Artık yalnızca sağlıklı beslenmek yetmiyor; aynı zamanda çevreye duyarlı tercihler yapmak da önem kazanıyor. Peki bir kişinin hem sağlıklı hem de sürdürülebilir beslenip beslenmediği nasıl ölçülür?
İşte bu soruya yanıt arayan bir doktora çalışması, Türkiye’de önemli bir boşluğu doldurdu. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Doktora Programı kapsamında hazırlanan tezde, uluslararası alanda kullanılan “Sürdürülebilir Sağlıklı Diyet Ölçeği” Türkçeye uyarlandı ve bilimsel olarak test edildi.
621 Kişi Üzerinde Denendi
Araştırma 18-65 yaş aralığında 621 kişiyle gerçekleştirildi. Katılımcıların büyük çoğunluğu kadınlardan oluştu ve ortalama yaş 33 olarak belirlendi. Veriler çevrimiçi anket yoluyla toplandı.
Çalışmada ölçeğin gerçekten doğru ölçüm yapıp yapmadığı ve güvenilir olup olmadığı detaylı istatistiksel analizlerle incelendi.
6 Farklı Boyutta Değerlendiriyor
Yapılan analizler sonucunda ölçeğin 18 sorudan oluştuğu ve 6 temel başlık altında toplandığı belirlendi:
-
Beslenme
-
Çevre
-
Sosyal faktörler
-
Ekonomik boyut
-
Gıda güvenliği
-
Tat tercihi
Bu yapı, sürdürülebilir beslenmeyi yalnızca “ne yiyoruz?” sorusuyla değil; “nasıl üretilmiş?”, “ekonomik olarak ulaşılabilir mi?”, “toplumsal etkisi ne?” gibi daha geniş bir çerçevede ele alıyor.
Bilimsel Olarak Güçlü Sonuçlar
Araştırma sonuçlarına göre ölçek yüksek düzeyde güvenilir bulundu. Yapılan testlerde iç tutarlılık oranları oldukça yüksek çıktı ve tekrar yapılan ölçümlerde benzer sonuçlar elde edildi.
Bu da ölçeğin hem doğru hem de istikrarlı sonuç verdiğini gösteriyor.
Neden Önemli?
Türkiye’de sürdürülebilir beslenmeyi çok yönlü biçimde değerlendiren bir ölçüm aracı bulunmuyordu. Bu çalışma sayesinde artık:
-
Bireylerin sürdürülebilir beslenme davranışları ölçülebilecek,
-
Akademik araştırmalar daha sağlıklı yürütülebilecek,
-
Beslenme alanında çalışan uzmanlar bilimsel bir araç kullanabilecek.
Sağlıklı ve çevre dostu beslenmenin giderek önem kazandığı günümüzde, bu tür bilimsel araçlar hem politika geliştirme hem de toplum sağlığı açısından önemli bir adım olarak görülüyor.
Kaynak
Zırtıl, C. (2025). Sürdürülebilir Sağlıklı Diyet Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması. Doktora Tezi, Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Programı, Ankara. Tez No; 962474