Rahim ağzı (serviks) kanseri, çoğu zaman hiçbir belirti vermeden ilerleyen ancak düzenli taramalarla erken evrede yakalandığında büyük ölçüde önlenebilen bir kanser türü olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, “Kanserde erken teşhis hayat kurtarır” vurgusunu yinelerken, kadınların ücretsiz tarama hizmetlerinden yararlanmasının hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Önlenebilir Bir Kanser: Serviks Kanseri Nedir?
Serviks kanseri, rahmin alt kısmında yer alan ve vajinaya açılan serviks dokusundan gelişir. Genellikle kanser öncesi bir dönemden sonra ortaya çıkar ve bu süreçte hastalık belirti vermeyebilir. Yapılan tarama testleri sayesinde erken tanı konulabilir. Erken evrede tanı alan kadınlarda, tanı sonrası 5 yıllık sağkalım oranı yaklaşık %92’dir. Dünya genelinde dördüncü sıklıkta görülen bu kanser türü, Türkiye’de ise en sık görülen ilk on kanser arasında yer almakta.
HPV Gerçeği: Serviks Kanseri Nasıl Gelişiyor?
Serviks kanserlerinin yaklaşık %99’u İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonu ile ilişkilidir. HPV’nin 200’den fazla tipi bulunur ve çoğu kişide herhangi bir sağlık sorununa yol açmaz. Ancak yüksek riskli HPV tipleriyle gelişen kalıcı enfeksiyon, serviks kanserinin başlıca nedeni Türkiye’deki vakaların yaklaşık %70’i HPV tip 16 veya 18 ile ilişkilidir. HPV enfeksiyonu her kadında kansere yol açmaz; risk, enfeksiyonun kalıcı hale gelmesiyle artar.
Bir Test, Bir Fark: Ulusal Tarama Programı
Serviks kanseri, Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında yer alır.
30–65 yaş arasındaki kadınlar, 5 yılda bir HPV-DNA testi ile taranmakta. Test sırasında jinekolojik muayene esnasında rahim ağzından küçük bir sürüntü örneği alınır. İşlem kısa sürer, genellikle ağrısızdır ve anestezi gerektirmez. HPV testi pozitif çıkan kadınlar, ileri değerlendirme için Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniklerine yönlendirilir. Düzenli tarama yaptıran kadınlarda serviks kanseri görülme olasılığı oldukça düşük.
Belirti Olmadan İlerleyebilir: Riskler ve Uyarı İşaretleri
Serviks kanseri erken dönemde çoğu zaman belirti vermez. En erken bulgu, tarama testlerinin anormal çıkmasıdır. İleri dönemlerde ise cinsel ilişki sırasında veya sonrasında kanama, adet dışı kanama, menopoz sonrası kanama, kötü kokulu vajinal akıntı ve pelvik ağrı görülebilir. HPV enfeksiyonu, sigara kullanımı, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve düzenli tarama yaptırmamak önemli risk faktörleri arasında yer alır. Bu belirtilerden herhangi biri görüldüğünde vakit kaybetmeden hekime başvurulması önerilir.
Serviks kanserinden korunmanın en etkili yolu düzenli tarama yaptırmaktır. Tarama hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezleri, KETEM’ler, Sağlıklı Hayat Merkezleri ve mobil kanser tarama araçları aracılığıyla ücretsiz olarak sunulmakta.
“Serviks kanserinden korkma, geç kalmaktan kork”, “Bir test, bir fark, bir hayat” ve “Serviks kanseri önlenebilir; tarama yaptır, hayatı erteleme” çağrıları, bu sessiz tehlikeye karşı en güçlü hatırlatma olarak öne çıkıyor.