DEHB tanılı ergenlerde problemli dijital medya kullanımının, uyku kalitesi ve duygu düzenleme ile ilişkisini inceleyen bilimsel araştırmanın sonuçları.
Günümüzde ergenlerin yaşamının merkezinde yer alan dijital dünya, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı olan gençler için farklı bir boyut kazanıyor. Yeni gerçekleştirilen kapsamlı bir bilimsel araştırma, DEHB’li ergenlerde dijital medya kullanımının işlevsellik üzerindeki etkilerine dair ezber bozan veriler ortaya koydu. 386 ergenin katılımıyla gerçekleştirilen çalışma, dijital ekran süresinden çok, kullanımın "nasıl" gerçekleştiğinin ve uyku kalitesinin önemini vurguluyor.
Sadece Süre Değil, Kalite Önemli
Halk arasında genellikle "dijital ekran başında geçirilen sürenin uzunluğu" ile ilişkilendirilen problemli dijital kullanımın, sanılanın aksine doğrudan işlevsellik üzerinde tek başına belirleyici olmadığı görüldü. Araştırma sonuçları, dijital medyada geçirilen sürenin nicel verilerinden ziyade, bireyin bu medyayı kullanırken yaşadığı kontrol kaybı ve kullanımın niteliğinin akademik ve sosyal işlevsellik üzerinde daha kritik bir rol oynadığını gösteriyor.
Uykunun Sessiz Gücü
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, uyku kalitesinin işlevsellik üzerindeki bağımsız ve güçlü etkisidir. Problemli dijital medya kullanımı ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptayan araştırmacılar, dijital cihazların uyku üzerindeki olumsuz etkisinin, gençler için bir kısır döngü oluşturduğuna dikkat çekiyor. Yetersiz veya kalitesiz uyku, hem DEHB belirtilerini şiddetlendiriyor hem de ergenin günlük yaşam becerilerini, akademik performansını ve sosyal ilişkilerini olumsuz yönde etkiliyor.
Duygu Düzenlemede Dijital Kaçış
DEHB’li ergenlerde görülen duygu düzenleme güçlüklerinin, dijital medya kullanım örüntülerini nasıl etkilediği de mercek altına alındı. Araştırma, bazı ergenlerin dijital dünyayı, olumsuz duygulardan kaçınmak veya anlık bir rahatlama sağlamak amacıyla kullandıklarını ortaya koyuyor. Ancak bu kullanımın, kontrolsüz bir döngüye dönüşerek irritabiliteyi ve duygusal tepkiselliği artırabildiği, dolayısıyla işlevsellikteki bozulmayı derinleştirebildiği vurgulanıyor.
Klinik Müdahalede Bütüncül Yaklaşım
Bilimsel veriler, DEHB tedavisinde ve klinik izlem süreçlerinde dijital davranışların sadece "ekran süresi" kısıtlamasıyla değil, uyku süreçleri, duygu düzenleme becerileri ve günlük yaşamın çok boyutlu bir parçası olarak ele alınması gerektiğini gösteriyor. Semptom şiddetinin işlevsellik üzerindeki temel etkisinin yadsınamaz olduğu bu tabloda, dijital davranış örüntülerinin niteliğini iyileştirmenin, ergenin genel yaşam kalitesine önemli bir katkı sağlayacağı öngörülüyor.
Kaynak: Fettahlıoğlu, N. (2026). DEHB'li ergenlerde problemli dijital medya kullanımı ile işlevsellik arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve uyku kalitesinin rolü: Kesitsel vaka-kontrol çalışması. [Tıpta Uzmanlık Tezi, İstanbul Medeniyet Üniversitesi]. Tez No; 1011793
