Anadolu’nun kadim topraklarında yüzyıllardır nesilden nesile aktarılan gelenekler, coğrafi işaretli lezzetler ve el emeği göz nuru zanaatlar Erzincan’da yaşamaya devam ediyor. Merkezden Refahiye’ye, Üzümlü’den Kemah’a kadar uzanan coğrafyada, bölgenin ikliminden ve kültüründen süzülüp gelen bu özel değerler, hem mutfak kültürünün zenginliğini hem de tarihi mirası gözler önüne seriyor.
Sakı Elması (Yağlı Elma)
Erzincan Merkez ve Üzümlü ilçelerindeki mikroklimaya tam uyum sağlayan Sakı elması, sadece bu bölgede yetişen endemik bir çeşit olarak dikkat çekiyor. Kabuğu hafif pürüzlü ve yağlımsı bir dokuya sahip olan bu meyve, olgunlaştıkça sarı-yeşil bir renk alıyor. Lezzetinin sırrı ise dalındayken ilk sonbahar soğuğunu (kırağıyı) yiyerek şekere oranını dengelemesinde yatıyor. Bu sayede kendine has mayhoş, sulu ve gevrek bir tat kazanan Sakı elması, sert yapısı sayesinde kış boyu bozulmadan saklanabiliyor. Yörede komposto (hoşaf), doğal elma sirkesi ve pekmez yapımında sıklıkla tercih ediliyor.
Babukko (Sarımsaklı ve Tereyağlı Hamur İşi)
Eski dönemlerde Erzincan ve özellikle Üzümlü köylerinde düğünlerin, bayramların ve özel misafir ağırlamalarının baş tacı olan Babukko, imece usulü hazırlanan köklü bir lezzet. Un, su ve tuz ile hazırlanan sertçe bir hamur, derin bir tepside fırınlanarak kalın bir ekmek (kömbe) haline getiriliyor. Pişen sıcak ekmeğin üst kabuğu kapak gibi kesiliyor ve içi kaşıkla oyularak iyice ufalanıyor. Ardından üzerine kızgın, köpürmüş hakiki Erzincan tereyağı ve bol sarımsaklı yoğurt dökülerek sıcak servis ediliyor. Bu geleneksel lezzetin yanına dengeleyici olarak ise kuru üzüm hoşafı konuluyor.
Kemah Cevizi
Kemah ilçesinin yüksek rakımlı ve temiz su kaynaklarına sahip vadilerinde yetişen Kemah cevizi, en büyük avantajı olan son derece ince kabuğuyla öne çıkıyor. El yardımıyla bile kolayca kırılabilen bu ceviz, kabuğundan bütün (kelebek) halinde rahatça ayrılıyor. Beyaz, dolgun ve yağ oranı oldukça yüksek olan içinin yanı sıra, çoğu ceviz türünde bulunan ve ağızda buruk bir tat bırakan o acı zar yapısı bu cevizde neredeyse hiç hissedilmiyor ve oldukça tatlı bir aroma sunuyor.
Cengerli Kilimi
Refahiye ilçesinin Cengerli köyünde, Selçuklu döneminden bu yana Horasan'dan göç eden Türkmen boylarının yaşattığı asırlık bir dokuma sanatı olan Cengerli kilimi, tamamen yerel koyunların yünlerinden elde edilen iplerle ve kök boyalar kullanılarak ahşap tezgahlarda (ıstar) el dokumasıyla üretiliyor. Kilim üzerindeki her geometrik desen; dokuyan kadının umudunu, hasretini, nazar inancını veya aile bağlarını simgeliyor ve kullanılan renkler yüz yıl geçse bile solmama özelliğini koruyor.
Karakabak Dolması ve Saruç
-
Karakabak Dolması: Erzincan'da yetişen, dışı koyu yeşil-siyah sert kabuklu bir kabak türünün içi oyularak hazırlanıyor. İç harcına yöresel kurutulmuş kıyma (gavurma), pilavlık bulgur ve bol reyhan eklenerek ağır ateşte pişiriliyor.
-
Saruç: Erzincan’ın tescilli cimen üzümünün taze hasat edildikten sonra kurutulma aşamasında, kabuğu soyulmuş yerli Kemah cevizlerinin üzerine tek tek dizilip güneşte kurutulmasıyla elde edilen, fabrikasyon olmayan tamamen doğal bir kışlık atıştırmalık olarak öne çıkıyor.
