet İşleri Başkanlığı adına projeyi takip eden eğitim uzmanları Fatih Bülbül ve Mahmud Kellerbağı katıldı.

Programda konuşan Müftü Yazıcı, Hz. Muhammed'in örnek hayatını tanımanın ve güzel ahlakını günlük yaşama yansıtmanın önemine dikkati çekti.

Gençlerin milli ve manevi değerlerle yetişmesinin önemini vurgulayan Yazıcı, bu tür etkinliklerin öğrencilerin siyer bilincinin gelişmesine katkı sağladığını belirtti.

İki bölüm halinde gösterilen filmin ardından öğrenciler arasında kura çekimi yapılarak çeşitli hediye paketleri ve hediye çekleri verildi.

Etkinlik kapsamında düzenlenen Kahoot bilgi yarışmasında da öğrenciler bilgilerini pekiştirme fırsatı buldu. Yarışmada dereceye giren öğrencilere çeşitli hediyeler takdim edildi.

Gençlerin yoğun ilgi gösterdiği program, hediye takdiminin ardından sona erdi.

Ziyaret kapsamında yerleşkedeki birimleri gezen Taş, sağlık hizmetlerinin işleyişi ve yürütülen çalışmalar hakkında yetkililerden bilgi aldı.

Sağlık çalışanlarıyla da bir araya gelen Taş, hizmet süreçlerine ilişkin görüş alışverişinde bulundu.

Ziyarette, yerleşkede sunulan sağlık hizmetlerinin mevcut durumu ele alınarak hizmet kalitesinin geliştirilmesi ve sağlık hizmetlerinin etkinliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar değerlendirildi.

Türkiye'nin gündemine bomba gibi düşen Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül ve ailesi hakkında yürütülen soruşturmada, ekim ayından bu yana yaşanan gelişmeler adeta bir film senaryosunu aratmıyor. Soruşturma dosyasında yer alan iddialar, operasyon dalgaları ve son günlerde peş peşe gelen kritik itiraflar siyaset ve iş dünyasını sarsmaya devam ediyor.

16 Ekim'de Başlayan Süreç: Soruşturma Nasıl Başladı?

Soruşturma dosyasında yer alan bilgilere göre süreç, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından iki Alman vatandaşı (K.P. ve M.B.) ile bazı yatırımcıların şikayeti üzerine 16 Ekim 2026 tarihinde resmiyet kazandı.

• Şikayetin Özü: Müştekiler, yurt içi ve yurt dışında kurulan çeşitli paravan ve ticari şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz milyarlarca avroluk mali işlemler yapıldığını öne sürdü.

• Tehdit İddiası: Şikayetçi taraf, topladıkları belgeleri gazeteci Murat Ağırel'e ulaştırdıktan sonra şüpheliler tarafından tehdit edildiklerini iddia etti.

Dosyadaki Ana Suçlamalar ve Finansal İddialar

Soruşturma dosyasında şüphelilere yönelik "Suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama" (kara para aklama) ve "Nitelikli dolandırıcılık" suçlamaları yöneltiliyor. Sevk yazılarında yer alan çarpıcı finansal çark iddiaları ise şu başlıkları içeriyor:

• Yalı Satışı ve Bloke Havale: Emir Sarıgül ile ilişkilendirilen ve ekspertiz değeri yaklaşık 32 milyon avro olan bir yalının satışı karşılığında, yurt dışından 100 milyon avroluk şüpheli bir havale yapıldığı; bu paranın yabancı bir banka tarafından bloke edildiği iddia ediliyor.

• 1 Milyar Avroluk Fon Vaadi: Soruşturma dosyasına giren iddialara göre, Mustafa Sarıgül ile bir banka müdürünün katıldığı çevrim içi bir toplantıda, siyasi ve kamusal güç kullanılarak 1 milyar avroluk bir fonun kredi yöntemiyle Türkiye'ye getirilmesinin vadedildiği ileri sürülüyor.

• Eski İmar Süreçleri: Mustafa Sarıgül'ün geçmişteki Şişli Belediye Başkanlığı dönemine ait bazı imar süreçlerinden kayıt dışı gelir elde ettiği iddiaları da dosyaya eklenmiştir.

Ekim ve Kasım 2026: Operasyonlar ve Tutuklama Dalgaları

Soruşturmanın başlamasıyla birlikte emniyet güçleri çok sayıda adrese eş zamanlı operasyonlar düzenledi:

• İlk Dalga: Mustafa Sarıgül’ün oğulları Emir Sarıgül ve Ömer Sarıgül, eski eşi Aylin Kotil, suç örgütüne yardım iddiasıyla gazeteci Murat Ağırel ve Altınbaş Holding yöneticisi Sofu Altınbaş'ın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alınarak tutuklandı.

• Genişleyen Tutuklamalar: Süreç içerisinde belirli aralıklarla yeni şüpheliler adliyeye sevk edildi. 2 Kasım 2026'da 4 kişinin daha tutuklanmasıyla soruşturmadaki toplam tutuklu sayısı Kasım ayı itibarıyla 28'e ulaştı.

Siyasi Gelişmeler ve Mustafa Sarıgül'ün Hukuki Durumu

Hakkındaki iddiaların ardından siyasi cephede de hızlı gelişmeler yaşandı. Mustafa Sarıgül, "Söz konusu hukuki tahkikat sonuçlanıncaya kadar algı operasyonlarının önüne geçmek amacıyla" üyesi olduğu Yeni Parti'den istifa ettiğini duyurdu.

• Dokunulmazlık ve Dosya Ayrımı: Mustafa Sarıgül milletvekili olması sebebiyle yasama dokunulmazlığına sahiptir. Bu yasal statü nedeniyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı onun hakkındaki evrakı dosyadan ayırarak yetkisizlik kararıyla Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderdi. Soruşturmanın Mustafa Sarıgül yönünden takibi Ankara'da yürütülmektedir.

• Sarıgül, iddiaları kesin bir dille yalanlayarak konunun "ticari bir anlaşmazlık" ve şahsına yönelik bir kumpas olduğunu savunmaktadır.

Kritik İtiraflar ve Son Güncel Gelişmeler

Soruşturmanın seyrini değiştiren en son gelişmeler ise 4 Kasım - 6 Kasım 2026 tarihleri arasında peş peşe geldi:

• Emir Sarıgül'ün Tahliyesi (4 Kasım): 21 Ekim'de cezaevine gönderilen Emir Sarıgül, savcılığa ek ifade vererek etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istedi. Mahkeme, 4 Kasım 2026 tarihinde Emir Sarıgül hakkında "ev hapsi" şeklinde adli kontrol tedbiri uygulayarak tahliyesine karar verdi.

• Miras ve Siyasi Nakit İddiaları: Emir Sarıgül ifadesinde, babası Mustafa Sarıgül ile aralarında geçmişe ve dedesinden kalan mallara dayanan 50 milyon dolarlık bir miras anlaşmazlığı olduğunu öne sürdü. Ayrıca ifadesinde, babasının Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel'e para verdiğine yönelik iddialarda bulundu. Can güvenliği endişesiyle koruma talebinde bulunduğu da tutanaklara geçti.

• Yeni Gözaltı Dalgası ve Kayyum (6 Kasım - Bugün): Soruşturmayı derinleştiren İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, bugün (6 Kasım 2026) suç gelirlerinin aklanması çarkına dahil olduğu iddia edilen 11 kişi hakkında daha gözaltı kararı verdi. Eş zamanlı olarak, aileyle bağları incelenen Şişli Meslek Yüksekokulu'na da mahkeme kararıyla kayyum atandığı açıklandı.

Kara para aklama iddialarına ilişkin soruşturmada etkin pişmanlık kapsamında ifade vererek ev hapsi şartıyla tahliye edilen Emir Sarıgül’ün soyadını değiştirmek istemesinin arkasında öne sürülen iddialar bulunuyor. Resmi başvuru süreci devam ederken, bu kararın gerekçesi olarak aktarılan hususlar şu iddialara dayanıyor:

• Babasından Tamamen Ayrışma İddiası: Emir Sarıgül'ün yakın çevresine "Ben artık Sarıgül ismiyle dolaşmak istemiyorum" şeklinde söylemlerde bulunduğu ve babası Mustafa Sarıgül ile aralarındaki bağları tamamen koparmak istemesi nedeniyle bu yola başvurduğu iddia ediliyor.

• İtirafçı Olma Sürecinin Etkisi: Soruşturma kapsamında etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan iş insanının, savcılığa ailesinin mali ve parasal ilişkilerine dair detaylı bilgiler vermesinin baba-oğul arasındaki köprülerin atılmasına neden olduğu öne sürülüyor.

• Miras Tartışmaları ve Tepki: Soruşturma esnasında verdiği ifadelerde babasıyla geçmişte yaşadığı miras anlaşmazlıklarını da anlatan Emir Sarıgül'ün, babasına duyduğu büyük tepki nedeniyle Sarıgül soyadını bırakıp anne tarafından dedesi merhum Abdurrahman Köksaloğlu’nun soyismini almak istediği iddialar arasında yer alıyor.

