Erzincan’ın tarih kokan ilçelerinden Kemah’ta yer alan Gülabibey Camii, yüzyıllardır ayakta kalan mimarisi ve kesintisiz ibadet geleneğiyle bölgenin en önemli tarihi yapıları arasında bulunuyor. Kemah ilçe merkezinde, Çarşı Mahallesi’nde konumlanan cami, yıl boyunca ilçeyi ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktalarından biri olmayı sürdürüyor.
Osmanlı dönemi Erzincan valilerinden Emir Gülabibey tarafından 1454 yılında inşa ettirilen cami, kare planlı mimarisiyle dikkat çekiyor. Yapımında moloz ve kesme taş kullanılan yapı, 12 ahşap direk üzerine ahşap ve taş karışımıyla bina edildi. Eğik çatılı caminin doğu ve batı duvarlarında iki sırada üçer, güney duvarında ise mihrabın yanlarında iki sırada ikişer pencere yer alıyor. Kuzey cephesine ise daha geç bir dönemde son cemaat yeri eklendi.
Gülabibey Camii’nde farklı tarihlere ait üç kitabe bulunuyor. Kitabelerden biri yapılış dönemine, biri 18. yüzyıla ait onarım dönemine aitken, üçüncü kitabede yer alan 1328 tarihinin camiyle doğrudan bağlantılı olmadığı ve başka bir yerden getirildiği değerlendiriliyor. Asıl kitabede ise caminin 1450’li yıllarda Emir Gülabibey tarafından yaptırıldığı belirtiliyor.
Mihrabı mukarnas dolgulu olan caminin çevresi barok süslemelerle bezenmiş durumda. İbadet mekânına, sütunceli taç kapının nişinde yer alan yuvarlak kemerli kapıdan giriliyor. Kesme taştan inşa edilen minaresi 25 metre yüksekliğinde olan camide ayrıca Sakal-ı Şerif de muhafaza ediliyor.
Zaman içerisinde değişiklikler geçiren cami, 1837 yılında Çaba beylerinden Hacı Bilal Ağa tarafından avlu kısmının ilave edilmesiyle kare plandan dikdörtgen plana kavuştu. Yaklaşık 400 metrekare kapalı alana sahip olan cami, 800 kişilik kapasitesiyle Kemah’ın en büyük ibadethanelerinden biri olma özelliğini taşıyor.
Erzincan’da yaşanan büyük depremlere rağmen ayakta kalmayı başaran Gülabibey Camii, son olarak 2011-2018 yılları arasında Erzurum Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından tarihi dokusu korunarak restore edildi. İstanbul’un fethinden yalnızca bir yıl sonra inşa edilen camide, 568 yıldır ezan sesi hiç susmadı.
Gülabibey Camii İmam Hatibi Mehmet Hançer, caminin tarihinin bilinenden daha eskiye dayandığını belirterek, yapının bulunduğu alanda daha önce Akkoyunlu beylerinden Muhammed Vasfı Bey tarafından “Mescid-i Muhammediye” adıyla bir mescit inşa edildiğinin bilindiğini ifade etti. Hançer, Erzincan’da yaşanan büyük depremler nedeniyle bu yapının da zarar gördüğünü, ancak yapılan onarımlar sayesinde caminin günümüze kadar ulaştığını dile getirdi.
Kemah’ın merkezinde yer alan Gülabibey Camii, yüzyıllardır süren ibadet hayatı, mimari özellikleri ve tarihi kimliğiyle, ilçenin İslam ve Türk kimliğinin en güçlü sembollerinden biri olarak varlığını sürdürüyor. Ayrıca ecdat yadiğarı 570 yıllık tarihi Gülabibey Camii Kemah Belediyesi tarafından ışıklandırılma yapılarak daha etkileyici bir görsele kavuşturuldu.
Kemah Belediye Başkanı Cevdet Bayram ise, Gülabibey Camii’nin günümüzdeki durumuna dikkat çekerek caminin son halini kamuoyuyla paylaştı. Başkan Bayram, paylaşımında “Gülabibey Camii” notuna yer vererek, asırlardır ibadete açık olan tarihi yapının bugün de dimdik ayakta olduğunu vurguladı.
