TRA1 Bölgesi, 40.842 km²’lik yüzölçümüyle Türkiye topraklarının yüzde 5,2’sini kapsıyor. Bölgenin yüzde 63’ünün dağlık alanlardan oluşması, topografik yapıyı yüksek ve engebeli hale getirirken yerleşimler çoğunlukla dağlar arasındaki ovalarda yoğunlaşıyor. Buna rağmen bölgede 800 metre ile 2.500 metre arasında değişen yükseltilerde kurulu yerleşim alanları bulunuyor. Türkiye’nin en yüksekte kurulu ilçesi olan Karayazı’nın Erzurum sınırları içerisinde yer alması, bölgenin coğrafi karakterini özetleyen dikkat çekici bir örnek olarak öne çıkıyor.
Sert İklim, Zengin Su Kaynakları
Yükselti ve karasallığın etkisiyle TRA1 Bölgesi’nde sert iklim koşulları hâkim. Akarsuların oluşturduğu düşük yükseltili alanlarda daha ılıman mikroklima zonları görülse de bölgede rekor düzeyde düşük sıcaklıklar yaşanabiliyor. Yıllık ortalama yağış miktarı 409,5 mm seviyesinde bulunurken, yağışların büyük bölümünün kar şeklinde olması ve karın uzun süre yerde kalması, bölgeyi Türkiye’nin önemli su kaynaklarının başlangıç noktalarından biri haline getiriyor. Çoruh, Aras, Fırat ve Yeşilırmak gibi Türkiye’nin en önemli nehirlerinin havzaları bu bölge üzerinde yer alıyor.
Deprem Kuşağında Doğal Zenginlik
Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatlarının kesişim noktasında bulunan TRA1 Bölgesi’nde Erzincan, Çat, Hınıs ve Karaçoban birinci derece deprem kuşağında yer alıyor. Bu jeolojik yapı, bölgeyi doğal maden suyu ve jeotermal kaynaklar açısından zengin kılıyor. Aynı zamanda bölge, tarih boyunca ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle stratejik bir geçiş noktası olma özelliğini koruyor. Kürk Yolu, İpek Yolu ve Baharat Yolu gibi tarihi ticaret kervan yollarının Anadolu’ya giriş kapılarından biri olarak biliniyor.
Enerji ve Ulaşım Koridorlarının Kesişim Noktası
Doğu–batı ana enerji aksı üzerinde yer alan TRA1 Bölgesi, Orta Asya ve Kafkasya’daki enerji kaynaklarının uluslararası pazarlara taşınmasında kritik bir geçiş konumunda bulunuyor. Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı, Bakü-Tiflis-Erzurum ve Doğu Anadolu Doğalgaz Boru Ana İletim Hattı ile Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı bölge içerisinden geçiyor. Kara ve demiryolu bağlantılarının gelişmesiyle bölge; Trabzon ve Rize limanları üzerinden kuzeye, İskenderun ve Mersin limanları üzerinden güneye açılma avantajına sahip durumda.
Geniş Etki Alanı ve Demografik Yapı
TRA1 Bölgesi, 1.000 km çapındaki bir çember içerisinde İran, Rusya ve Ukrayna gibi nüfus açısından büyük ülkelere; Azerbaycan ve Gürcistan gibi etnik, kültürel ve sosyal açıdan yakın coğrafyalara hitap edebilecek bir konumda bulunuyor. 2013 yılı sonu itibarıyla 1.062.345 kişilik nüfusa sahip olan bölge, Türkiye nüfusunun yüzde 1,4’ünü oluşturuyor. Kilometrekareye düşen 26 kişi ile Düzey 2 Bölgeleri arasında nüfus yoğunluğu en düşük bölge konumunda yer alıyor. Nüfusun yüzde 63’ü kentsel alanlarda yaşarken, kırsal nüfusun kentsel alanlara ve bölge dışına göç ettiği görülüyor.
Tarım Ağırlıklı İstihdam Yapısı
Bölgede çalışabilir nüfus, işgücü ve istihdam oranlarında düşüş gözlenmesine rağmen istihdam oranları Türkiye ortalamasının üzerinde seyrediyor. 2013 verilerine göre istihdamın yüzde 44,3’ü tarım, yüzde 11,2’si sanayi ve yüzde 44,5’i hizmetler sektöründe gerçekleşti. Tarım sektöründeki istihdam oranı Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde bulunuyor. Erkeklerin çoğunluğu tarım dışı sektörlerde çalışırken, kadınların büyük bölümü tarım sektöründe yer alıyor. Eğitim seviyesi yükseldikçe istihdam oranlarının da arttığı dikkat çekiyor.
Üniversite Altyapısı Dikkat Çekiyor
TRA1 Bölgesi, üniversite altyapısı bakımından güçlü bir yapıya sahip. Her ilde bir devlet üniversitesinin bulunmasının yanı sıra Erzurum’da kurulan ikinci üniversite olan teknik üniversite, bölgenin eğitim ve insan kaynağı potansiyelinde önemli bir yer tutuyor. Bu yapı, bölgenin uzun vadeli gelişiminde üniversitelerin belirleyici rolünü ortaya koyuyor.