Kara para aklama soruşturması sonrasında ev hapsiyle tahliye edilen ve gündemden düşmeyen Emir Sarıgül’ün soyadı değişikliği başvurusunun sonucu henüz açıklanmadı. Resmi süreçlerin devam ettiği ve Sarıgül soyadını tamamen geride bırakarak Köksaloğlu soyadını almak isteyen iş insanının hamlesinin hukuki sonucu merakla bekleniyor.

Merkez Bankası'nın açıkladığı döviz satış kurları şöyle:

• ABD Doları 50,07 lira; bir önceki bültene göre yüzde 0,05 yükseldi.
• Euro 55,96 lira; bir önceki bültene göre yüzde 0,52 geriledi.
• İngiliz Sterlini 67,20 lira; bir önceki bültene göre yüzde 0,50 geriledi.

Açıklanan kurlar gösterge niteliğindedir; bankalarda ve döviz bürolarında uygulanan alış-satış fiyatları farklı olabilir. (Merkez Bankası bülten no: 2026/209)

Osmanlı-Anadolu mutfağının yüzyıllardır tozlu arşivlerde saklanan ve unutulmaya yüz tutmuş geleneksel reçeteleri, gastronomi dünyasında büyük bir merak uyandırıyor. Sarayın rafine zevkleri ile Anadolu'nun bin yıllık kadim bilgelik ve coğrafi çeşitliliğini birleştiren bu dev külliyat; şifa bulmak, mevsimin döngüsüne saygı duymak ve malzemeyi israf etmeden en üst lezzet seviyesine çıkarmak amacıyla icra ediliyordu. Günümüzün değişen yaşam şartları, endüstriyel gıda üretimi ve pratiklik arayışı nedeniyle unutulan bu eşsiz tatlar, tarihin derinliklerinden günümüze ışık tutuyor.

Unutulan Şifalı Reçeteler ve Çorbalar

Osmanlı-Anadolu mutfağında çorbalar ve şuruplar, hekimbaşıların gözetiminde hazırlanan birer ilaç niteliğindeydi. Günümüzde adını dahi duymadığımız bu özel çorbalar, döneminin en önemli şifa kaynakları arasında yer alıyordu.

Muruz Çorbası (Darb-ı Mesel Çorbası):

Fatih Sultan Mehmet dönemi matbah-ı amire kayıtlarında sıkça rastlanan bu reçete; ekşitilmiş yoğurt, dövülmüş aşurelik buğday, taze nane ve kurutulmuş gül yaprakları ile yapılırdı. İçerisine et suyu yerine zerdeçallı kemik iliği suyu konulması en önemli özelliğiydi.

• Malzemeler: 1 su bardağı aşurelik buğday, 500 ml zerdeçallı kemik iliği suyu, 2 su bardağı ekşitilmiş süzme yoğurt, 1 yumurta sarısı, 1 yemek kaşığı un, 2 yemek kaşığı tereyağı, 1 yemek kaşığı taze nane, 1 tatlı kaşığı kurutulmuş kokulu gül yaprağı (ufalanmış).
• Yapılışı:
  1. Buğdayı bir gece önceden ıslatın. Ertesi gün süzüp zerdeçallı kemik iliği suyunda buğdaylar çatlayıp nişastasını salana kadar iyice haşlayın.
  2. Bir kasede yoğurt, yumurta sarısı ve unu az soğuk suyla pürüzsüzleşene kadar çırpın. Haşlanan buğdayın suyundan bu karışıma azar azar ekleyerek ılıştırın (temperleme).
  3. Ilınan yoğurtlu karışımı tencereye sicim gibi akıtarak ve sürekli karıştırarak ekleyin. Çorba kaynayana kadar karıştırmayı bırakmayın. Kısık ateşte 10 dakika demlendirin.
  4. Küçük bir tavada tereyağını eritin. İçine taze nane ve kurutulmuş gül yapraklarını ekleyip kokusu çıkana kadar (yaklaşık 30 saniye) yakın ve çorbanın üzerine gezdirip servis edin.

Mukaşşerli (Kabuksuz Nohutlu) Kirde Çorbası:

Doğu Anadolu ve Kafkas sınır boylarında yapılan, saray mutfağına da kabul görmüş ağır bir çorbadır. Nohutlar tek tek haşlanıp kabuklarından ayrılır; ince kıyılmış kuzu gerdan eti, kurutulmuş reyhan ve koruk suyu ile ağır ateşte pişirilirdi. Çorbanın kıvamı ise un yerine kurutulmuş ve öğütülmüş dut unu ile sağlanırdı.

• Malzemeler: 300 gr kuzu gerdan eti, 1 su bardağı nohut (akşamdan ıslatılmış), 1 kahve fincanı kurutulmuş dut unu, 1 adet kuru soğan, 1 yemek kaşığı tereyağı, 1 çay bardağı taze koruk suyu (veya koruk ekşisi), 1 yemek kaşığı kurutulmuş reyhan, tuz.
• Yapılışı:
  1. Islatılmış nohutları haşlayın ve henüz sıcakken parmaklarınızın arasında sıkarak kabuklarını (mukaşşer) tamamen soyun, ikiye ayırın.
  2. Kuzu gerdan etini bütün olarak soğanla birlikte su ilave ederek etler kemikten ayrılacak kıvama gelene kadar haşlayın. Eti süzüp ince ince ditin, et suyunu saklayın.
  3. Tencerede tereyağını eritin, ditilmiş etleri ve kabuksuz nohutları 2-3 dakika kavurun. Üzerine 4 su bardağı et suyu ekleyin.
  4. Dut ununu yarım su bardağı soğuk suyla ezerek topaksız hale getirin ve kaynayan çorbaya yavaşça ekleyerek kıvam almasını sağlayın.
  5. Son olarak koruk suyunu ve tuzu ekleyin. Kapatmaya yakın kurutulmuş reyhanı avucunuzda ovalayarak çorbaya katın ve 5 dakika dinlendirip ocaktan alın.

Isırganlı Tarhana-i Hassa:

Klasik tarhanadan farklı olarak mayalama aşamasında yoğurdun yanı sıra dağlardan toplanan taze ısırgan otu püresi, yabani kızılcık ezmesi ve nohut mayası kullanılarak hazırlanırdı.

• Malzemeler: 4 su bardağı ısırganlı ev tarhanası tozu (yoksa normal tarhana), 1 su bardağı taze ısırgan otu yaprağı (haşlanıp püre yapılmış), 2 yemek kaşığı kızılcık ekşisi veya marmelatı, 5 su bardağı soğuk su veya et suyu, 2 yemek kaşığı kuyruk yağı (veya tereyağı), 1 çay bardağı dövülmüş ceviz içi, 2 diş sarımsak.
• Yapılışı:
  1. Tarhana tozunu, ısırgan otu püresini ve kızılcık ekşisini tencereye alın. Üzerine soğuk et suyunu ekleyip tel çırpıcıyla iyice pürüzsüzleşene kadar karıştırın.
  2. Ezilmiş sarımsakları ekleyin ve tencereyi ocağa alın. Sürekli karıştırarak kaynama noktasına getirin. Kaynadıktan sonra ateşi kısın ve 15 dakika boyunca ara sıra karıştırarak ağır ağır pişmeye bırakın.
  3. Ayrı bir tavada kuyruk yağını küçük küpler halinde eritip kıkırdaklarını alın (veya tereyağını kızdırın).
  4. Çorbayı kaselere paylaştırdıktan sonra üzerine kızgın yağı gezdirin ve bolca dövülmüş ceviz serperek sıcak servis yapın.

Et ve Meyve Bileşiminin Zirvesi: Sarayın Eşsiz Lezzetleri

Osmanlı saray mutfağının en karakteristik özelliği, et yemeklerinde taze ve kurutulmuş meyve, kuruyemiş ve bal/pekmez kullanımıydı. Bu denge, günümüzdeki tatlı-tuzlu uyumu anlayışının yüzyıllar önceki kusursuz formülünü oluşturuyordu.

Terkib-i Seferceliyye (Ayvalı Et Yemeği):

15. yüzyıl reçetelerinden olan bu yemekte koyun eti; ayva, tarçın, karanfil ve bal ile pişirilirdi. Yemeğin derinliği ise et mühürlenirken iç yağına eklenen misk misali ve damla sakızından gelirdi.

• Malzemeler: 500 gr kuşbaşı kuzu eti (tercihen koldan), 2 adet iri ayva, 1 yemek kaşığı tereyağı, 1 adet yemeklik doğranmış soğan, 1 kahve fincanı süzme bal, 1 çubuk tarçın, 3 adet karanfil, 1 nohut tanesi kadar damla sakızı, tuz, sıcak su.
• Yapılışı:
  1. Geniş bir tencerede tereyağını eritin. Kuzu etlerini ekleyip yüksek ateşte suyunu salıp çekene kadar mühürleyin. Doğranmış soğanları ekleyip pembeleşene kadar kavurun.
  2. Üzerini 2 parmak geçecek şekilde sıcak su, çubuk tarçın ve karanfilleri ekleyip etler yumuşayana kadar yaklaşık 40-50 dakika kısık ateşte kapağı kapalı pişirin.
  3. Bu sırada ayvaları soyun, çekirdek yataklarını çıkarıp elma dilimi şeklinde doğrayın. Kararmamaları için limonlu suda bekletin.
  4. Yumuşayan etlerin içine ayvaları, balı ve tuzunu ilave edin. Damla sakızını havanda ezip yemeğe katın. Ayvalar lokum gibi yumuşayıp yemeğin suyu ağdalı bir kıvam alana kadar yaklaşık 20 dakika daha kısık ateşte kapağı kapalı pişirin.

