İnsan aklından geçenleri okuyabilmek, yıllarca yalnızca bilim kurgu filmlerinde görülen bir hayaldi. Ancak yapay zeka alanındaki hızlı gelişmeler, bu hayali gerçeğe dönüştürmeye her geçen gün biraz daha yaklaşıyor. The New York Times gazetesinde Trevor Paglen imzasıyla yayımlanan kapsamlı bir araştırma, beyin hareketlerinin yapay zeka yardımıyla nasıl çözümlendiğini ve bu çalışmaların ulaştığı çarpıcı noktayı gözler önüne serdi.

Karanlık Madde Nasıl Görüntüleniyor? Kütleçekimsel Mercekleme Tekniğinin Sırrı Çözüldü
Karanlık Madde Nasıl Görüntüleniyor? Kütleçekimsel Mercekleme Tekniğinin Sırrı Çözüldü
İçeriği Görüntüle

Beyin Hareketleri Görüntüye Ve Yazıya Dönüşüyor

Habere göre ABD'deki Cornell Üniversitesi'nde dikkat çekici bir deney yapıldı. Araştırmacılar, iki gün boyunca toplam üç saat süreyle beyin hareketlerini tarayan gürültülü bir görüntüleme cihazına (fMRI) bağlı kaldı. Cihaz beynin gri maddesini aralıksız tararken, katılımcıların zihninden geçenler görüntülere yansıtıldı.

Cornell Üniversitesi'nden radyoloji profesörü Amy Kuceyeski de sanat çalışmalarını içeren uzun süreli deneylere imza attı. Katılımcıların kaydedilen beyin hareketleri yapay zeka programlarıyla işlendi. Ortaya çıkan sonuçlar, insanların aklından geçen görüntülerin yapay zeka ile yeniden oluşturulabileceğini gösterdi.

Bu alandaki ilk önemli adımlardan biri ise 2011 yılında California Üniversitesi Berkeley kampüsünden Jack Gallant ve ekibi tarafından atıldı. Film izleyen kişilerin beyin hareketlerini kaydeden ekip, gelişmiş bilgisayar programları kullanarak izlenen sahnelerin bulanık ve hayaletimsi bir benzerini yeniden oluşturmayı başardı. Bugünkü yapay zeka sistemlerinin temelinde de bu yöntem yatıyor.

Teknoloji Devleri Kulaklıklara Kadar İndi

Beyin sinyallerini çözme yarışı artık sadece hastane ve laboratuvarlarla sınırlı kalmıyor; dünyanın en büyük teknoloji şirketleri de bu alana büyük yatırımlar yapıyor.

  • Microsoft, beyin sinyallerini kontrol etmek amacıyla analiz edebilen ve beyin dalgalarını ölçen bir cihazın (EEG) patentini aldı.

  • Meta, beyin sinyallerini bilgisayar komutlarına çeviren bir teknoloji girişimini 500 milyon ile 1,1 milyar dolar arasında değişen bir bedelle satın aldı.

  • Apple ise günlük hayatta sıkça kullanılan AirPods kulaklıklarına beyin dalgalarını okuyan sensörler ekleyebileceğinin işaretlerini verdi.

Bu adımlar, yakın gelecekte beyin hareketlerinin sıradan elektronik eşyalarla bile takip edilebileceğini gösteriyor.

Düşüncelere Ve Duygulara Müdahale Edilebilir Mi?

Bilim dünyasında sadece düşünceleri okumak değil, onları yönlendirmek ve değiştirmek üzerine de çalışmalar yürütülüyor. Columbia Üniversitesi'nden beyin ve sinir bilimi uzmanı Rafael Yuste, farelerin beynine lazer ışığı tutarak aslında ortamda bulunmayan nesneleri görmelerini sağlayan deneyler gerçekleştirdi. Yuste, farenin beynindeki dış tabakanın (korteks) insan beynine çok benzediğini belirterek, "Bugün bir farede yapabildiğimiz her şeyi yarın insanda da yapabiliriz. Bu yalnızca zaman meselesi" değerlendirmesinde bulundu.

McGill Üniversitesi'nden beyin bilimci Pouya Bashivan ve ekibi ise beyin hareketlerini belirli bir biçimde görüntüleme ve önceden tahmin etme üzerine çalışıyor. Ekibin, insanların kendi beyin hareketlerini kontrol edebilecekleri ve duygularını değiştirebilecekleri sistemler geliştirdiği aktarılıyor.

Zihin Mahremiyeti İçin Endişe Büyüyor

Yapay zekanın beyin verilerini çözmeye yaklaşması, kişisel gizlilik ve veri güvenliği konusunda ciddi endişeleri beraberinde getiriyor. Beyin verilerinin ticari şirketlerin eline geçmesi durumunda, insanların en özel düşüncelerinin para kazanma amacıyla kullanılabileceğinden korkuluyor.

Beyin dalgalarını ölçen cihazların yaygınlaşmasıyla birlikte bu verilerin kimler tarafından toplanacağı, nasıl saklanacağı ve hangi amaçlarla kullanılacağı soruları şimdiden tartışılmaya başlandı. Uzmanlar, mevcut teknolojinin henüz insan zihnini sınırsızca okuyacak seviyede olmadığını ve deneylerin belirli şartlar altında yapıldığını vurguluyor. Buna rağmen yaşanan hızlı bilimsel gelişmeler, zihin mahremiyetinin önümüzdeki yıllarda çok daha kapsamlı biçimde tartışılacağını ortaya koyuyor.

Muhabir: Sümeyra İÇER