Dünya genelinde yaşanan gelişmeler, her zamankinden daha fazla günlük hayatımıza dokunmaya başladı. Özellikle Orta Doğu gibi kilit bölgelerde alevlenen krizler, binlerce kilometre ötedeki sıradan vatandaşın bütçesini doğrudan etkiliyor. Araç sahipleri için pompaya yanaşmak her geçen gün daha da endişe verici bir hal alırken, bir süredir fiyatları frenleyen görünmez bir destekleyici güç devredeydi. Ancak bu koruyucu kalkanın bir tarafında artık sona gelindi.
Orta Doğu coğrafyasında artan jeopolitik krizler ve Hürmüz Boğazı'na yönelik güvenlik kaygıları, küresel piyasalarda petrolün varil fiyatını 100 dolar sınırına taşıdı. Petrol fiyatlarında yaşanan her 1 dolarlık yükseliş, ülke ekonomisine yaklaşık 400 milyon dolarlık (19 milyar TL) ekstra bir yük anlamına geliyor. Bu zorlu süreçte artan maliyetlerin vatandaşın omuzlarına binmesini engellemek amacıyla eşel mobil sistemi kararlılıkla sürdürülüyor. Bu sistem olmasaydı, motorinin litre fiyatı bugün 100 TL sınırına, benzinin litresi ise 80 TL seviyelerine dayanmış olacaktı.
Devletin Kasasından Feragat
Mart 2025'ten itibaren uygulanan eşel mobil sistemi, uluslararası piyasalardaki ve döviz kurlarındaki artışların enflasyon yaratmasını önlemeyi hedefleyen bir dengeleme mekanizması olarak çalışıyor. Sistem, akaryakıta gelmesi gereken zammın, devletin tahsil ettiği özel tüketim vergisinden düşülmesi prensibine dayanıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bugüne dek yaklaşık 250 milyar TL tutarında vergi gelirinden vatandaş lehine vazgeçti. Küresel çalkantıların sürmesi durumunda, devletin feragat edeceği toplam tutarın yıl sonuna kadar 600 milyar TL'ye ulaşması öngörülüyor.
Motorinde Sınır Aşıldı, Sırada Ne Var
Söz konusu sistem sınırsız bir koruma sağlamıyor; belirlenen yasal pay kadar bir esneklik sunuyor. Bu doğrultuda motorinde 13 TL 90 kuruş, benzinde ise 14 TL 82 kuruşluk bir tavan limit bulunuyordu. Ancak motorin fiyatlarında yaşanan üst üste artışlar neticesinde, 13,90 TL’lik marjın tamamı kullanıldı ve bu akaryakıt türünde alınan vergi sıfırlandı. Bu durum, eşel mobil desteğinin motorin için son noktaya ulaştığını ve uluslararası piyasalardan gelebilecek olası yeni zamların artık doğrudan pompa fiyatlarına yansıtılacağını gösteriyor. Benzinde ise 14 TL 82 kuruşluk limitin bugüne kadar 10 TL 59 kuruşu kullanıldı; tüketiciyi koruyacak 4 TL 23 kuruşluk bir esneklik payı hala bulunuyor.
Depo Başına Ne Kadar Tasarruf Sağlandı
Uygulanan vergi feragati, sürücülerin bütçelerinde ciddi rahatlamalar yarattı. Güncel hesaplamalara göre sağlanan bu destek, 50 litrelik bir deponun dolum maliyetinde somut bir şekilde görülüyor. Motorin kullanıcıları, litre başına sağlanan 13 TL 90 kuruşluk indirim sayesinde her depoda tam 695 TL tasarruf sağladı. Benzinli araç sahipleri ise litrede 10 TL 59 kuruşluk destekle depo başına 529 TL’lik önemli bir avantaj elde etti.