Vişneli Kıymalı Yaprak Sarması (Tüffahiyye Tarzı):

Asma yaprağı değil, kışlık elma yaprağı veya ayva yaprağıyla yapılırdı. İç harcına pirinç yerine firik buğdayı, kıyma, kuş üzümü, dolmalık fıstık ve bolca kuru vişne eklenir; üzerine sumaklı su gezdirilirdi.

• Malzemeler: 30-40 adet taze tırnak boyunda ayva veya kışlık elma yaprağı (bulunamazsa taze asma yaprağı), 250 gr orta yağlı kuzu kıyması, 1 su bardağı firik buğdayı (yıkanmış), 1 adet ince kıyılmış soğan, 1 çay bardağı kuru vişne (çekirdeksiz), 1 yemek kaşığı kuş üzümü, 1 yemek kaşığı dolmalık fıstık, 1 tatlı kaşığı yenibahar, yarım çay bardağı sızma zeytinyağı, 2 yemek kaşığı sumak (1 su bardağı sıcak suda bekletilip süzülmüş).
• Yapılışı:
  1. Yaprakları kaynar suda 1-2 dakika haşlayıp hemen soğuk suya alın ve süzün.
  2. Bir kapta kıymayı, firik buğdayını, soğanı, kuru vişnelerin yarısını (ince kıyılmış), kuş üzümünü, fıstığı, zeytinyağını, yenibaharı ve tuzu iyice yoğurarak iç harcı hazırlayın.
  3. Yaprakların parlak kısmı dışta kalacak şekilde harçtan koyup parmak kalınlığında sarın.
  4. Tencerenin tabanına birkaç yaprak serin. Sarmaları aralarına kalan bütün kuru vişneleri serpiştirerek sıkıca dizin.
  5. Üzerine bir porselen tabak kapatın. Süzülmüş sumaklı suyu ve sarmaların hizasına gelecek kadar sıcak suyu ekleyip kısık ateşte buğdaylar şişene kadar (yaklaşık 45 dakika) pişirin.

Zerdali Aşı (Kaysı Musakkası):

Anadolu köylerinde yavanı tatlandırmak amacıyla ortaya çıkan bu yemekte, yabani küçük kurutulmuş zerdaliler soğan ve tereyağında kavrulan etlerin üzerine eklenerek kendi suyuyla demlendirilirdi.

• Malzemeler: 1 su bardağı kurutulmuş yabani zerdali (veya gün kurusu kayısı), 100 gr pastırma (çemenleri temizlenmiş ve lif lif didilmiş) veya kurutulmuş et, 2 adet kuru soğan (piyazlık doğranmış), 2 yemek kaşığı tereyağı, 2 yemek kaşığı koruk ekşisi, 1 su bardağı sıcak su, tuz.
• Yapılışı:
  1. Kurutulmuş zerdalileri ılık suda 15 dakika bekletip süzün (çok yumuşamasınlar).
  2. Geniş bir tavada tereyağını eritin. Piyazlık doğranmış soğanları ekleyip karamelize olana kadar kısık ateşte uzun uzun kavurun.
  3. Lif didilmiş pastırmaları/kurutulmuş etleri ekleyip 2 dakika soğanla birlikte çevirin.
  4. Süzülen zerdalileri tavanın yüzeyine eşitçe yayın. Üzerine tuzu, koruk ekşisini ve 1 su bardağı sıcak suyu ekleyin.
  5. Tavanın kapağını kapatın, ateşin altını en kısık seviyeye getirin. Zerdaliler suyunu çekip yağını bırakana kadar yaklaşık 25 dakika yemeği hiç karıştırmadan demlendirerek pişirin.

Kadim Saklama ve Fermantasyon Teknikleri

Anadolu'nun coğrafi zorlukları, gıdayı en doğal yollarla uzun süre saklama zorunluluğunu doğurmuş ve ortaya muazzam fermantasyon reçeteleri çıkarmıştır.

Çaman Suyu (Çemen Mayası):

Çemen otu tohumu, yabani erik ekşisi, bol sarımsak ve kaya tuzu günlerce güneşte bekletilerek mayalandırılırdı. Bu sıvı, kışın av etlerini marine etmek ve sert etleri yumuşatmak için bir enzim deposu olarak kullanılırdı.

• Malzemeler: 4 yemek kaşığı toz çemen otu tohumu (boyotu), 1 çay bardağı yabani erik ekşisi (veya hakiki nar ekşisi), 1 baş sarımsak (kaya tuzuyla püre yapılmış), 1 yemek kaşığı acı toz kırmızı biber, 1 tatlı kaşığı öğütülmüş kimyon, alabildiği kadar ılık su.
• Yapılışı:
  1. Toz çemen otunu derin bir cam kaseye alın. Üzerine azar azar ılık su ekleyerek tel çırpıcıyla çırpın. Çemen suyu emdikçe jölemsi bir kıvam alacaktır. Boza kıvamına gelene kadar su eklemeye devam edin.
  2. Bu karışımın üzerini kapatıp oda sıcaklığında 24 saat acı suyunun çıkması ve kabarması için bekletin.
  3. Ertesi gün sarımsak püresini, erik ekşisini, kırmızı biberi ve kimyonu ekleyip homojen bir şekilde karıştırın. Kıvamı çok koyu olursa az miktarda suyla açın.
  4. Karışımı temiz bir kavanoza aktarın. Kapağını tam sıkmadan tülbentle bağlayıp güneş gören bir yerde en az 4-5 gün fermente olmaya bırakın. Her gün tahta kaşıkla karıştırın. Hazır olunca kapağını kapatıp buzdolabında saklayın; et marinasyonlarında kullanın.

Balık Turşusu (Mahi-i Nemek):

İstanbul ve Gelibolu civarındaki Osmanlı mutfaklarında uygulanan, balığı tuzlama ve sirkeyle pişirmeden saklama yöntemidir. Palamut ve torik, defne yaprağı, dane karabiber ve asidite oranı yüksek koruk sirkesi ile küplere basılırdı.

• Malzemeler: 1 adet iri boy torik veya palamut (takoz kesilmiş, kanı tamamen temizlenmiş), 2 su bardağı keskin koruk sirkesi veya üzüm sirkesi, 4 yemek kaşığı iri kaya tuzu, 5-6 adet defne yaprağı, 1 yemek kaşığı tane karabiber, 1 tatlı kaşığı kişniş tohumu, alabildiği kadar sızma zeytinyağı.
• Yapılışı:
  1. Takoz kesilmiş balıkları buzlu ve kaya tuzlu suda en az 2 saat bekleterek içlerindeki tüm kanın akmasını sağlayın. Ardından kağıt havluyla tamamen kurulayın.
  2. Balık dilimlerini bolca kaya tuzuna bulayın ve süzgeçte 4 saat bu şekilde bekleterek fazla suyunu salmasını sağlayın. Tuzlarını hafifçe silkeleyin.
  3. Cam veya toprak bir küpe/kavanoza tabanına defne yaprağı, karabiber ve kişniş atarak balıkları sıkışık düzende yerleştirin.
  4. Üzerine koruk sirkesini dökün. En üste balıkların havayla temasını tamamen kesecek şekilde en az iki parmak kalınlığında sızma zeytinyağı gezdirin.
  5. Kavanozun ağzını sıkıca kapatıp serin, karanlık bir yerde (eskiden toprağa gömülürdü) en az 1 ay olgunlaşmaya bırakın. Servis ederken kılçık ve derisini ayırıp zeytinyağı ve limonla sunun.

Kurut (Keş/Çökelek Kurusu):

Yayıkaltı suyu veya süzme yoğurt, tuzlanıp bez torbalarda süzüldükten sonra koni şekli verilerek güneşte taş gibi olana kadar kurutulur; kışın rendelenerek çorbalara katanırdı.

• Malzemeler: 2 kg tam yağlı ekşi süzme yoğurt veya yayıkaltı çökeleği, 3 yemek kaşığı iri kaya tuzu (havanda çekilmiş).
• Yapılışı:
  1. Süzme yoğurdu derin bir kaba alın ve kaya tuzunu ekleyip tahta kaşıkla pürüzsüz olana kadar sertçe karıştırın.
  2. Karışımı temiz ve kalın bir tülbent torbaya doldurun. Torbanın ağzını sıkıca bağlayıp üzerine ağır bir taş veya ağırlık koyarak serin bir yerde 2 gün boyunca kalan son suyunun da süzülmesini sağlayın (yoğurt neredeyse oyun hamuru kıvamına gelmeli).
  3. Torbadan çıkardığınız katı kütleden mandalina büyüklüğünde parçalar koparıp avucunuzda sıkarak koni veya oval şekiller verin.
  4. Şekillendirdiğiniz kurutları temiz bir bez serili tepsiye dizin. Bol rüzgar alan, direkt güneş ışığı gören bir yerde kuruyana kadar (yaklaşık 7-10 gün) her gün ters düz ederek taş gibi olana kadar kurutun. Bez torbalarda yıllarca saklayabilirsiniz.

