Erzincan İl Sağlık Müdürlüğü, "Sağlık Okuryazarlığı Eylem Planı" kapsamında yürüttüğü çalışmalarına hız kesmeden devam ediyor. Bu kapsamda düzenlenen Genç Akademisi Eğitimi, Ulalar Ortaokulu’nda öğrenim gören 91 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi. Eğitimde, bireylerin kendi sağlık süreçlerini yönetebilmeleri adına kritik öneme sahip olan sağlık okuryazarlığı kavramı tüm boyutlarıyla ele alındı.
Sağlık Okuryazarlığı Sadece Okumak Değildir
Sağlık okuryazarlığı; günlük aktiviteler, sosyal etkileşimler ve nesiller boyu biriken kişisel bilgi ve yetkinlikleri temsil ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından yapılan tanımlamaya göre bu kavram; insanların kendileri ve çevreleri için iyi sağlık ve refahı teşvik eden bilgilere erişmelerini, bunları anlamalarını ve kullanmalarını sağlayan bir yapı olarak nitelendiriliyor.
Sağlık okuryazarlığı, sadece broşür okuyabilmekten çok daha fazlasını ifade ediyor. Eleştirel düşünme yeteneğinin yanı sıra, sağlığın teşvik edilmesi için kişisel ve toplumsal ihtiyaçları ifade etme becerisini de kapsıyor.
Gelirden ve Eğitimden Daha Güçlü Bir Gösterge
Araştırmalar, sağlık okuryazarlığının sağlığın en temel belirleyicilerinden biri olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan çalışmalar, bu yetkinliğin; gelir, istihdam durumu ve eğitim düzeyinden daha güçlü bir sağlık durumu göstergesi olduğunu kanıtlıyor. Avrupa'nın gelişmiş ekonomilerinde dahi pek çok çocuk ve yetişkinin bu konuda sınırlı becerilere sahip olduğu, bu durumun mevcut sosyal eşitsizlikleri derinleştirebileceği belirtiliyor.
Hangi Durumlarda Zorluk Yaşanıyor?
İyi eğitimli bireyler dahi belirli koşullar altında sağlık okuryazarlığı sorunlarıyla karşılaşabiliyor. Eğitimde vurgulanan bu durumlar arasında şunlar yer alıyor:
-
Tıbbi terimlere ve vücut çalışma sistemine yabancılık,
-
İstatistikleri yorumlama ve risk-fayda analizi yapma zorluğu,
-
Ciddi bir hastalık teşhisi sonrası yaşanan korku ve kafa karışıklığı,
-
Stres altında verilen kritik sağlık kararları,
-
Karmaşık öz bakım gerektiren kronik durumlar.
Eylem Planının 7 Temel Hedefi
Erzincan’daki bu eğitimler, Türkiye genelinde uygulanması planlanan 7 temel hedefi destekler nitelikte:
-
Hedef grup odaklı SOY araştırmalarının yapılması.
-
Doğru ve eyleme geçirilebilir sağlık bilgilerinin yaygınlaştırılması.
-
Sağlık hizmetlerinde standartların oluşturulması ve çalışanların yaklaşım düzeyinin artırılması.
-
Hastalıklar ve risk faktörlerine karşı farkındalık yaratılması.
-
Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının toplumsal düzeyde güçlendirilmesi.
-
Sağlık hizmetlerinin doğru kullanımı hakkında bilgi düzeyinin artırılması.
-
Süreçlerin etkinliği için izleme ve değerlendirme yapılması.
Sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi; vatandaşların kendi sağlıklarında aktif rol alması, toplumsal eylem programlarına katılması ve hükümetleri sağlıkta eşitlik konusunda sorumlu tutması açısından temel taşı olarak görülüyor.