Boynun ön kısmında, halk arasında “adem elması” olarak bilinen çıkıntının hemen altında yer alan tiroid bezi, küçük boyutuna rağmen vücudun adeta kontrol merkezlerinden biri olarak görev yapıyor. Kelebeği andıran yapısıyla yutkunurken yukarı-aşağı hareket eden bu bezdeki en ufak bir hormon dengesizliği, tüm sistemi etkileyebiliyor.
Tiroid bezi, beyinde bulunan hipofiz ve hipotalamus bezleriyle birlikte çalışıyor. Hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu, tiroidi uyararak T3 ve T4 hormonlarının üretilmesini sağlıyor. Bu hormonlar metabolizma hızından kalp ritmine, sindirimden ruh haline kadar birçok hayati süreci düzenliyor.
Uzmanlara göre tiroid bezinin az çalıştığı hipotiroidi durumunda TSH yükselirken, T3 ve T4 hormonları düşüyor. Bunun tam tersi olan hipertiroidide ise tiroid fazla çalışıyor ve TSH seviyesi baskılanıyor. Her iki tablo da ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Belirtiler Gözden Kaçabiliyor
Tiroid hastalıkları çoğu zaman farklı hastalıklarla karıştırılabilecek belirtilerle ortaya çıkıyor. Çarpıntı, ani kilo alımı ya da kilo kaybı, aşırı terleme veya üşüme, saç dökülmesi, tırnak kırılması, unutkanlık, depresyon, adet düzensizliği, kısırlık, cinsel isteksizlik ve sindirim problemleri en sık görülen şikâyetler arasında yer alıyor. İleri vakalarda nefes darlığı, yutkunma güçlüğü ve ses kısıklığı da görülebiliyor.
Kemik Erimesinden Kısırlığa
Tiroid hormon bozuklukları yalnızca günlük yaşamı değil, uzun vadeli sağlığı da tehdit ediyor. Hem hastalığın kendisi hem de kullanılan bazı ilaçlar kemik erimesi riskini artırabiliyor. Kadınlarda adet düzensizliği ve kısırlık, erkeklerde ise sperm hareket bozukluğu tiroid hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Bebeklerde Erken Teşhis Hayati
Yeni doğan bebeklerde görülen tiroid hormon yetersizliği, tedavi edilmediğinde kalıcı zeka geriliğine yol açabiliyor. Bu nedenle Türkiye’de tüm yenidoğanlara doğumdan sonraki ilk günlerde topuktan alınan kanla ücretsiz TSH taraması yapılıyor. Uzmanlar, erken teşhisin bebeklerin sağlıklı fiziksel ve zihinsel gelişimi için hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Kilo Veremeyenler Dikkat
Her dört kilolu kişiden birinde gizli tiroid yetersizliği olabileceği belirtiliyor. Metabolizmayı doğrudan etkileyen tiroid hormonlarının düşük olması, diyete rağmen kilo verilememesine ve vücutta ödem oluşmasına neden olabiliyor.
Uzmanlar, tiroid hastalıklarının çok geniş bir belirti yelpazesine sahip olduğunu vurgulayarak, özellikle uzun süredir açıklanamayan şikâyetleri olan kişilerin TSH başta olmak üzere T3 ve T4 hormonlarını ölçtürmeleri gerektiğini belirtiyor. Çünkü boyundaki bu küçük bezin ihmali, tüm vücudu etkileyen büyük sorunlara yol açabiliyor.