Unutulan Hamur İşleri ve Saray Tatlıları

Osmanlı-Anadolu tatlıcılığı sadece şerbetli baklavalardan ibaret olmayıp; nişasta, meyve özleri ve kokulu suların kullanıldığı çok rafine hafif tatlıları da kapsıyordu.

Helva-i Hakani (Hakan Helvası):

Edirne Sarayı'nın en gözde tatlılarındandır. Un, nişasta ve pirinç unu eşit oranlarda karıştırılıp manda tereyağında saatlerce kavrulduktan sonra şerbeti süt, bal ve safran ile hazırlanarak yapılırdı.

• Malzemeler: 1 çay bardağı un, 1 çay bardağı nişasta (buğday), 1 çay bardağı pirinç unu, 150 gr manda tereyağı (veya kaliteli taze tereyağı), 1 çay bardağı dövülmüş badem. Şerbeti için: 2 su bardağı tam yağlı süt, 1 su bardağı süzme bal, 1 tutam hakiki safran (yarım kahve fincanı sıcak sütte rengi çıkana kadar bekletilmiş).
• Yapılışı:
  1. Sos tenceresinde sütü ve balı karıştırıp ılıtın (kaynatmayın, bal sütün içinde erisin). İçine safranlı sütü ekleyip kenarda bekletin.
  2. Geniş ve kalın tabanlı bir helva tenceresinde tereyağını eritin. Un, nişasta ve pirinç ununu tencereye eleyerek ekleyin. Dövülmüş bademleri de ilave edin.
  3. Ocağın altını kısın. Un karışımını tahta kaşıkla sürekli bastırarak ve karıştırarak, rengi koyulaşmadan sadece unun çiğ kokusu gidip bademler hafif pembeleşene kadar yaklaşık 30-40 dakika sabırla kavurun.
  4. Kavrulan unun üzerine ılık ballı safranlı sütü tek seferde ve dikkatlice dökün (bu esnada hızlıca karıştırın ki topaklanmasın).
  5. Helva sütü tamamen çekip tencere duvarlarından ayrılana ve parlak bir doku kazanana kadar kısık ateşte 2-3 dakika daha karıştırarak pişirin. Kapağını kapatıp 20 dakika demlendirin ve kaşıkla şekil vererek ılık servis edin.

Memuniyye Tatlısı:

İri elenmiş irmik tereyağında rengi dönmeden kavrulur ve şerbet olarak şeker yerine yoğunlaştırılmış üzüm şırası kullanılırdı.

• Malzemeler: 1 su bardağı iri irmik, 2 yemek kaşığı tepeleme tereyağı, 150 gr tuzsuz kelle peyniri veya dil peyniri (lif lif ayrılmış). Şerbeti için: 1.5 su bardağı yoğunlaştırılmış tatlı üzüm şırası (veya 1 su bardağı kaliteli üzüm pekmezi + yarım su bardağı su karışımı).
• Yapılışı:
  1. Üzüm şırasını (veya sulandırılmış pekmezi) bir cezvede ısıtıp sıcak kalmasını sağlayın.
  2. Kalın tabanlı bir tavada tereyağını eritin. İrmiği ekleyip renginin kahverengiye dönmesine izin vermeden, sadece hafifçe sararıp kokusu yayılana kadar yaklaşık 8-10 dakika kısık ateşte kavurun.
  3. Kavrulan irmiğin üzerine sıcak üzüm şırasını yavaşça dökün. İrmik sıvıyı hemen çekecektir; hızlıca karıştırın.
  4. İrmik şerbeti tamamen çekip hala çok sıcakken, lif lif ayrılmış tuzsuz peyniri tencereye ekleyin.
  5. Ocağın altı en kısıkta iken peynirler eriyip irmiğe tamamen karışana ve uzayan bir doku oluşturana kadar tahta kaşıkla alttan üste doğru katlayarak yoğurur gibi karıştırın. Peynir erir ermez ocaktan alın, soğutmadan hemen sıcak sıcak servis edin.

Gülbeşeker (Gül Mayası):

Mayıs ayında sabah gün doğmadan toplanan kokulu Isparta güllerinin yaprakları, kaya şekeri ve limon suyu ile mermer havanlarda dövülerek macun kıvamına getirilirdi.

• Malzemeler: 200 gr kokulu pembe Isparta gülü (veya ilaçsız kokulu bahçe gülü) yaprağı, 2 su bardağı nöbet şekeri veya saf kaya şekeri (toz halinde değil, iri kırılmış), 1 adet limonun taze sıkılmış suyu.
• Yapılışı:
  1. Gül yapraklarının alt kısmındaki beyaz, sert ve acımtırak olan küçük kısımları makasla tek tek kesin. Yaprakları zedelemeden soğuk suda yıkayıp bir süzgeçte veya havlu üzerinde tamamen kurutun (hiç su kalmamalıdır).
  2. Büyük bir mermer veya ahşap havana bir avuç gül yaprağı, bir miktar kaya şekeri ve birkaç damla limon suyu ekleyip tahta havan eliyle bastıra bastıra, yapraklar suyunu salıp şekerle bütünleşene kadar döverek ezin.
  3. Tüm malzeme bitene kadar bu işlemi kademe kademe tekrarlayın. Sonunda koyu mor-pembe renkli, yoğun kokulu macunsu bir kıvam elde edeceksiniz.
  4. Bu macunu sterilize edilmiş cam bir kavanoza sıkıca basın. Kavanozun ağzını sıkıca kapatın ve evinizin en çok güneş alan pencere önüne veya balkonuna koyun.
  5. Reçete kaynatılmaz; güneşin ısısıyla şekerin tamamen erimesi ve gülün fermente olması sağlanır. Yaklaşık 30-40 gün boyunca günde bir kez kavanozu sallayın. Şeker kristalleri tamamen yok olup kadife gibi bir kıvama geldiğinde Gülbeşekeriniz hazırdır. Serin bir yerde saklayın.

Mutfak Felsefesinin Temel Taşları

Bu reçetelerin derinliğini anlamak, arkasındaki kadim felsefeyi kavramaktan geçiyor. Osmanlı-Anadolu mutfağının temelini oluşturan bu ilkeler şu şekilde özetleniyor:

• Sıfır Atık: Kavun çekirdeklerinden sübye yapılması, bayat ekmeklerin yemeklere dönüştürülmesi ve sebze kabuklarının turşulanması gibi pratikler bu mutfağın temelini oluşturuyordu.

• Mevsimsellik ve Hıfzıssıhha: Yazın vücudu soğutacak demirhindi, koruk ve gül şerbetleri; kışın ise vücut ısısını artıracak zencefilli, tarçınlı ve pekmezli yemekler tercih edilirdi.

• Sabır Faktörü: Yemeklerin birçoğu en az 4-5 saatlik kısık ateş veya günlerce süren güneşte olgunlaşma süreci gerektiriyordu.

Kaynaklar;

• T.C. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi Osmanlı Saray Mutfağı Arşiv Kayıtları
• Matbah-ı Amire (Saray Mutfağı) İaşe ve Muhasebe Defterleri (15. - 19. Yüzyıl)
• Melceü’t-Tabbâhın (Aşçıların Sığınağı) – Mehmed Kâmil (1844)
• Kitâb-ı Me’kûlât (15. Yüzyıl Osmanlı Yemek Kitabı)
• Şirvânî’nin Yemek Kitabı Tercümesi ve Ekleri – Muhammed bin Mahmûd-ı Şirvânî (15. Yüzyıl)
• Evliya Çelebi Seyahatnâmesi (Mutfak Kültürü ve Yöresel Saklama Teknikleri Kayıtları)
• Dr. A. Süheyl Ünver – "Fatih Devri Yemekleri" ve Osmanlı Mutfağı Araştırmaları
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Geleneksel Anadolu Mutfak Kültürü Envanteri
• Prof. Dr. Günay Kut – Osmanlı Mutfağı ve Yazma Eserler Çalışmaları
• Arif Bilgin – "Osmanlı Saray Mutfağı (1453-1650)" Araştırması
• Priscilla Mary Işın – "Gülbeşeker: Türk Tatlıları Tarihi" ve Osmanlı Gastronomisi Çalışmaları
• Anadolu Coğrafi İşaretli Ürünler ve Geleneksel Gıda Fermantasyonu Enstitüsü Kayıtları

Türkiye, her bölgesi ve şehriyle kendine has bir kebap kültürüne sahiptir. Malzemenin cinsi, etin zırhla çekilmesi, marinasyon teknikleri, kullanılan odun tipi ve eşlikçi mezeler bu kültürü şekillendirir. Bu kadim coğrafyanın lezzet rotasını belirleyen en köklü ve detaylı kebap haritası, Türk mutfağının derinliklerini gözler önüne seriyor.

Coğrafi İşaretli ve Klasik Kebaplar

Geleneksel lezzetlerin zirvesini temsil eden bu kebaplar, köken aldıkları şehirlerin izlerini taşıyor.

