Belediyelerin itfaiye teşkilatlarında görev yapan binlerce personeli yakından ilgilendiren kritik bir hukuk mücadelesi sonuçlandı. Anayasa Mahkemesi (AYM), bütçe kanunuyla getirilen ve itfaiye bünyesindeki destek hizmeti personelini maktu fazla çalışma ücreti kapsamı dışında tutan düzenlemeyi Anayasa’nın bütçe ilkelerine aykırı bularak iptal etti. Sayıştay’ın denetim raporuyla başlayan ve yüksek mahkemeye taşınan süreç, bütçe kanunlarıyla genel kanunların değiştirilemeyeceği ilkesini bir kez daha tescilledi. Peki, itfaiye çalışanlarının mali haklarını etkileyen bu kritik kararın arkasında hangi gerekçeler yer alıyor? İşte kararın tüm ayrıntıları...
Denetim Raporu İptal Sürecini Başlattı
İptal kararına uzanan süreç, Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığında yürütülen Sayıştay denetimleriyle başladı. Sayıştay denetçileri, 2024 yılı hesap incelemelerinde itfaiye teşkilatında destek hizmeti sunan personele yapılan maktu fazla çalışma ödemelerini "kamu zararı" kabul ederek rapora dönüştürdü. Bunun üzerine Sayıştay 4. Dairesi, 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'na ekli K-Cetveli'nde yer alan "destek hizmeti yürüten personel hariç" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğunu belirterek konuyu Anayasa Mahkemesine taşıdı.
Bütçe Kanunu ile Genel Kanun Değiştirilemez
Başvuruyu esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın 161. maddesinde yer alan "Bütçe kanununa, bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz" kuralını hatırlattı. Mahkeme; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 52. maddesinde itfaiye teşkilatında fiilen çalışan herkese maktu fazla çalışma ücreti ödenmesinin öngörüldüğünü, ancak bütçe kanunundaki düzenlemeyle bu hakkın kısıtlandığını vurguladı. Yüksek Mahkeme, bütçe kanunlarıyla olağan kanun maddelerinin daraltılamayacağına veya değiştirilemeyeceğine dikkat çekti.
Karar Oy Birliğiyle Alındı
Anayasa Mahkemesi, belediye bütçesinden ödenen fazla çalışma ücretinin merkezî yönetim bütçesiyle doğrudan ilgili bir hüküm sayılamayacağına işaret etti. Kararda, söz konusu sınırlamanın bütçe kanunlarının yapılış ve kabul usullerine aykırı olduğu belirtildi. Yüksek Mahkeme Heyeti, 8 Eylül 2026 tarihinde oy birliğiyle aldığı kararla, 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K-Cetveli’nin ilgil bölümünde yer alan ibarenin itfaiye destek personeli yönünden iptaline karar verdi.
