Doğu Karadeniz’in yüksek rakımlı dağ silsilesinde yer alan ve zorlu coğrafi koşullarıyla bilinen buzul gölleri çevresi, bilim dünyasını heyecanlandıracak yepyeni keşiflere sahne oldu. Yüksek dağ ekosistemlerinin sert iklim şartlarında gizlenen briyofit (karayosunu, ciğerotu ve boynuzsu otları) çeşitliliği üzerine gerçekleştirilen kapsamlı araştırmalar, Türkiye florası için bugüne kadar bilinmeyen yepyeni türlerin varlığını gözler önüne serdi.
Buzul Göllerinin Çevresinde Zengin Tür Çeşitliliği
Trabzon’un yüksek kesimlerinde, özellikle alpin ve subalpin kuşaklarda yürütülen arazi çalışmalarında, zorlu iklim koşullarına ve kısa büyüme sezonlarına uyum sağlayan yüzlerce bitki örneği incelendi. Yapılan detaylı morfolojik ve taksonomik değerlendirmeler sonucunda alanda toplam 293 takson tespit edildi. Bu zenginliğin 245 taksonunu yapraklı karayosunları, 47 taksonunu ciğerotları ve 1 taksonunu ise boynuzsu otları oluşturdu.
Araştırma alanındaki habitat tercihleri incelendiğinde, türlerin en büyük kısmının kaya üzerinde (%41,29) ve toprak üzerinde (%29,69) gelişim gösterdiği belirlendi. Yüksek rakımlı göl çevreleri ve nemli kayalık yamaçlar, bu minik bitkilerin hayatta kalması için benzersiz bir mikroklima sunuyor.
Bilim Dünyası İçin Türkiye’de İlk Kez Kaydedilen Türler
Araştırmanın en dikkat çekici yönü, ülke florası için tamamen yeni olan kayıtların bizzat bu zorlu dağ ekosistemlerinden çıkmasıdır. Yapılan incelemeler neticesinde:
-
Yapraklı karayosunlarından Oncophorus integerrimus,
-
Ciğerotlarından ise Nardia pacifica türleri Türkiye florası için ilk kez resmi olarak kaydedildi.
Bunun yanı sıra, daha önce ülkede sadece çok sınırlı bir noktada görülen veya son derece nadir olan Lophozia silvicola, Andreaea alpestris, Andreaea mutabilis, Niphotrichum canescens subsp. latifolium ve Sphagnum russowii olmak üzere 5 farklı takson da Türkiye briyoflorası açısından ikinci kez bu sahada tespit edilerek kayıtlara geçirildi. Bu durum, Doğu Karadeniz'in yüksek dağ kuşağının henüz tam olarak keşfedilmemiş benzersiz bir genetik potansiyele sahip olduğunu kanıtlıyor.
Kaynak: Köroğlu, Z. G. (2026). Demirkapı Yaylası (Çaykara, Trabzon) Buzul Gölleri ve Çevresi Briyofit Florasının Araştırılması (Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü). Tez No: 1002957
