Erzincan Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği (DSYB), buzağılarda ishal kaynaklı kayıpların önlenmesine yönelik önemli bir uyarıda bulundu. Birlik tarafından yapılan açıklamada, “VETDIAGNOSTIK RAPID TEST KIT ile ishalden buzağı kayıplarını önle!” denilerek yetiştiricilerin erken tanı konusunda dikkatli olmaları istendi.

Açıklama kapsamında, ishal vakalarında doğru bilgi ve uygulamaya hızlı şekilde ulaşılabilmesi amacıyla veteriner iletişim bilgisi de paylaşıldı. Yetiştiricilerin danışabileceği isim olarak Veteriner Hekim Ercan Yıldırım belirtilirken, iletişim numarası 0533 603 24 80 olarak duyuruldu.

Erzincan DSYB, bu çağrıyla birlikte buzağı kayıplarının önüne geçilmesinde erken farkındalık, doğru test ve zamanında uygulamanın önemine dikkat çekti.

Bir Buzağının Hayatı İlk 24 Saatte Başlıyor: İshal Kayıplarına Karşı Hayati Rehber

Buzağı kayıpları, süt sığırcılığı işletmelerinde yalnızca bir sağlık sorunu değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomik tehdittir. Özellikle doğumdan sonraki ilk üç haftada, bağışıklık sistemi henüz gelişmemiş buzağılar için ishal, sessiz ama ölümcül bir risk olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre bu kayıpların büyük bölümü doğru bakım, zamanında kolostrum ve erken müdahale ile önlenebilir.

İshal Neden Bu Kadar Tehlikeli?

Buzağı ishali; bakteri, virüs ve protozoonlar kadar kötü bakım ve besleme koşulları nedeniyle de ortaya çıkabiliyor. E.coli, Salmonella, Rotavirus ve Kriptosporidium gibi etkenler; hijyenin yetersiz olduğu ortamlarda hızla yayılıyor. Islak altlıklar, bozuk veya soğuk sütler, küflü yemler ise mikrobik etken olmasa bile ishali tetikleyebiliyor.

İshal geliştiğinde buzağı; hızla sıvı, elektrolit, enerji ve mineral kaybına giriyor. Bu durum depresyon, halsizlik ve kısa sürede ölüme kadar ilerleyebiliyor. Uzmanlar, “Buzağı ishallerinde ölümün asıl nedeni mikrop değil, elektrolit kaybıdır” uyarısında bulunuyor.

Erken Tanı Hayat Kurtarıyor

İshal eğilimindeki bir buzağıyı erken fark etmek kritik öneme sahip. Deri elastikiyetinin azalması, gözlerin çökmesi, çevreye ilgisizlik ve hareketlerde yavaşlama; alarm sinyalleri olarak değerlendiriliyor. Bu aşamada doğru sıvı-elektrolit desteği, kayıpları durdurabiliyor.

Sıvı ve Elektrolit Dengesi Hayati

İshal durumlarında kullanılan elektrolit destekleri, buzağının vücudunda bozulan dengeyi yeniden kurmayı hedefliyor. Bu tür destekler, sindirim fonksiyonları bozulan buzağılarda enerji açığının kapatılmasına ve iyileşme sürecinin hızlanmasına katkı sağlıyor.

Bağışıklığın Temeli: Kolostrum

Uzmanların altını çizdiği en önemli nokta ise tartışmasız kolostrum (ağız sütü). Buzağılar dünyaya neredeyse bağışıklık sisteminden yoksun gelir ve hayatta kalmaları tamamen kolostruma bağlıdır. Annenin bağışıklığının buzağıya aktarılabildiği tek yol kolostrumdur.

Doğumdan sonraki ilk 2 saat içinde, yeterli miktarda ve kaliteli kolostrum alan buzağılar; 3–4 aylık yaşa kadar hastalıklara karşı koruma kazanır. İlk 24 saatten sonra ise bağırsağın antikor emme kapasitesi hızla düşer ve bu fırsat kaçırılmış olur.

Kaliteli Kolostrum Nasıl Anlaşılır?

Kaliteli kolostrum;

  • Koyu renkli ve krema kıvamında,

  • Hijyenik,

  • En az 50 g/L IgG içeren,

  • Sağlıklı ve aşılı ineklerden elde edilen,

  • Mastitis ve bulaşıcı hastalıklardan ari olmalıdır.

Brix refraktometresi veya kolostrometre ile yapılan ölçümlerde %22 ve üzeri değerler, kaliteli kolostrum göstergesi olarak kabul ediliyor.

Türkiye’de Buzağı Kayıpları Alarm Veriyor

Yapılan araştırmalar, Türkiye’de buzağı ölümlerinin kabul edilebilir sınırların yaklaşık iki katı olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu kayıpların temelinde; yetersiz kolostrum yönetimi ve kötü altlık-hijyen koşulları yatıyor.

Ancak asıl büyük kayıp, hayatta kalan ama iyi bir buzağı dönemi geçiremeyen hayvanlarda ortaya çıkıyor. Bu hayvanlar ileriki yaşlarda düşük süt verimi, zayıf yemden yararlanma ve düşük döl verimiyle işletmelere görünmeyen ama kalıcı zararlar veriyor.

Sağlıklı Bir Gelecek İçin İlk Adımlar

Buzağı sağlığında başarı; doğum anından itibaren doğru nefes kontrolü, göbek bakımı, hijyen, uygun barınma ve gecikmeden yapılan kolostrum uygulaması ile başlıyor. Uzmanlar, bu süreci “bir zincirin halkaları” olarak tanımlıyor: Zincirdeki tek bir zayıf halka, tüm sistemi çökertmeye yetiyor.

Muhabir: Merve Kiraz