Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), elektrik piyasasının işleyişini, arz güvenliğini ve şebeke dengesini doğrudan ilgilendiren beş kritik yönetmelikte eş zamanlı düzenlemelere gitti. Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişiklikleri; depolamalı elektrik üretiminden acil durum talimatlarına, toplayıcılık faaliyetlerinden teminat mekanizmalarına ve organize sanayi bölgelerinin (OSB) yükümlülüklerine kadar geniş bir alanı yeniden yapılandırdı.
Lisans Süreçlerinde Depolama Gücü Esas Alınacak
Lisans Yönetmeliği'nde yapılan düzenlemeyle, depolamalı elektrik üretim tesislerine ilişkin teknik kriterlerde "kapasite" ifadesi kaldırılarak "güç" tanımı merkeze alındı. Depolamalı üretim tesislerinin lisans başvurularında sunulan belgelerde ve teminatlarda depolama ünitesinin gücü esas alınacak. Depolamalı tesislerin lisans başvurularında verilen teminatlar, üretim tesisinin tamamı işletmeye geçene kadar iade edilmeyecek; kısmi iadelerde ise kabulü tamamlanan ünitenin gücü baz alınacak. Ayrıca unvan benzerliklerinde "ilişkili olduğu izlenimi verebilecek unvan" kısıtlaması getirilirken, daha önce mücbir sebep sayılan bir olayın yatırımın tamamlanmasını engelleyecek şekilde süreklilik kazanması halinde artık mücbir sebep olarak değerlendirilmeyeceği hükme bağlandı.
Tüketicilerin Depolama Kurulumuna Şebeke Güvencesi
Elektrik Piyasasında Depolama Faaliyetleri Yönetmeliği ile tüketicilerin elektrik depolama tesisi kurma şartları netleştirildi. Tüketiciler, ilgili şebeke işletmecisinden uygun bağlantı görüşü alınması ve aynı ölçüm noktasında bulunulması kaydıyla depolama tesisi kurabilecek. Anlaşma gücünün üzerinde depolama kurmak isteyen tüketiciler ise şebekeye kontrolsüz enerji verilmesini önleyecek ve mevcut gücün aşılmasını engelleyecek otomatik güç kontrol ünitesi ile kesme sistemlerini zorunlu olarak tesis edecek.
Lisanssız Üretime Uzaktan Müdahale Ve Ceza Mekanizması
Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'ndeki değişiklikle şebeke işletmecilerine acil durum yetkisi tanındı. Dağıtım şirketleri ve dağıtım lisansı sahibi OSB'ler ile endüstri bölgeleri, dengeleme güç piyasası kapsamındaki acil durum talimatlarının yerine getirilmesi amacıyla lisanssız elektrik üretim tesislerini uzaktan kontrol edebilecek. Acil durumun sona ermesi 15 dakika içinde üreticiye telefon ve kalıcı veri saklayıcısı ile bildirilecek; tesisin yeniden devreye alınması üreticinin sorumluluğunda olacak. Acil durum yük atma talimatına uymayan lisanssız tesislere yerine getirilmeyen kısım için hiçbir ödeme yapılmayacak; mevzuata göre hesaplanan bedeller üreticiden geri tahsil edilecek. Lisanssız üreticilerin mevcut bağlantı anlaşmalarını 60 gün içinde güncellenen tip sözleşmeye uygun şekilde revize etmesi zorunlu tutulurken, sözleşmedeki belirli cezai şartların uygulanması 30 Nisan 2027 tarihine kadar ertelendi.
OSB Ve Endüstri Bölgelerine Acil Durum Sorumluluğu
Organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerinin elektrik piyasası faaliyetlerine ilişkin yönetmelikte kritik yaptırımlar devreye alındı. Dağıtım lisansına sahip OSB ve endüstri bölgeleri, görevli tedarik şirketleri aracılığıyla iletilen lisanssız tesislere dönük yük atma talimatlarını ve TEİAŞ tarafından verilecek acil durum emirlerini eksiksiz yerine getirmekle yükümlü kılındı. Bu bölgeler, bünyelerindeki lisanssız tesislere ilişkin verileri görevli tedarik şirketleri ve TEİAŞ ile süresi içinde paylaşacak. Talimatlara uymayan veya veri iletimini aksatan yönetimler hakkında Kanunun 16 ncı maddesi kapsamında idari yaptırım uygulanacak.
Toplayıcılık Ve Talep Tarafı Katılımında Yeni Kriterler
Yan Hizmetler Yönetmeliği kapsamında talep tarafı katılımı sağlayan toplayıcıların performans kriterleri net oranlara bağlandı. TEİAŞ talimatlarına göre yük düşüşünde eksik kalma payı yüzde 10'a kadar "sağladı", yüzde 10 ile 25 arası "sağlamadı", yüzde 25 ve üzeri ise "katılmadı" olarak kayıtlara geçecek. Talimatın üzerinde yük düşülmesi halinde yüzde 50'ye kadar olan farklar geçerli sayılacak; yüzde 50'yi aşan düşüşler için iletim operatöründen en az 1 saat önce onay alınması gerekecek. Toplayıcıların dağıtım sistemine bağlı tüketim sayaç bilgileri ile onaylı anlaşma gücü belgelerini sunması şart koşulurken, yönetmeliğin geçici 12 nci maddesinde yer alan geçiş süresi 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatıldı.
Kurul Kararlarıyla Sahadaki Tolerans Ve Ceza Kuralları Netleşti
EPDK, yönetmelik değişikliklerinin ardından yayımladığı 7 ayrı Kurul Kararı ile sahadaki uygulama kriterlerini, tolerans limitlerini ve cezai şartları netleştirdi. Alınan kararlarla üretim planından sapma cezalarında rüzgâr santrallerine yüzde 15, güneş santrallerine yüzde 8 tolerans tanınırken, depolamalı tesislerde bu oran yüzde 5 olarak belirlendi. TEİAŞ'ın talimatlarına uymayan santrallerin raporlanmasında 15 dakikanın altındaki süreler ile aylık 500 MWh altındaki hacimler kapsam dışı bırakıldı; kaynak bazında yüzde 70 ila yüzde 85 arasında yerine getirme barajları konuldu. Ayrıca şebeke operatörünün SCADA kontrolüne entegre olmayan veya acil durum kesintilerini teçhizat arızası nedeniyle yerine getiremeyen lisanssız üreticilere aylık sistem kullanım bedelinin 1 ila 3 katına varan cezai şartlar getirildi. Dengeleme piyasasındaki teklif fiyat farkları en fazla yüzde 50 ile sınırlandırılırken, depolama lisans başvurularındaki sermaye ve teminat hesaplamalarında enerji kapasitesi (MWh) yerine elektriksel güç (MWe) kriteri standart hale getirildi.
