Bir zamanlar Erzincan’da bir fabrika vardı.
Adı: Doğusan.
Ama o sadece bir fabrika değildi.
Bir umuttu.
Bir ilin kaderi,
bir memleket sevdasının somut hâliydi.
Gurbet ellerde çalışan işçiler üç kuruş biriktirip memleketlerine gönderdiler.
Amaçları belliydi:
“Bizim çektiğimizi çocuklarımız çekmesin.”
Erzincan’da sanayi fikrinin gelişmesine katkı sağlamıştır. Daha sonra kurulacak fabrikalar için öncü bir deneyim olmuştur. Fabrika müdürü Şerif Bey’in özverili çalışmaları fabrikayı ayakta tutmuş, sonrası genellikle işi yokuşa sürmeme ve günü kurtarma zihniyetiyle yapılan yönetim tarzları fabrikayı işlevsiz hâle getirmiştir.
Ve Doğusan kuruldu; yıl 1974.
Yaklaşık 180 kişi ve kuruluşta emeği geçen Mehmet Kara hocamızın rehberliğinde hizmete başladı.
Binlerce ortak güvendi ve çalıştı.
Bir şehrin omuz verdiği bir kalkınma hamlesi.
İlk kuruluş yıllarında temel üretim kalemi asbestli çimento borular idi.
Borular dayanıklı ve hafif oluyordu.
Su ve sulama hatlarında uzun ömürlü olduğu söyleniyordu.
Zaman içinde asbestin ciddi sorunlara yol açabileceği gerçeği ortaya çıktı.
Zamanla asbest kullanımı sınırlandırıldı ve sonunda yasaklandı.
Prof. Hakkı Keskin’in çabaları göz ardı edilemez.
Almanya’da asbestli bir yapının tarihe karıştığını anlatmıştı.
Bu gelişmeler Doğusan’ın üretim yönünü değiştirmesine neden oldu.
Fabrika, seramik yapı malzemeleri üretimine geçti.
2000’li yıllara kadar bir altın çağı yaşandı.
Sonra ne oldu?
Sahip çıkamadık.
Takip edemedik.
Sorumluluk almadık.
Dünya değişirken biz yerimizde saydık.
Teknoloji değişirken biz yerimizde saydık.
Pazar daralırken biz seyrettik.
Ve sonunda…
Bir fabrikanın bacası değil, bir şehrin umudu söndü.
Hatalı işletmeler ve ortakların sahip çıkmaması ile bakımsızlığa başladı.
Birlikte üretme iradesini kaybettik.
Eğer geçmişte bu hikâyeyi doğru okursak,
yarının dersleri, fırsatları yeniden kurulabilir.
Şunu iyi bilmek gerekir:
Bir şehre yatırım yapmak yetmez.
O yatırıma sahip çıkmak gerekir.
Bir fabrikayı kurmak yetmez.
Onu ayakta tutacak değerler üretmek gerekir.
Ve en önemlisi, ortak olmak yetmez;
sorumluluk almak gerekir.
Bugün Erzincan’ın kaybettiği sadece bir fabrika değildir.
Kaybedilen şey, birlikte üretme iradesidir.
Ama hâlâ geç değil.
Eğer gençler, onlara öncülük yapacak liyakatli kişiler,
sivil toplum örgütleri ve siyasiler yerel yönetimlerle bu hikâyeyi doğru okursa,
yeniden kurulabilir.
Bizler bu önerilerimizi kaleme aldığımız günlerde,
Erzincan Doğusan’ın el değiştirdiğini gördük.
%56 hisse, Özelleştirme İdaresi tarafından bir milyar yüz bin liraya satılmış.
Şimdi asıl soru şudur:
Bu bir yatırım mı, yoksa tasfiye mi?
Geçmiş ortada: kapatılan fabrikalar, düşürülen kapasiteler, işsiz bırakılan insanlar.
Bu noktada yeni yatırımcıya düşen sorumluluk büyüktür.
Fabrika sadece bilanço kalemlerinden ibaret değildir.
Birikmiş emek, ustalık ve yerel ekonominin omurgasıdır.
Asıl kapasiteyi devreye almak, teknolojiyi yenilenmeye gitmek ve pazar çeşitliliğini artırmak, fabrikanın kaderini değiştirecek üç temel adımdır.
Kamu otoritesine düşen görev ise süreci şeffaf ve denetlenebilir kılmaktır.
İstihdam taahhütleri, üretim hedefleri ve yatırım planları açık biçimde ortaya konulmalı, verilen sözlerin takibi yapılmalıdır.
Kaldı ki,
fabrika geçmişteki hataların tekrarıyla sönük bir hikâyeye dönüşecek ya da
doğru iradeyle bölgenin yeniden yükselen değeri olacaktır.
Özelleştirme keyfilik değil,
bir noktada da kamu yararıdır.
Satış bir imza değil,
bir yükümlülüktür.
Doğusan satılmış olabilir.
Ama kaderi teslim edilmemiştir.
Bu fabrika ya tam kapasiteyle üretip Erzincan’a ekmek ve istihdam sağlayacaktır
ya da özelleştirme adı altında yapılan her ihmal ve her düşüş hukukun konusu olacak
ve hesap sorulacaktır.
Umut etmek için sebep var; yeter ki
bu kez dersler unutulmasın.
Doğusan sahipsiz değildir.
Erzincan seyirci değildir.
15 Nisan 2026