Hemodiyaliz tedavisi, son dönem böbrek hastaları için yaşamı sürdüren vazgeçilmez bir yöntem. Ancak bu uzun ve zorlu süreç, yalnızca bedeni değil, ruhu da derinden etkiliyor. Anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesinde düşüş, hemodiyaliz hastalarının en sık karşılaştığı sorunlar arasında yer alıyor.
Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan bir doktora tezi, bu ağır tabloya alışılmadık ama güçlü bir çözüm öneriyor: sesli kitap uygulaması.
Bilimsel Mercek Altında Sesli Kitap
Sevgi Demir Çam tarafından yürütülen ve Prof. Dr. Elanur Yılmaz Karabulutlu danışmanlığında gerçekleştirilen araştırma, sesli kitap dinlemenin hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda anksiyete, depresyon ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisini incelemeyi amaçladı.
Çalışma, Nisan 2021 – Kasım 2022 tarihleri arasında randomize kontrollü deneysel tasarımla yürütüldü. Araştırmaya Artvin İl Sağlık Müdürlüğü’ne bağlı hemodiyaliz ünitelerinde tedavi gören toplam 60 hasta dahil edildi. Hastaların 30’u müdahale grubunu, 30’u ise kontrol grubunu oluşturdu.
Ölçülen Sadece Duygular Değil, Yaşamın Kendisi
Araştırmada hastaların psikolojik durumları ve yaşam kalitesi;
-
Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HAD),
-
Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu (SF-36)
kullanılarak, 0. hafta (ön test) ve 4. hafta (son test) olmak üzere iki kez değerlendirildi.
Bu sayede sesli kitap uygulamasının zaman içindeki etkisi bilimsel olarak karşılaştırılabilir hale getirildi.
Çarpıcı Bulgular: Kaygı Azaldı, Umut Güçlendi
Araştırmanın sonuçları dikkat çekici:
-
Müdahale grubundaki hastaların anksiyete ve depresyon puanlarında anlamlı düşüş saptandı.
-
Aynı grupta yaşam kalitesinin özellikle enerji, sosyal fonksiyon, fiziksel sağlık ve mental sağlık alanlarında anlamlı artış görüldü.
-
Kontrol grubunda ise yalnızca sosyal fonksiyon alanında sınırlı bir değişim belirlendi.
Bu bulgular, sesli kitabın yalnızca bir “zaman geçirme aracı” olmadığını; psikolojik iyilik halini destekleyen etkin bir girişim olduğunu ortaya koydu.
Hemşirelik Bakımına Dijital Bir Dokunuş
Tez, hemşirelerin hemodiyaliz sürecinde hastalarla en yakın temasta olan sağlık profesyonelleri olduğunu vurguluyor. Bu nedenle sesli kitap uygulaması, hemşirelik bakımına entegre edilebilecek düşük maliyetli, kolay uygulanabilir ve güvenli bir girişim olarak öne çıkıyor.
Araştırma, sesli kitabın farmakolojik olmayan bir destek yöntemi olarak kullanılabileceğini ve hastaların psikososyal uyumunu güçlendirebileceğini bilimsel kanıtla destekliyor.
Bir Ses, Bir Değişim
Bu çalışma, dijital teknolojilerin doğru kullanıldığında sağlık bakımında nasıl dönüştürücü bir rol üstlenebileceğini gösteriyor. Kulaklıktan yükselen bir sesin, hemodiyaliz makinesinin monoton ritmi arasında hastalara yalnız olmadıklarını hissettirmesi mümkün.
Sonuç olarak tez, sesli kitap uygulamasının hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda anksiyeteyi ve depresyonu azaltan, yaşam kalitesini artıran etkili bir hemşirelik girişimi olduğunu ortaya koyuyor.
Kaynak:
Demir Çam, S. (2022). Sesli Kitap Uygulamasının Hemodiyaliz Tedavisi Alan Hastalarda Anksiyete, Depresyon ve Yaşam Kalitesine Etkisi. Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Erzurum. Tez No; 749594.