1. Adana Kebabı

• Kökeni: Adana (Coğrafi Tescilli)

• Özellikleri: Sadece erkek koyun (hafif ve kokusuz olması için) ve kuyruk yağı kullanılır. Et, kıyma makinesinden değil, "zırh" adı verilen büyük, iki saplı bıçakla elde kıyılır. İçine sadece kapya biber (kırmızı biber) ve tuz eklenir; salça, soğan veya sarımsak asla konmaz.

• Sunumu: Yağlı pide (tırnak pide), közlenmiş sumaklı soğan salatası, közlenmiş biber ve domates ile servis edilir. Yanında cacık yerine şalgam suyu veya ayran tercih edilir.

2. Urfa Kebabı

• Kökeni: Şanlıurfa

• Özellikleri: Adana kebabı ile benzer yapım aşamalarından geçer (zırh kıymasıdır) ancak tamamen acısızdır. Etin kendi doğal lezzeti ön plandadır. Sade, tuzlu ve hafif kuyruk yağlı bir dokusu vardır.

• Sunumu: Açık ekmek (lavaş), közlenmiş isot, nane ve maydanozlu bostana salatası ile servis edilir.

3. Çağ Kebabı

• Kökeni: Erzurum (Oltu ilçesi)

• Özellikleri: Yatık döner olarak da bilinir. Kuzu eti; soğan, reyhan, tuz ve karabiber ile 1-2 gün marine edilir. Büyük bir şişe yatay olarak takılır ve odun ateşinin yan tarafında döne döne pişer. Pişen dış kısım "çağ" adı verilen küçük şişlere geçirilerek kesilir.

• Sunumu: Lavaş ekmeği üzerinde, şişten doğrudan tabağa (ya da elle lavaşa) sıyırarak, yanında ezme ve süzme yoğurt ile sıcak sıcak yenir.

4. İskender Kebap (Bursa Kebabı)

• Kökeni: Bursa (19. yüzyılın sonlarında İskender Efendi tarafından geliştirilmiştir)

• Özellikleri: Dikey şişte kömür ateşinde pişirilen döner etinin; alt tabana dizilen pide (tırnak pide) dilimlerinin üzerine konulmasıyla yapılır. Üzerine özel sıcak domates sosu dökülür. En önemli sırrı, üzerine masada gezdirilen kızgın halis koyun tereyağıdır.

• Sunumu: Tabağın kenarında mutlaka katı bir koyun yoğurdu ve közlenmiş biber bulunur.

Sebzeli ve Tepsi Kebapları

Farklı malzemelerin etle buluştuğu bu tarifler, mutfaktaki ustalığın sınırlarını zorluyor.

5. Beyti Kebabı

• Kökeni: İstanbul (Beyti Güler tarafından popülerleştirilmiştir)

• Özellikleri: Zırh kıymasından yapılan kebap, önce şişte pişirilir. Ardından ince bir lavaşa sarılır, dilimlenir ve tekrar fırınlanır veya ızgaraya verilir. Üzerine domates sosu ve eritilmiş tereyağı dökülür.

• Sunumu: Tabağın ortasına kalın bir süzme yoğurt konularak, etrafına beyti dilimleri dizilerek servis edilir.

6. Ali Nazik Kebabı

• Kökeni: Gaziantep

• Özellikleri: Alt tabanda sarımsaklı süzme yoğurtla karıştırılmış, közlenmiş ve ince kıyılmış patlıcan yatağı (buna söğürme denir) yer alır. Üzerine ise tereyağında kavrulmuş, pul biberli küçük kuzu kuşbaşı etleri eklenir.

• Sunumu: Sıcak et ve soğuk/ılık yoğurtlu patlıcanın kontrastı ile tırnak pide eşliğinde servis edilir.

7. Tepsi Kebabı (Lusi Kebabı)

• Kökeni: Hatay (Antakya)

• Özellikleri: Satır kıyması; maydanoz, sarımsak, biber ve baharatlarla yoğrulur. Yuvarlak bir alüminyum veya bakır tepsiye el yardımıyla ince bir tabaka halinde yayılır. Üzerine sulandırılmış salça sosu eklenip, domates ve biber dilimleriyle süslenerek taş fırında pişirilir.

• Sunumu: Doğrudan pişirildiği tepsiyle masaya gelir, sıcak Hatay lavaşı ile "bana bana" yenir.

Mevsimlik ve Meyveli Kebaplar (Gaziantep Kültürü)

Gaziantep mutfağında kebap sadece etten ibaret değildir; mevsime göre meyve ve sebzeler şişe girer.

• Yenidünya (Malta Eriği) Kebabı: İlkbaharda yapılır. Ekşimsi yenidünya meyvelerinin çekirdekleri çıkarılır, aralarına kıymalar saplanarak şişte pişirilir.

• Keme Kebabı: Bahar aylarında, yağmurlardan sonra toprağın altından çıkan bir tür yerli mantar olan "keme" ile yapılır. Dilimlenen kemeler ve kıyma ardışık olarak şişe dizilir.

• Soğan Kebabı: Sonbahar ve kış aylarında, küçük arpacık soğanların ortası yarılarak kıymayla doldurulur. Tepside veya şişte pişirildikten sonra nar ekşisiyle demlendirilir (terletilir).

Testi, Kuyu ve Çömlek Kebapları (Ağır Ateşte Pişenler)

Zaman ve sabır gerektiren bu pişirme teknikleri, lezzeti doruğa ulaştırıyor.

8. Testi Kebabı

• Kökeni: Nevşehir / Kapadokya ve Yozgat çevreleri

• Özellikleri: Kuzu eti; sarımsak, domates, biber ve tereyağı ile birlikte toprak bir testinin içine doldurulur. Testinin ağzı hamurla kapatılır. Köz ateşin veya fırının içinde saatlerce ağır ağır pişer.

• Sunumu: Müşterinin masasının yanında, özel bir çekiçle testinin boğaz kısmı kırılarak dumanı tüterek servis edilir.

9. Büryan Kebabı (Kuyu Kebabı)

• Kökeni: Siirt ve Bitlis (Aralarında köken tartışması vardır)

• Özellikleri: Yaklaşık 2-3 metre derinliğindeki kuyu şeklindeki özel fırınlarda pişer. Kuyunun dibinde odun ateşi yakılır, ateş köz haline gelince kuzu etleri çengellerle kuyuya sarkıtılır. Kuyunun ağzı çamurla kapatılarak et kendi buharıyla ve ısısıyla saatlerce pişer.

• Sunumu: Kemikli veya kemiksiz olarak, sıcak pide üzerinde sadece tuzlanarak servis edilir. Et o kadar yumuşaktır ki kemiğinden kendiliğinden ayrılır.

Kebap Kültürünün "Sır" Detayları

• Kuyruk Yağının Rolü: Türk kebaplarında kuyruk yağı sadece bir yağ değil, lezzet bağlayıcıdır. Etin kurumasını önler, sulu kalmasını sağlar ve kömür ateşine damladığında çıkan duman ete o ikonik "is" kokusunu verir.

• Kömür Seçimi: Gerçek bir kebap meşe kömüründe pişmelidir. Meşe kömürü yüksek ve sabit ısı verir, etin dışını birden yakıp içini çiğ bırakmaz.

• Etin Dinlendirilmesi (Maturasyon): Kesilen et hemen kebap yapılmaz. En az 1-2 gün kemikli olarak +4 derecede dinlendirilir ki kaslar gevşesin ve et yumuşasın.

Kaynaklar;

• Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) – Coğrafi İşaretli Ürünler Listesi ve Tescil Belgeleri
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Kültür Portalı / Türk Mutfak Kültürü Arşivi
• Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Mutfak Sanatları Merkezi (MSM) – Gaziantep Yöresel Mutfak Kayıtları
• Bursa Kültür ve Turizm Tanıtma Birliği – Bursa Gastronomisi Tarihi Kaynakları
• Adana Ticaret Odası (ATO) – Tescilli Adana Kebabı Yapım Talimatnamesi
• Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası (ŞUTSO) – Şanlıurfa Mutfak Kültürü Yayınları

Su, insan vücudunun ortalama %50-70'ini oluşturan, biyolojik yaşamın oksijenden sonraki en kritik bileşenidir. Organların çalışmasından hücresel düzeydeki biyokimyasal reaksiyonlara kadar her sistem suya bağımlıdır. Suyun vücuttaki derinlemesine ve mikroskobik görevleri, eksikliğinde yaşanan süreçler ve doğru tüketim rehberi merakla inceleniyor.

Günlük Su İhtiyacı Nasıl Hesaplanır? Uzmanların Önerdiği Pratik Formül ve Altın Değerinde İpuçları

Su tüketimi, sağlıklı bir yaşam sürdürmek için kritik önem taşırken, her bireyin vücut yapısına göre alması gereken miktar farklılık gösteriyor. Peki, gün içerisinde tam olarak ne kadar su içmeniz gerektiğini biliyor musunuz? Uzmanların paylaştığı klinik yöntemler ve pratik hesaplama formülleriyle su ihtiyacınızı kolayca öğrenebilirsiniz.

Günlük Su İhtiyacı Kişiden Kişiye Neden Değişir?

