Türkiye, kuruluşundan bugüne kadar pek çok alanda “ilk”lere imza atarak modernleşme ve kalkınma yolunda güçlü adımlar attı. Sanayiden siyasete, teknolojiden kültüre uzanan bu başarı hikayesi, ülkenin değişim ve dönüşüm sürecinin en somut göstergeleri oldu. İlk demir-çelik fabrikasından, ilk kadın pilotuna; ilk internet bağlantısından, ilk yerli otomobiline kadar birçok önemli dönüm noktası, Türkiye’nin bugünlere gelmesinde büyük rol oynadı. İşte bu tarihi yolculukta Türkiye’nin en dikkat çekici “ilk”leri ve bu ilklerin ardındaki ilham verici hikayeler…
Cumhuriyetin Temel Taşları
-
İlk Anayasa: Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk anayasası 1924 yılında hazırlandı.
-
İlk Cumhurbaşkanı ve Başbakan: Mustafa Kemal Atatürk Türkiye’nin ilk Cumhurbaşkanı, İsmet İnönü ise ilk Başbakanı oldu.
-
İlk Nüfus Sayımı: Cumhuriyet döneminin ilk nüfus sayımı 1927’de gerçekleştirildi.
-
İlk Çok Partili Seçim: Türkiye’de ilk çok partili seçimler 21 Temmuz 1946’da yapıldı.
-
İlk Muhalefet Partisi: 1924 yılında kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisidir.
Kadınların Öncü Rolleri
-
İlk Kadın Pilot: Sabiha Gökçen, Türkiye’nin ve dünyanın ilk kadın savaş pilotudur.
-
İlk Kadın Başbakan: Tansu Çiller, 1993-1996 yılları arasında Türkiye’nin ilk kadın başbakanı oldu.
-
İlk Kadın Vali: 1991 yılında Muğla valiliğine atanan Lale Aytaman bu unvanı aldı.
-
Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı: 1934 yılında tanındı.
-
NASA’daki İlk Türk Kadın: Dilhan Eryurt, uzay araştırmalarında önemli rol oynamıştır.
Sanayi ve Teknoloji Devrimi
-
İlk Demir-Çelik Fabrikası: 1939’da Karabük’te açıldı.
-
İlk Şeker Fabrikası: 1926’da Uşak’ta üretime geçti.
-
İlk Cam Fabrikası: 1934’te İstanbul Paşabahçe’de kuruldu.
-
İlk Elektrik Üretimi: 1888 yılında İstanbul Haliç Tersanesi’nde üretildi.
Ulaşım ve İletişimde İlkler
-
İlk Uçak: 1923 yılında Vecihi Hürkuş tarafından yapıldı.
-
İlk Otomobil: 1967 yılında piyasaya sürülen “Anadol” markalı otomobil, Türkiye’nin ilk seri üretim aracıdır.
-
Devrim Arabası: 1961’de üretildi fakat seri üretime geçilmedi.
-
İlk Cep Telefonu Görüşmesi: 23 Şubat 1994’te Süleyman Demirel ve Tansu Çiller arasında gerçekleşti.
-
İlk Televizyon Yayını: 1952 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi’nde başladı.
Bilgi ve İletişim Teknolojilerinde İlkler
-
İlk Kredi Kartı Kullanımı: 1991 yılında başladı.
-
İlk İnternet Bağlantısı: 12 Nisan 1993’te ODTÜ’de kuruldu.
-
İlk Web Sitesi: 1992 yılında yine ODTÜ bünyesinde açıldı.
Kültür, Sanat ve Spor
-
İlk Tiyatro Eseri: Şinasi’nin 1860’ta yazdığı “Şair Evlenmesi”dir.
-
İlk Özel Gazete: 1860 yılında yayımlanan “Tercüman-ı Ahval” gazetesidir.
-
İlk Renkli Film: 1953’te Muhsin Ertuğrul tarafından çekilen “Halıcı Kız”dır.
-
İlk Milli Park: 1958’de Yozgat’ta açılan Yozgat Çamlık Milli Parkı.
-
İlk Türk Futbol Takımı: 1901’de Kadıköy’de kurulan “Siyah Çoraplılar”dır.
-
İlk UEFA Kupasını Kazanan Takım: Galatasaray, 2000 yılında bu başarıya ulaştı.
Tarım ve Doğal Kaynaklarda Liderlik
-
Dünya Liderliği: Türkiye; fındık, incir ve kayısı üretiminde dünya birincisidir.
Ev Teknolojisinde İlkler
-
İlk Yerli Beyaz Eşya: Arçelik, 1960 yılında Türkiye’nin ilk çamaşır makinesi ve buzdolabını üretti.
Bu “ilkler” sadece birer tarihsel bilgi değil, Türkiye’nin toplumsal, teknolojik ve kültürel gelişiminde dönüm noktalarıdır. Her biri, geçmişten bugüne uzanan büyük değişimlerin simgesidir.