Türkiye'nin tarım haritasında değişim çanları çalıyor. Bir dönem üretimin kalbi olan köyler, şimdilerde sadece yaşlıların kaldığı sessiz yerleşimlere dönüşmüş durumda. Türkiye İstatistik Kurumu'nun son verileri, tablonun vahametini gözler önüne seriyor: Kırsalda yaşayanların sayısı 5,6 milyona gerilerken, şehirlerin yükü 80 milyona dayandı.
Toprak Yaşlanıyor Gençler Şehre Koşuyor
Erzincan'ın da dahil olduğu pek çok tarım bölgesinde, tarlalarda çalışanların yaş ortalaması artık 58’e ulaştı. Genç nüfusun sosyal imkanlar ve istihdam kaygısıyla şehirlere göç etmesi, köylerdeki üretim zincirini kopma noktasına getirdi. Bazı köylerde son 30 yıldır tek bir bebeğin bile dünyaya gelmemesi, kırsal yaşamın sosyal dokusunun nasıl bir yıkımla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği, bu durumu sadece nüfus değişimi değil, "üretim kapasitesinde bir kırılma" olarak nitelendiriyor.
Köye Dönüşün Önündeki Mevzuat Duvarı
Aslında şehirden yorulan ve toprağına dönmek isteyen önemli bir kesim var; ancak bu kez de karşılarına "bürokrasi" çıkıyor. 2014 yılında yürürlüğe giren Büyükşehir Yasası ile mahalle statüsüne geçen köylerde, basit bir ahır veya ev yapmak bile şehir merkezindeki binalarla aynı prosedürlere tabi tutuluyor. İmar planı, zemin etüdü, mimari proje ve yüksek ruhsat harçları, köye dönmek isteyen vatandaşın önünde aşılması güç bir maliyet duvarı oluşturuyor. Uzmanlar, üretimin devamı için kırsal bölgelere özel, daha esnek bir imar rejiminin şart olduğunu vurguluyor.
Üreticiye Can Suyu: Yüzde 70 Hibe
Alarm veren bu tabloyu tersine çevirmek için devlet kanadında yeni teşvikler devreye alınıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, kırsal kalkınmayı desteklemek adına hibe oranlarını yüzde 70 seviyesine kadar çıkardı. Erzincan'da da genç ve kadın girişimcilerin bu desteklerden öncelikli olarak yararlanması hedefleniyor. Modern tarım sistemleri, dijital uygulamalar ve küçükbaş hayvancılık destekleriyle köylerin yeniden cazibe merkezi haline getirilmesi, gıda güvenliğimiz için tek çıkış yolu olarak görünüyor.