Sağlıklı bir yetişkinin günde ortalama 2 ila 3.5 litre su tüketmesi gerekir. Ancak ihtiyacınızı tam olarak netleştirmek için klinik olarak kabul gören iki farklı yöntem mevcuttur.

1. Kilonuza Göre Hesaplama (En Doğru Yöntem)

Vücut ağırlığınız, hücrelerinizin ihtiyaç duyduğu su miktarını doğrudan belirler. İdeal tüketiminizi şu formülle kolayca bulabilirsiniz:

• Formül: Vücut Ağırlığı (kg) × 35 ml

• Örnek: 70 kilo olan bir birey için: 70 × 35 = 2450 ml (Yani yaklaşık 2.5 litre).

2. Genel Standartlar (Cinsiyete Göre)

Her gün özel bir hesaplama yapmak istemiyorsanız, küresel sağlık örgütlerinin önerdiği genel sınırları baz alabilirsiniz:

• Kadınlar için: Günde ortalama 2 - 2.7 litre (Yaklaşık 8 - 11 su bardağı)

• Erkekler için: Günde ortalama 2.5 - 3.7 litre (Yaklaşık 10 - 15 su bardağı)

Hangi Durumlarda Su Miktarı Artırılmalıdır?

Günlük standart tüketim miktarları, bazı çevresel ve fizyolojik etkenlere bağlı olarak değişiklik gösterir. Sıvı alımının artırılması gereken durumlar şu şekildedir:

• Egzersiz yapıyorsanız: Antrenman yaptığınız her 30 dakika için bu miktara 300 - 500 ml daha eklemelisiniz.

• Sıcak ve nemli havalarda: Terleme ile kaybolan sıvıyı yerine koymak için tüketimi yarım ila bir litre artırmalısınız.

• Hastalık dönemlerinde: Ateş, ishal veya kusma gibi durumlarda vücut hızla su kaybeder. Bu süreçlerde doktorunuza danışarak sıvı alımını artırmalısınız.

Vücudun Susuz Kaldığı Nasıl Anlaşılır? Pratik Takip İpucu

Vücudunuzun suya doyup doymadığını anlamanın en kolay yolu idrar renginizi kontrol etmektir. İdrar renginiz soluk sarı veya şeffafa yakınsa doğru miktarda su içiyorsunuz demektir. Eğer koyu sarı veya kehribar rengindeyse, vücudunuz susuz kalmış (dehidrasyon) demektir ve acilen su içmeniz gerekir.

1. Hücresel ve Sistemik Düzeyde Suyun Görevleri

Hücresel Taşıma ve Beslenme

Kanın %92'si sudan oluşur. Su; oksijeni, glukozu ve mikro besinleri kılcal damarlar yoluyla hücrelere taşır. Hücre içindeki katı maddelerin çözünmesini sağlayarak hücresel metabolizmayı başlatır.

Toksin Eliminasyonu ve Böbrek Fonksiyonları

Hücrelerin metabolik atıkları (üre, ürik asit vb.) kan yoluyla böbreklere taşınır. Yeterli su olduğunda böbrekler bu atıkları idrarla kolayca filtre eder. Az su içildiğinde atıklar birikir, kristalleşir ve böbrek taşı ile enfeksiyon riskini artırır.

Termoregülasyon (Isı Dengesi)

Fiziksel aktivite veya sıcak havada vücut ısısı yükseldiğinde, beyin ter bezlerini uyarır. Cildin yüzeyindeki suyun (terin) buharlaşması vücudu soğutur ve iç organların aşırı ısınmasını engeller.

Eklem ve Organ Koruma

Su; beyin, omurilik ve hayati organlar etrafında bir amortisör (şok emici) görevi görür. Ayrıca eklemlerdeki sinovyal sıvının yapısına katılarak sürtünmeyi azaltır, aşınmayı ve kireçlenmeyi önler.

Sindirim ve Metabolizma Hızı

Besinlerin ağızda tükürükle parçalanmasından başlayarak, midede sindirilmesi ve bağırsaklardan emilmesi tamamen suya bağlıdır. Yeterli su, bağırsak hareketlerini optimize ederek kabızlığı önler ve dinlenme halindeki metabolizma hızını artırır.

2. Dehidrasyon (Su Eksikliği) Aşamaları ve Vücuda Etkileri

Vücut günlük olarak nefes alma, terleme ve boşaltım yoluyla yaklaşık 8-10 bardak su kaybeder. Bu kayıp yerine konmadığında dehidrasyon başlar.

Hafif ve Orta Derece Dehidrasyon

Vücut ağırlığının %1-5 kaybı durumunda görülen fizyolojik değişimler şunlardır:

• Zihinsel Performans Düşüşü: Beynin %75-85'i sudur. Hafif susuzlukta odaklanma problemi, baş ağrısı, kısa süreli hafıza zayıflığı başlar.

• Kas Güçsüzlüğü ve Kramp: Kasların %70'i sudur. Elektrolit dengesi bozulan kaslarda kasılma eğilimi ve erken yorulma görülür.

• Kardiyovasküler Stres: Kan hacmi azalır, kan koyulaşır. Kalp, dokulara oksijen yetiştirmek için daha hızlı atmak zorunda kalır (taşikardi).

İleri Derece Dehidrasyon

Vücut ağırlığının %6 ve üzeri kaybı durumunda kritik eşikler aşılır:

• Hipertermi ve Terlemenin Durması: Vücut, kalan suyu hayati organlarda tutmak için terlemeyi keser ve ısı hızla yükselir.

• Böbrek Yetmezliği Riski: İdrar çıkışı neredeyse tamamen durur veya koyu kehribar rengini alır. Toksinler kanda birikir.

• Nörolojik Bozukluklar: Bilinç bulanıklığı (konfüzyon), deliryum, aşırı sinirlilik ve ilerleyen aşamalarda bilinç kaybı gelişir.

3. Doğru Su Tüketim Standartları ve Hesaplama

Her bireyin su ihtiyacı yaş, cinsiyet, kilo, fiziksel aktivite düzeyi ve iklime göre değişiklik gösterir.

Kişiselleştirilmiş Formül

Günlük net su ihtiyacınızı bulmak için Vücut Ağırlığı (kg) × 0.033 formülünü kullanabilirsiniz. (Örneğin; 70 kg bir birey için: $70 \times 0.033 = 2.31$ Litre).

Ortalama İhtiyaçlar ve Standartlar

Klinik rehberlere göre genel ihtiyaç kadınlarda ortalama 2.2 - 2.7 litre, erkeklerde ise 2.5 - 3.7 litre arasındadır. Ağır egzersiz yapan sporcularda bu miktar 3.5 - 4 litreye kadar çıkabilir.

Diğer İçecekler Suyun Yerini Tutmaz

Çay, kahve veya asitli içecekler diüretik (idrar söktürücü) etkiye sahiptir. Bu içecekler vücuda sıvı kazandırmak yerine, mevcut suyun böbreklerden daha hızlı atılmasına neden olarak dehidrasyonu tetikleyebilir.

4. Aşırı Su Tüketimi (Hiponatremi) Tehlikesi

Suyun azı kadar çok kısa sürede aşırı miktarda tüketilmesi de tehlikelidir. Böbreklerin saatlik süzme kapasitesinin üzerinde su içildiğinde kan plazması aşırı seyreler.

Kanda bulunan sodyum mineralinin konsantrasyonu kritik seviyenin altına düşer (Hiponatremi). Hücrelerin içine kontrolsüz su girişi olur ve hücreler şişer. Beyin hücrelerinin şişmesiyle birlikte kafa içi basınç artar; bu durum kusma, nöbet, koma ve hayati tehlikeye yol açabilir. Bu nedenle su tüketimi gün içine dengeli bir şekilde yayılmalıdır.

Kaynaklar;

• WHO (Dünya Sağlık Örgütü / World Health Organization)
• The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (ABD Ulusal Bilimler, Mühendislik ve Tıp Akademileri)
• Mayo Clinic (Mayo Sağlık Vakfı ve Araştırma Enstitüsü)
• Harvard T.H. Chan School of Public Health (Harvard Üniversitesi Kamu Sağlığı Okulu)
• EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi / European Food Safety Authority)

Olay, Hocabey Mahallesi Şeker Fabrikası önünde meydana geldi. Yolda seyir halinde olan tırın şoförü, yemek yediği sırada boğazına simit kaçması üzerine aracını durdurarak aşağı indi. Nefes almakta güçlük çeken şoför, panik içerisinde koşarak çevrede bulunan güvenlik görevlilerinden yardım istedi.

Durumu fark eden güvenlik görevlileri, vakit kaybetmeden şoföre müdahalede bulundu. Yapılan müdahale sonucunda boğazına kaçan simit çıkarılırken, tır şoförü yeniden nefes almaya başladı.

Güvenlik görevlilerinin soğukkanlı ve hızlı müdahalesi olası bir facianın önüne geçerken, yaşanan olay çevrede bulunanlara da rahat bir nefes aldırdı.

