Çalışma hayatında işçi ve işveren arasındaki devamsızlık anlaşmazlıklarına yön verecek kritik bir karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nden çıktı. Ücretsiz izin süresini doldurduktan sonra işbaşı yapmayan 19 yıllık bir çalışanın açtığı davayı temyiz aşamasında inceleyen Yüksek Mahkeme, yerel mahkemenin işçi lehine verdiği kıdem ve ihbar tazminatı kararını oy birliğiyle bozdu. Kararda, iş sözleşmesini devamsızlık gerekçesiyle fesheden işverenin, önceden çalışana mazeretini sorma veya bu yönde bir araştırma yapma yükümlülüğü bulunmadığı vurgulandı.
19 Yıllık Çalışanın İzin Talebi Reddedildi
Yargıya taşınan süreç, aynı işyerinde 19 yıl boyunca görev yapan bir çalışanın işvereninden 90 gün süreyle ücretsiz mazeret izni almasıyla başladı. İzin süresinin dolmasının ardından yeniden ücretsiz izin kullanmak için işverene başvuran çalışanın bu ikinci talebi yönetim tarafından kabul edilmedi.
İşyeri yönetimi, çalışana belirlenen tarihte görevine dönmesi gerektiğini hem yazılı hem de sözlü olarak tebliğ etti. Ancak yapılan bildirimlere rağmen mesaiye başlamayan işçi hakkında 10 gün boyunca devamsızlık tutanağı tutuldu. İşveren, bu durumu haklı fesih nedeni sayarak iş sözleşmesini tazminat ödemeksizin sonlandırdı.
Yerel Mahkeme İşçiye Tazminat Hakkı Tanıdı
Sözleşmesinin feshedilmesinin ardından hukuki süreç başlatan işçi, İş Mahkemesi'ne başvurarak çeşitli işçilik alacaklarının tahsilini talep etti. Davacının mahkemeden istediği haklar şu kalemlerden oluştu:
-
Kıdem ve ihbar tazminatı
-
Yıllık ücretli izin alacağı
-
Fazla çalışma ücreti
-
Ulusal bayram ve genel tatil ücreti
-
Hafta tatili ücreti
-
Yol ve yemek ücreti
-
Asgari geçim indirimi alacağı
Davalı işveren ise 90 günlük ücretsiz izni biten çalışanın 10 gün boyunca işe gelmediğini savunarak feshin haklı nedene dayandığını belirtti ve davanın reddini istedi. Dosyayı inceleyen İş Mahkemesi, işverenin fesih öncesinde çalışana devamsızlık mazeretini sormamasını gerekçe göstererek kıdem ve ihbar tazminatı taleplerini kabul etti. Mahkeme; asgari geçim indirimi, ulusal bayram ve genel tatil ile yol ve yemek alacaklarına ilişkin talepleri ise reddederek davanın kısmen kabulüne karar verdi.
İşveren avukatının istinaf başvurusu üzerine dosyayı ele alan Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), talebi esastan reddederek yerel mahkeme kararını yerinde buldu.
İzin Yetkisi İşverende, Mazeret Sormak Zorunlu Değil
Temyiz başvurusuyla dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, izin kullanımı ile devamsızlık arasındaki hukuki sınırları netleştirdi. İşveren tarafından ücretli veya ücretsiz izin verilen bir çalışanın bu süreçte işyerine gelmesinin beklenemeyeceğini belirten Yüksek Mahkeme, izinli olunan günlerin devamsızlık sayılamayacağını ifade etti.
Buna karşın yıllık ücretli iznin kullanılacağı zamanı belirleme yetkisinin işverenin yönetim hakkı kapsamında olduğuna dikkat çekildi. İşçinin kendi iradesiyle izne ayrılamayacağını vurgulayan Daire, işverenin onayı olmadan yıllık izin kullandığını öne sürerek işe gitmemenin devamsızlık oluşturacağını kaydetti.
Dosyadaki belgelerin çalışanın devamsızlığını açıkça kanıtladığını tespit eden Yargıtay, yerel mahkemenin tazminat kararına dayanak yaptığı "mazeret sorma" şartının hukuken zorunlu olmadığını bildirdi. Ayrıca davacının iş sözleşmesinin tazminat ödenerek feshedilmesini talep ettiği dilekçeyi de değerlendiren Yüksek Mahkeme, bu belgenin çalışanın sunabileceği geçerli bir mazereti bulunmadığını ortaya koyduğuna hükmetti.
Tazminat Kararı Oy Birliğiyle Bozuldu
Tüm delilleri değerlendiren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işverenin devamsızlık gerekçesiyle yaptığı feshin haklı nedene dayandığı sonucuna vardı. Kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddedilmesi gerekirken kabul edilmesini hukuka aykırı bularak bozma gerekçesi sayan Yüksek Mahkeme, Bölge Adliye Mahkemesi'nin esastan ret kararını ortadan kaldırdı ve İş Mahkemesi'nin işçi lehine verdiği hükmü oy birliğiyle bozdu.





