Türkiye'nin teknolojik bağımsızlık ve bilimsel kalkınma yolunda attığı adımlar devlet bütçesindeki rakamlara da yansıdı. Geleceği şekillendiren araştırma ve geliştirme projelerine sağlanan mali destek, her geçen yıl rekor seviyelere ulaşıyor. Ülkenin bilimsel altyapısını güçlendirmek ve küresel rekabette öne geçmek amacıyla yürütülen Ar-Ge çalışmalarına ayrılan kaynakların son tablosu netleşti.
Geçen Yılın Harcama Rakamları Açıklandı
Merkezi yönetim bütçe verileri üzerinden yapılan hesaplamalara göre, 2025 yılında araştırma ve geliştirme faaliyetleri için toplam 253 milyar 544 milyon lira harcama yapıldı. Bu miktar, 2025 yılı merkezi yönetim bütçesinin yüzde 1,58'lik kısmını oluşturdu. Aynı dönemde 63 trilyon 20 milyar 906 milyon lira olarak gerçekleşen Gayrisafi Yurt İçi Hasıla içerisindeki Ar-Ge harcamalarının payı ise yüzde 0,40 seviyesinde kayıtlara geçti.
Yeni Yılda Ar-Ge Ödeneği Artırıldı
Bütçe başlangıç ödenekleri dikkate alınarak yapılan planlamalarda, 2026 yılı için ayrılan kaynak daha da büyüdü. Yapılan hesaplamalara göre, 2026 yılında merkezi yönetim bütçesinden araştırma ve geliştirme faaliyetleri için 308 milyar 568 milyon lira tutarında ödenek tahsis edildi. Böylece bilimsel çalışmalara sağlanan finansal destek bir önceki yıla göre belirgin bir şekilde yükseldi.
Aslan Payı Yine Üniversitelerin Oldu
Ar-Ge harcamaları amaçlarına göre incelendiğinde, 2025 yılında en büyük destek yüzde 64,9'luk pay ile genel bilgi gelişimi kapsamındaki üniversitelere verildi. Bu alanı yüzde 11,5 ile endüstriyel üretim ve teknoloji projeleri takip ederken; genel bilgi gelişimi için sağlanan diğer kaynaklar yüzde 5,0, tarım yüzde 4,4 ve eğitim sektörü yüzde 4,4 pay aldı.
2026 yılı başlangıç ödeneklerinde de üniversiteler yüzde 69,5'lik oranla ilk sıradaki yerini korudu. İkinci sırada yüzde 8,9 ile yine endüstriyel üretim ve teknoloji yer alırken, bunu yüzde 5,5 ile genel bilgi gelişimi, yüzde 4,7 ile tarım ve yüzde 4,0 ile savunma sanayisi izledi.
Uluslararası Projelere Milyarlık Destek
Türkiye'nin küresel ölçekteki bilimsel iş birliklerine aktardığı finansman da artış gösterdi. 2025 yılında uluslararası Ar-Ge programlarına 1,82 milyar lira kaynak ayrıldı. Bu kategoride 987 milyon lira ile Avrupa çapındaki projeler başı çekerken, ikili ve çok taraflı kamu programlarına 435 milyon lira, uluslararası Ar-Ge kuruluşlarına ise 402 milyon lira aktarıldı.
2026 bütçesinde ise uluslararası programlara ayrılan pay 1,95 milyar liraya çıkarıldı. Bu miktarın 1 milyar lirası Avrupa çapındaki programlara, 489 milyon lirası uluslararası Ar-Ge kuruluşlarına, 460 milyon lirası ise ikili ve çok taraflı uluslararası iş birliklerine tahsis edildi.
