Son yıllarda tüketicilerin en çok tercih ettiği ürünlerden biri olan “gezen tavuk yumurtası”, sağlıklı ve daha verimli olduğu algısıyla öne çıkıyor. Ancak yapılan yeni bir akademik çalışma, bu yaygın inanışın bazı yönlerden yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Aynı Tavuk, Farklı Sistem
Araştırmada, aynı işletmede ve aynı genetik özelliklere sahip tavuklar iki farklı sistemde yetiştirildi: konvansiyonel kafes ve serbest dolaşım (free-range). Böylece farklılıkların yalnızca yetiştirme koşullarından kaynaklanması sağlandı.
Elde edilen veriler; canlı ağırlık, yumurta verimi, yem tüketimi ve ölüm oranı gibi birçok kritik başlıkta karşılaştırıldı.
En Çok Merak Edilen Soru: Yumurta Verimi
Çalışmanın en dikkat çeken sonucu, iki sistem arasında toplam yumurta verimi açısından belirgin bir fark olmaması oldu. Bazı haftalarda küçük değişimler görülse de genel ortalamada üretim miktarı benzer seviyelerde kaldı.
Bu sonuç, “gezen tavuk daha çok yumurta verir” algısını doğrudan sorgulatıyor.
Free-Range’de Daha Fazla Kayıp
Araştırma, serbest dolaşım sisteminin bazı dezavantajlarını da ortaya koydu. Özellikle:
Ölüm oranı, 45. haftadan sonra free-range sisteminde belirgin şekilde arttı
Kirli yumurta oranı yine aynı sistemde daha yüksek çıktı
Tavuk başına yem tüketimi ciddi oranda yükseldi
Bu durum, üretim maliyetleri açısından önemli bir fark yaratıyor.
Kafes Sisteminde Daha Ağır Yumurta
Öte yandan, kafes sisteminde yetiştirilen tavukların hem canlı ağırlıklarının hem de yumurta ağırlıklarının daha yüksek olduğu tespit edildi. Ancak bu sistemde de kırık ve çatlak yumurta oranının bazı dönemlerde daha fazla olduğu görüldü.
Tüketici Algısı mı, Bilim mi?
Araştırma, üretim sistemlerinin yalnızca “doğallık” algısıyla değil, verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından da değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle artan gıda maliyetleri düşünüldüğünde, üreticiler için doğru sistem seçimi kritik hale geliyor.
Uzmanlara göre, gelecekte en doğru yaklaşım; hayvan refahı ile ekonomik verimliliği birlikte dengeleyen hibrit modeller olabilir.
Kaynak: Ahmet Dayılar, “Farklı Yetiştirme Sistemlerinin Yumurtacı Tavuklarda Performansa Etkisi”, Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, 2023. Tez No: 843118