Kabızlık, bağırsak hareketlerinin haftada 3 veya daha az seviyeye gerilemesi, dışkının sertleşmesi ve dışkılama esnasında zorlanma yaşanması durumudur. Bu yaygın sorun genellikle yetersiz sıvı tüketimi, lif açısından fakir beslenme, hareketsiz yaşam tarzı ve bağırsak florasındaki dengesizliklerden kaynaklanır. Kabızlığı derinlemesine çözmek için hem bağırsak mekanizmasını anlık olarak uyaracak kürlerden faydalanmak hem de uzun vadeli beslenme alışkanlıklarını düzenlemek gerekir.

Kabızlığa Karşı En Etkili Bitkisel Kürler ve Tarifler

Evde kolayca hazırlayabileceğiniz, bağırsak peristaltizmini doğrudan hızlandıran ve dışkıyı yumuşatan özel tarifler şunlardır:

Keten Tohumlu ve Yoğurtlu Ilık Kür

Keten tohumu, su ile birleştiğinde jel kıvamı alarak bağırsak lümenindeki atıkların kaymasını kolaylaştırır. Yoğurt suyu ise probiyotik etkisiyle sindirimi uyarır.

• Malzemeler: 1 kase ev yoğurdu (mümkünse bol sulu kısmı), 1 tatlı kaşığı taze çekilmiş keten tohumu.

• Hazırlanışı: Yoğurdu ve keten tohumunu bir kasede karıştırın. Karışımı çaydanlığın veya sıcak su dolu bir kabın üzerinde hafifçe ılıtın (kesilmeyecek şekilde çok hafif ısınması yeterlidir).

• Uygulanışı: Sabah aç karnına veya gece yatmadan hemen önce tüketin.

Zeytinyağlı Kuru Meyve Macunu

Kuru kayısı ve erik, doğal bir müshil görevi gören yüksek oranda sorbitol ve lif içerir. Zeytinyağı ise bağırsak çeperini kayganlaştırır.

• Malzemeler: 3 adet kuru gün kurusu kayısı, 3 adet kuru mürdüm eriği, 1 adet kuru incir, 1 yemek kaşığı sızma zeytinyağı, 1 bardak su.

• Hazırlanışı: Kuru meyveleri küçük küçük doğrayın ve 1 bardak su ile hafifçe yumuşayana kadar cezvede haşlayın. Ocaktan aldıktan sonra ılımasını bekleyin ve içine zeytinyağını ekleyip karıştırın.

• Uygulanışı: Sabah uyanır uyanmaz aç karnına önce meyveleri çiğneyerek yiyin, ardından kalan ılık suyunu için.

Ballı ve Limonlu Ilık Su Aktivatörü

Limonun asidik yapısı sindirim sistemini uyarır, bal ise bağırsakları hafifçe yumuşatan doğal bir osmotik ajandır.

• Malzemeler: 1 bardak ılık su, yarım limonun suyu, 1 çay kaşığı organik bal.

• Hazırlanışı: Ilık suyun içerisine limon suyunu ve balı ekleyip iyice karıştırın.

• Uygulanışı: Sabah yataktan kalkar kalkmaz ilk iş olarak bu suyu yudum yudum tüketin. Bağırsakları uyandırmak için en hızlı yöntemlerden biridir.

Sindirimi Rahatlatan Rezene ve Anason Çayı

Gaz sıkışmasını önlerken bağırsak kaslarının gevşemesini ve dışkının rahat ilerlemesini sağlar.

• Malzemeler: 1 çay kaşığı rezene tohumu, 1 çay kaşığı anason, 1 bardak sıcak su.

• Hazırlanışı: Bitkileri sıcak suya ekleyip üzerini kapatarak 8-10 dakika demlenmeye bırakın.

• Uygulanışı: Akşam yemeklerinden 1 saat sonra tüketin.

(Not: Sinameki çayı da kabızlıkta çok etkilidir ancak bağırsak tembelliğine yol açabileceği için 3 günden uzun süre üst üste kullanılmamalıdır).

Bağırsakları Derinlemesine Çalıştıran Temel Faktörler

Sadece kür uygulamak geçici rahatlama sağlar. Kabızlığı kökten çözmek için şu kurallara dikkat edilmelidir:

• Günlük Lif Alımı (25-30 Gram): Çözünür ve çözünmez lifler dışkı hacmini artırır. Yulaf ezmesi, baklagiller (mercimek, barbunya), pırasa, enginar, brokoli, elma (kabuğuyla) ve armut baş tacı edilmelidir.

• Doğru Hidrasyon: Liflerin bağırsakta şişip dışkıyı yumuşatabilmesi için günde en az 2 - 2.5 litre (8-10 bardak) su içilmelidir. Az su içildiğinde tüketilen lifler tam tersine kabızlığı artırabilir.

• Probiyotik Desteği: Bağırsak mikrobiyotasını güçlendirmek dışkılama sıklığını artırır. Ev yapımı kefir, probiyotik yoğurtlar ve lahana turşusu tüketilmelidir.

• Fiziksel Aktivite: Her gün yapılan 30 dakikalık tempolu yürüyüşler, bağırsak kaslarının motor fonksiyonlarını doğrudan mekanik olarak uyarır.

• Karın Masajı: Sırtüstü uzanarak göbek deliği çevresinde, saat yönünde hafif baskılarla yapılan dairesel masajlar bağırsak gazını dağıtır ve peristaltizmi hızlandırır.

Kabızlık Döneminde Uzak Durulması Gerekenler

Sindirimi yavaşlatan muz, beyaz pirinç pilavı, makarna, fast-food ürünleri, aşırı kırmızı et tüketimi ve rafine unlu mamullerden bu süreçte tamamen uzak durulmalıdır.

Kaynaklar;

• World Gastroenterology Organisation (WGO) – Dünya Gastroenteroloji Örgütü Kabızlık Kılavuzları
• American Gastroenterological Association (AGA) – Amerikan Gastroenteroloji Derneği Klinik Uygulama Raporları
• Mayo Clinic – Konstipasyon (Kabızlık) Tanı ve Tedavi Rehberi
• The American Journal of Clinical Nutrition – Diyet Lifleri ve Bağırsak Sağlığı Çalışmaları
• Harvard Medical School (Harvard Health Publishing) – Kronik Kabızlıkta Beslenme ve Yaşam Tarzı Önerileri
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) – Sindirim Sistemi Hastalıkları Bilgi Kaynakları
• Türk Gastroenteroloji Derneği (TGD) – Fonksiyonel Bağırsak Hastalıkları ve Konstipasyon Hasta Bilgilendirme Kılavuzları

Türkiye Futbol Federasyonunun açıklamasına göre liglerde haftanın programı şöyle:

- Trendyol Süper Lig

Bugün:

20.00 Gaziantep FK-Kasımpaşa (Gaziantep)

Yarın:

13.30 Eyüpspor-Kocaelispor (Esenyurt Necmi Kadıoğlu)

16.00 Samsunspor-TÜMOSAN Konyaspor (Samsun Yeni 19 Mayıs)

19.00 Göztepe-İstanbul Başakşehir (Isonem Park Gürsel Aksel)

19.00 Galatasaray-Amed Sportif Faaliyetler (RAMS Park)

8 Kasım Pazar:

13.30 Çaykur Rizespor-Erzurumspor FK (Çaykur Didi)

16.00 Arca Çorum FK-Fenerbahçe (Çorum Şehir)

18.30 Corendon Alanyaspor-Trabzonspor (Alanya Oba)

21.00 Beşiktaş-Gençlerbirliği (Tüpraş)

- Trendyol 1. Lig

Bugün:

20.00 Antalyaspor-Bursaspor (Antalya)

20.00 SMS Grup Sarıyer-Alagöz Holding Iğdır FK (Yusuf Ziya Öniş)

Yarın:

13.30 Keçtaş Ankara Keçiörengücü-Manisa FK (Aktepe)

13.30 Artı Değer Vanspor FK-Ekenler Beton Sivasspor (Spor Toto Akhisar)

16.00 Muğlaspor-Turka Esenler Erokspor (Muğla Atatürk)

19.00 Orfa Yapı Pendikspor-İstanbulspor (Pendik)

8 Kasım Pazar:

13.30 Bandırmaspor-Mısırlıcomtr Fatih Karagümrük (Bandırma 17 Eylül)

16.00 Eminevim Ümraniyespor-Metro Holding Kayserispor (Ümraniye Belediyesi Şehir)

16.00 Boluspor-Bodrum FK (Bolu Atatürk)

19.00 Mardin 1969-Batman Petrolspor (21 Kasım Şehir)

- Nesine 2. Lig

Kırmızı Grup:

Yarın:

13.00 Serikspor-Ekinciler İskenderunspor (Serik İsmail Oğan)

14.00 MKE Ankaragücü-Akedaş Kahramanmaraş İstiklalspor (Eryaman)

8 Kasım Pazar:

13.00 Fethiyespor-Adana 01 FK (Fethiye İlçe)

13.00 Ankara Demirspor-Erzincan Futbol Yatırımları (Etimesgut Belediyesi Atatürk)

13.00 12 Bingölspor-Beyoğlu Yeni Çarşı Spor Faaliyetleri (Osmanlı)

15.00 Karacabey Belediyespor-Kırklarelispor (Karacabey M. Fehmi Gerçeker)

15.00 Sultan Su İnegölspor-Kütahyaspor (İnegöl İlçe)

15.30 52 Orduspor-Sakaryaspor (19 Eylül)

