Kanser, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ederken, bilimsel araştırmalar erken tanının hastalığın seyrini kökten değiştirdiğini ortaya koyuyor. Bu noktada Sağlık Bakanlığı bünyesinde hizmet veren Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM), bilimsel temellere dayanan uygulamalarıyla kanserle mücadelede kritik bir rol üstleniyor.
KETEM’ler, koruyucu hekimlik ve epidemiyoloji ilkeleri doğrultusunda; meme, rahim ağzı ve kolorektal kanserler başta olmak üzere toplumda sık görülen kanser türlerine yönelik organize tarama programları yürütüyor. Bilimsel veriler, bu taramaların hastalığı henüz belirti vermeden saptayarak sağkalım oranlarını önemli ölçüde artırdığını gösteriyor.
Uzmanlar, özellikle meme kanserinde mamografi ile erken tanı konulan vakalarda 5 yıllık yaşam oranının %90’ın üzerine çıktığına dikkat çekiyor. Rahim ağzı kanserinde ise HPV-DNA temelli taramaların, kanser gelişimini büyük oranda engellediği bilimsel çalışmalarla kanıtlanmış durumda. Benzer şekilde, kalın bağırsak kanserinde gaitada gizli kan testi sayesinde kanser öncüsü lezyonlar erken dönemde tespit edilebiliyor.
KETEM’lerin önemi yalnızca tanı ile sınırlı değil. Merkezlerde verilen bilim temelli eğitimler, toplumun sağlık okuryazarlığını artırarak taramalara katılımı yükseltiyor. Araştırmalar, bilinçli bireylerin tarama programlarına daha düzenli katıldığını ve tanı gecikmelerinin azaldığını ortaya koyuyor.
Bilim insanlarına göre, organize ve ücretsiz tarama hizmeti sunan KETEM’ler, kanserden kaynaklanan ölümleri %20–40 oranında azaltma potansiyeline sahip. Aynı zamanda erken evrede tedavi edilen hastaların sağlık sistemine olan maliyeti de ileri evre vakalara kıyasla ciddi oranda düşüyor.
Öte yandan Erzincan’da da KETEM kapsamında kanser taramaları ücretsiz olarak sürdürülüyor. Sağlıklı Hayat Merkezleri bünyesinde hizmet veren KETEM birimlerinde; kanser tarama, eğitim ve danışmanlık hizmetleri herhangi bir ücret talep edilmeden vatandaşlara sunuluyor. Bu kapsamda 30–65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir rahim ağzı kanseri için HPV testi, 40–69 yaş arası kadınlara 2 yılda bir meme kanseri için mamografi, 50–70 yaş arası kadın ve erkeklere ise 2 yılda bir kalın bağırsak kanseri için gaitada gizli kan (GGK) testi yapılıyor. Taramalardan faydalanmak isteyen vatandaşlar, Sağlıklı Hayat Merkezlerine, aile hekimliklerine, 182 hattı üzerinden ya da MHRS (mhrs.gov.tr) aracılığıyla kolayca randevu alabiliyor.