Yüksek teknoloji sektörleri, inovasyonun kalbi olarak görülüyor. Yapay zekâdan biyoteknolojiye, yazılımdan ileri üretim sistemlerine kadar uzanan bu alanlar, yalnızca ekonomik büyümenin değil, aynı zamanda toplumsal dönüşümün de itici gücü kabul ediliyor. Ancak bu dinamik ekosistemin içinde kadın girişimciler gerçekten eşit koşullarda mı yarışıyor?
Ankara Bilim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı’nda Elif Ceren Aly tarafından hazırlanan “Yüksek Teknolojili Sektörlerde İnovatif Girişimcilik: Kadın Girişimciliği Üzerine Bir Çalışma” başlıklı yüksek lisans tezi, bu soruya bilimsel verilerle yanıt arıyor. Çalışma, yüksek teknoloji alanında faaliyet gösteren kadın girişimcilerin deneyimlerini istatistiksel analizlerle inceleyerek, ekosistemin görünmeyen kırılma noktalarını ortaya koyuyor.
Yaratıcı Yıkımın Cinsiyeti Var mı?
Tezin teorik çerçevesi, girişimcilik literatürünün temel taşlarından biri olan “yaratıcı yıkım” kavramına dayanıyor. Ekonomik sistemlerin yenilik yoluyla dönüşümünü açıklayan bu yaklaşım, özellikle teknoloji sektörlerinde belirleyici kabul ediliyor. Ancak araştırma, bu dönüşüm sürecinde kadın girişimcilerin yapısal engeller nedeniyle dezavantajlı konumda olabileceğine işaret ediyor.
Girişimcilik yalnızca iş kurma değil; risk alma, fırsatları değerlendirme ve belirsizlikle mücadele etme süreci olarak ele alınıyor. Tez, bu çok boyutlu yapıyı kadın girişimciler açısından analiz ederek, yüksek teknoloji ekosisteminin toplumsal cinsiyet boyutunu görünür kılıyor.
En Büyük Engel: Sermaye ve Fona Erişim
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, finansmana erişimin kadın girişimciler açısından en kritik sorunlardan biri olması. Çalışmada yer alan istatistiksel analizler, kadın girişimcilerin girişim seviyeleri ile finansmana erişim arasında anlamlı bir ilişki olduğunu gösteriyor.
Kadın girişimciler:
-
Yatırımcılarla buluşma fırsatlarının yetersiz olduğunu düşünüyor.
-
Kadınlara özel yatırım etkinliklerinin sayısını düşük buluyor.
-
Kitle fonlama ve özel destek programlarının sınırlı kaldığını ifade ediyor.
Bu bulgular, yüksek teknoloji gibi sermaye yoğun sektörlerde kadın girişimciliğinin sürdürülebilirliği açısından finansal mekanizmaların yeniden tasarlanması gerektiğini ortaya koyuyor.
Mentorluk ve Hızlandırma Programlarında Yapısal Boşluk
Tezde öne çıkan bir diğer önemli alan ise mentorluk ve hızlandırma programları. Bulgulara göre:
-
Vasıflı mentorlara erişim oranı düşük.
-
Akademik ve teknik danışmanlık yeterli bulunmuyor.
-
Kadın girişimcilere özel programların yetersiz olduğu düşünülüyor.
Kadın girişimcilerin girişim seviyeleri ile danışmanlık, mentorluk ve eğitim desteğine erişim arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiş durumda. Bu da inovasyonun yalnızca fikirle değil, destek mekanizmalarının kalitesiyle de doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Altyapı ve Araştırma İmkânlarına Erişim: Kritik Bir Kırılma Noktası
Yüksek teknoloji sektörlerinde faaliyet göstermek, güçlü teknik altyapı ve araştırma imkânlarına erişim gerektiriyor. Tez, kadın girişimcilerin malzeme, ekipman ve araştırma altyapılarına erişim konusunda da zorluk yaşadığını ortaya koyuyor.
Bu durum, özellikle erken aşama teknoloji girişimlerinde rekabet gücünü doğrudan etkileyen bir faktör olarak öne çıkıyor. Altyapı eksikliği, inovatif fikirlerin ölçeklenmesini sınırlayabiliyor.
Sosyal Boyut: Ekosistemin Kültürel Dinamikleri
Araştırma yalnızca ekonomik ve teknik engelleri değil, sosyal algıları da inceliyor. Kadın girişimciler:
-
Daha fazla kadın girişimciyle bir araya gelme ihtiyacı duyuyor.
-
Kadın ve anne olan girişimcilerin daha fazla desteklenmesi gerektiğini düşünüyor.
-
Girişimcilik ortamlarının yeterince kapsayıcı olmadığını ifade ediyor.
Bu sonuçlar, girişimcilik ekosisteminin yalnızca finansal değil, kültürel ve sosyal açıdan da dönüştürülmesi gerektiğine işaret ediyor.
Bilimsel Analizlerle Desteklenen Bulgular
Çalışma, değişkenler arası ilişkileri istatistiksel yöntemlerle test ederek hipotezler ortaya koyuyor.
Elde edilen analizler;
-
Finansmana erişim ile girişim seviyesi arasında,
-
Hızlandırma ve tanıtım algısı ile girişim seviyesi arasında,
-
Mentorluk ve eğitim desteği ile girişim seviyesi arasında,
-
Altyapıya erişim ile girişim seviyesi arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu gösteriyor.
Bu sonuçlar, kadın girişimciliğinin yalnızca bireysel çaba ile değil, sistemsel destek mekanizmalarıyla güçlenebileceğini bilimsel olarak ortaya koyuyor.
Girişimciliğe Çok Boyutlu Bir Bakış
Tezin en önemli katkılarından biri, kadın girişimciliğini yalnızca “cinsiyet eşitliği” bağlamında değil; girişimcilik ekosisteminin çok boyutlu yapısı içinde ele alması. Çalışma:
-
Politika yapıcılar için somut öneriler sunuyor.
-
Hızlandırma programlarının geliştirilmesini öneriyor.
-
Yatırımcı ilişkilerinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
-
Mentorluk ve eğitim mekanizmalarının yaygınlaştırılmasını savunuyor.
Yüksek teknoloji sektörlerinde kadın girişimcilerin artması, yalnızca bireysel başarı hikâyeleri değil; aynı zamanda ekonomik büyüme ve toplumsal kalkınma için stratejik bir gereklilik olarak ele alınıyor.
Kapsayıcı İnovasyon
Bu araştırma, yüksek teknoloji alanında inovasyonun kapsayıcı olması gerektiğini güçlü biçimde ortaya koyuyor. İnovasyonun sürdürülebilirliği, yalnızca teknolojik ilerlemeye değil; fırsat eşitliğine, erişim adaletine ve destek mekanizmalarının niteliğine bağlı.
Kadın girişimcilerin yüksek teknolojili sektörlerde daha görünür ve güçlü hale gelmesi, yaratıcı yıkımın gerçekten dönüştürücü olabilmesi için kritik bir eşik olarak karşımızda duruyor.
Kaynak
ALY, Elif Ceren. Yüksek Teknolojili Sektörlerde İnovatif Girişimcilik: Kadın Girişimciliği Üzerine Bir Çalışma. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Bilim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı, Ankara, 2024. Tez No; 918836