Son yıllarda artan enflasyon ve yaşam maliyetleri karşısında sıkça dile getirilen "Kafeler tıklım tıklım dolu, kriz nerede?" sorusunun yanıtı, tüketim kalıplarındaki zorunlu dönüşümde yatıyor. TEPAV’ın "Cafe Latte Ekonomisi: Bir Fincanda İki Türkiye" başlıklı araştırması, Türkiye genelinde dışarıda yeme-içme harcamalarının dar gelirlilerden üst gelir grubuna kaydığını ortaya koyarken, bu tablonun Erzincan ölçeğindeki yansıması hem yerel sosyolojiyi hem de öğrenci ve memur bütçelerini gözler önüne seriyor.
Erzincan'da Masaları Kimler Dolduruyor?
Erzincan'da özellikle Ordu Caddesi, Park Alışveriş Merkezi civarı ve üniversite kampüsü güzergâhında yer alan kafelerdeki yoğunluk, genel bir refah artışından ziyade kentin demografik yapısından kaynaklanıyor. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi bünyesindeki on binlerce öğrenci ile kentte görev yapan kamu çalışanları kafe müşterilerinin ana omurgasını oluşturuyor. Büyükşehirlerdeki fahiş fiyatlara kıyasla Erzincan’daki fiyatların nispeten daha erişilebilir kalması masaları doldursa da tüketim miktarları Erzincan'a göre ciddi oranda kısıtlanmış durumda.
Büyük Yatırımlar Hayal Oldu Tek Çıkış Bir Fincan Çay ve Kahve
Ev, arsa veya otomobil gibi büyük harcama kalemlerine erişemeyen genç kesim, "ulaşılabilir tek sosyalleşme alanı" olarak kafelere yöneliyor. Tüketiciler, birkaç yüz bin lirayı bulan birikim gereksinimlerini karşılayamadığı için günün sonunda kendini iyi hissetme ihtiyacını 70-150 TL bandındaki bir kahve ya da çay eşliğinde dışarıda vakit geçirerek karşılıyor. Bu durum, Erzincan'da kafe doluluğunun bir zenginlik göstergesi değil, alternatif sosyal alan eksikliğinde zorunlu bir sığınak olduğunu gösteriyor.
Tek Bardakla Saatler Geçiren Masalar
TEPAV araştırmasının dikkat çektiği "harcamaların ayrışması" olgusu Erzincan esnafının da doğrudan hissettiği bir gerçek haline geldi. Kentteki işletmeciler, masaların fiziki olarak dolu görünmesine rağmen kişi başı harcama tutarının düştüğünü belirtiyor. Masalarda yemek siparişlerinin yerini uzun süre tüketilen tek bir fincan çay veya filtre kahve alırken, gençlerin kafeleri daha çok Wi-Fi erişimi, ders çalışma alanı ve buluşma noktası olarak değerlendirdiği gözlemleniyor.
Aileler ve Dar Gelirliler Dışarıda Yemeği Bıraktı
Araştırmadaki "en yoksul kesimin dışarıda yemekten uzaklaşması" eğilimi Erzincan yerelinde de belirgin şekilde hissediliyor. Kentte asgari ücretle geçinen çekirdek aileler ve emekliler, restoran ve kafe harcamalarını bütçelerinden neredeyse tamamen çıkarmış vaziyette. Ailelerin yerel mesire alanları, parklar veya ev buluşmalarını tercih etmesiyle birlikte kafelerdeki müşteri profili giderek daralarak sadece bekâr genç nüfus ve üst gelir grubundaki sınırlı bir kesimle sınırlı kalıyor.