Beyaz Grup:

Yarın:

19.00 Aliağa Futbol-Muşspor (Aliağa Atatürk)

8 Kasım Pazar:

13.00 Adana Demirspor-Ankaraspor (Ali Hoşfikirer)

13.00 Sebatspor-GMG Kastamonuspor (Ortahisar Yavuz Selim)

13.00 Hatayspor-Somaspor (Reyhanlı Tayfur Sökmen)

15.00 Arkent Arnavutköy Belediyesi Futbol-Menemen FK (Bolluca)

15.00 Güzide Gebzespor-İnegöl Kafkasspor (Gebze Alaettin Kurt)

15.00 Çorluspor 1947-68 Aksaray Belediyespor (General Basri Saran)

15.30 Seza Çimento Elazığspor-Kızılkaya Tarım Şanlıurfaspor (Elazığ Atatürk)

15.30 Isbaş Isparta 32 Spor-Efor Çay Erbaaspor (Isparta Atatürk)

- Nesine 3. Lig

1. Grup:

Yarın:

13.00 Amasyaspor-Galataspor (12 Haziran)

13.00 Fatsa Belediyespor-Pazarspor (Fatsa İlçe)

13.00 Tokat Belediyespor-Karabük İdmanyurdu (Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi)

13.00 Karadeniz Ereğli 1980-İnkılap Futbol (Şehit Vefa Karakurdu)

15.00 Yalova FK 77-Orduspor 1967 (Yalova Atatürk)

15.00 Silivrispor-Beykoz Anadoluspor (Silivri Müjdat Gürsu)

15.00 Kartal Bulvar Kartalimenspor-Zonguldakspor (Bulvar Mimar Kubilay Köse)

15.00 Gölcükspor-Küçükçekmece Sinopspor (Gölcük Şehir)

15.00 Büyükçekmecegücü-Düzce Cam Düzcespor (Tepecik Şenol Güneş)

2. Grup:

Yarın:

13.00 Alanya 1221-Ayvalıkgücü Belediyespor (Milli Egemenlik)

13.00 Etimesgutspor-Altay (Etimesgut Belediyesi Atatürk)

13.00 1922 Akşehirspor-Bursa Yıldırımspor (Akşehir Nasrettin Hoca)

15.00 Uşakspor-Eskişehir Anadolu Spor Faaliyetleri (Uşak 1 Eylül)

15.00 Gemlik Sümerbey Futbol-Denizli İdmanyurdu 1959 (Gemlik Atatürk)

15.30 Karşıyaka-Bigaspor (Bornova Aziz Kocaoğlu)

15.30 Bucaspor 1928-Söke 1970 (Yeni Buca)

15.30 Eskişehirspor-Kepezspor (Prof. Dr. Fethi Heper)

19.00 Balıkesirspor-Gaziemir G.O.G. Spor Yatırımları (Balıkesir Atatürk)

3. Grup:

Yarın:

13.00 Eti Gübre Mazıdağı Fosfatspor-Karaman FK (Kızıltepe İlçe)

13.00 Açıkalın Erciyes 38-1964 Silifkespor (Kayseri Atatürk)

13.00 Malatya Yeşilyurtspor-Ejderoğlu Kırşehir Futbol (Yeni Malatya)

13.00 Halil Bayram İnşaat Karaköprü Belediyespor-Niğde Belediyespor (Faruk Çelik)

13.00 Adana Adaletgücüspor-Ağrı 1970 (Ali Hoşfikirer)

13.00 Ayos Osmaniyespor-Adanaspor (Cevdetiye 1 Nolu Saha)

13.00 Kırıkkale FK-Yozgat Belediyesi Bozokspor (Başpınar)

13.00 Yeni Mersin İdmanyurdu-Bitlis 1916 Futbol (Mersin)

- Suwen Kadın Futbol Süper Ligi

Yarın:

15.00 Fenerbahçe arsaVev-Galatasaray (Dereağzı Lefter Küçükandonyadis)

8 Kasım Pazar:

13.00 Yüksekovaspor-Hakkarigücüspor (Şemdinli İlçe)

13.00 Safi MCL Bentonit Ünyespor-Ankara Büyükşehir Belediyesi FOMGET (Ünye Çınarsuyu)

14.00 Haymanaspor-Bakırköy Kadın Futbol (Haymana İlçe)

14.00 Giresun Sanayispor-Karademir Grup Kayseri Kadın Futbol (Giresun 75. Yıl)

14.00 Amed Sportif Faaliyetler-1207 Antalyaspor (Seyrantepe 1 Nolu Çim Saha)

14.30 Beşiktaş-Sultanbeyligücüspor (Sancaktepe 15 Temmuz)

14.30 Şile Bilgidoğa Sportif Yatırım Hizmetleri-Trabzonspor (Şile İlçe)

Kentte ilkbahar aylarında yaylalara çıkarılan koyun ve keçiler, hava sıcaklıklarının düşmesi ve yüksek kesimlerde soğuk havanın etkisini göstermesiyle yeniden yerleşim yerlerine indiriliyor.

Bölgenin önemli geçim kaynaklarından küçükbaş hayvancılıkla uğraşan üreticiler, yaz boyunca yaylalarda otlattıkları hayvanlarını kış mevsimini geçirecekleri köylere götürmek için hazırlıklarını tamamladı.

Bazı üreticiler sürülerini günler süren yürüyüşlerle köylerine ulaştırırken bazıları da hayvanlarını kamyonlara yükleyerek naklediyor.

Yüksek rakımlı bölgelerde hava koşullarının değişmesiyle hız kazanan dönüş yolculuğunda, üreticiler hayvanlarını daha düşük rakımlı alanlardaki ağıllara yerleştiriyor.

Erzincan'da küçükbaş hayvancılık, kırsal ekonominin yanı sıra kentin yöresel ürünleri arasında yer alan tulum peyniri üretimi açısından da önem taşıyor.

Yaylalarda otlatılan koyun ve keçilerden elde edilen süt, geleneksel tulum peyniri üretiminin temelini oluşturuyor. Yaylacılık sezonunun sona ermesiyle birlikte yüksek kesimlerdeki otlatma faaliyetleri de tamamlanırken üreticiler kış dönemine hazırlanıyor.

Erzincan'da 774 bin civarında küçükbaş hayvan bulunuyor. Küçükbaş hayvan varlığıyla kent ekonomisinde önemli yer tutan hayvancılık faaliyetleri, yaylalardan köylere dönüşün tamamlanmasıyla kış döneminde de ağıllarda sürdürülecek.

Köylerde yürütülen çalışmalar hakkında yetkililerden bilgi alan Duman, vatandaşların talep ve önerilerini dinledi.

Kaymakam Duman, ziyaretleri kapsamında Mercan Belde Belediye Başkanı Bayram Bilici ve Kargın Belde Belediye Başkanı Adem Güneş ile birlikte Tercan Sulama Birliği Başkanı Muhammet Taştan Dumlu'yu makamında ziyaret etti.

Ziyaretlerde ilçede yürütülen çalışmalar ve vatandaşların ihtiyaçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.

Çiftlikte incelemelerde bulunan Duman, yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı.

İşletme yetkililerine hayırlı ve bereketli kazançlar dileyen Duman, yeni yatırımın bölgeye katkı sağlaması temennisinde bulundu.

Erzincan'da hava sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte yüksek kesimlerde kar yağışı görüldü. Çayırlı, Otlukbeli ve Refahiye ilçelerinin yüksek rakımlı bölgeleri beyaza büründü.

Erzincan kent merkezinde aralıklarla yağmur etkili olurken, kentin yüksek kesimlerinde kar yağışı yüzünü gösterdi. Özellikle Çayırlı, Otlukbeli ve Refahiye ilçelerinin yüksek rakımlı noktalarında etkili olan kar yağışı, araziyi beyaza kapladı.

Hava sıcaklıklarının hissedilir derecede düşmesiyle birlikte köylerde kış mesaisi de kasım ayının ilk günlerinde başladı.

Meteoroloji 12. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan son değerlendirmelere göre, bölge genelinde havanın parçalı ve çok bulutlu geçmesi bekleniyor. Öğle saatlerinde sağanak yağışın etkili olacağı, yüksek kesimlerde ise karla karışık yağmur ve kar yağışının görüleceği tahmin ediliyor.

Sabah ve gece saatlerinde pus ve yer yer sis hadisesinin yaşanabileceği belirtilirken, hava sıcaklıklarının mevsim normalleri civarında seyretmesi bekleniyor. Rüzgârın ise güneyli yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette eseceği öngörülüyor.

Öte yandan Erzincan'da en düşük hava sıcaklığı Ergan Dağı'nda eksi 1, Otlukbeli ilçesinde ise 0 derece olarak ölçüldü.

2005, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında şehit olan kahraman Mehmetçiklerin isimleri ve memleketlerinin yazılı olduğu Şehitler Anıtı, Kırklar Tepesi’nde ziyaretçilerini ağırlıyor.

Özellikle bayramlarda, milli günlerde ve yaz aylarında bölge halkı ve şehir dışından gelen misafirlerin uğrak noktası haline gelen bu alan, duygusal anlara sahne oluyor.