Anayasa Mahkemesi (AYM), adını veya soyadını değiştirmek için mahkeme yollarına düşen on binlerce vatandaşı yakından ilgilendiren tarihi bir karara imza attı. Türk Medeni Kanunu'nda uzun yıllardır uygulanan ve isim değişikliği kararlarının Basın İlan Kurumu portalı gibi mecralarda herkesin görebileceği şekilde yayınlanmasını zorunlu kılan yasa hükmü iptal edildi.
Hassas Veriler Artık Herkesin Gözü Önünde Olmayacak
Bugüne kadar yürürlükte olan sisteme göre, mahkeme kararıyla ismini değiştiren bir vatandaşın eski adı, yeni adı, anne-baba adı, doğum yeri ve tarihi gibi son derece kişisel ve hassas bilgileri zorunlu olarak ilan ediliyordu. Küçükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yerinde bir itirazla konuyu Yüksek Mahkeme'ye taşıması üzerine dosya yeniden açıldı. Dosyayı inceleyen AYM, bu uygulamanın Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan "özel hayata saygı ve kişisel verilerin korunması" hakkını açıkça zedelediğine hükmetti.
İptal Kararının Arkasındaki İki Kritik Neden
Yüksek Mahkeme'nin aldığı iptal kararının gerekçesinde, vatandaşın mağduriyetine yol açan iki büyük eksikliğe dikkat çekildi:
-
Süresiz Erişim Tehlikesi: İlgili kanunda, yayınlanan bu kişisel bilgilerin dijital portallarda veya arşivlerde ne kadar süreyle kalacağına dair hiçbir kısıtlama bulunmuyordu. Bu boşluk, vatandaşın kişisel verilerinin süresiz ve kontrolsüz bir şekilde internette dolaşmasına yol açıyordu.
-
Hakimin Yetkisiz Kalması: Eski düzenleme "kategorik" bir zorunluluk getiriyordu. Yani bir vatandaş can güvenliği, güvenlik tehdidi veya aile içi şiddet gibi çok haklı ve hassas gerekçelerle ismini değiştirse dahi, davaya bakan hakimin ilanı durdurma veya gizleme yetkisi yoktu. Yüksek Mahkeme, bu durumun vatandaşın güvenliği ile kamu yararı arasındaki dengeyi bozduğunu belirtti.
Nüfus Müdürlüklerindeki İşlemler Nasıl Olacak?
Vatandaşların aklına gelen "Peki isim değişikliği nasıl resmiyet kazanacak?" sorusunun cevabı da kararda netleştirildi. Alınan bu karar, isim değişikliklerinin tamamen kayıt dışı olacağı anlamına gelmiyor.
AYM, isim değişikliğinin devletin resmi "nüfus siciline" kaydedilmesi kuralını yerinde bularak iptal etmedi. Hukukçular ve yetkililer, devletin nüfus kayıtlarının zaten yüksek güvenlik altında gizli tutulduğunu, bu verilere sadece yetkili makamların erişebildiğini hatırlatarak sistemin bu ayağının aynı şekilde devam edeceğini belirtiyor.
Özetle; bundan böyle hayatında yeni bir sayfa açarak ismini değiştiren vatandaşlar, "Acaba kimlik bilgilerim internete düşer mi?" endişesi taşımayacak. İsim değişiklikleri gazete sayfalarında değil, sadece devletin güvenli arşivlerinde güncellenecek.
