Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu adımla sosyal medyadaki dolandırıcılık vakalarının engellenmesi, usulsüzlüklerin bitirilmesi ve çocukların dijital ortamdaki güvenliklerinin sağlanması hedefleniyor.
Yapay Zeka Ve Sahte İçeriklere Etiket Şartı
Yeni düzenlemenin en çok dikkat çeken kısımlarından biri yapay zeka ve "deepfake" içerikleri oldu. Gerçek insanlardan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin kullanıldığı içeriklerde "yapay zekayla üretildiği" ibaresinin yer alması zorunlu hale getirildi. Özellikle Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Lionel Messi ve Cristiano Ronaldo gibi tanınmış isimlerin sahte görüntüleriyle yapılan manipülatif reklamların tamamen yasaklanmasıyla, tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Karanlık Tasarımlara Sıkı Takip
İnternet kullanıcılarını istemedikleri bir işleme yönlendiren, abonelikten çıkmayı zorlaştıran veya stokta az ürün kalmış gibi "sahte aciliyet" algısı yaratan karanlık tasarımlar, Reklam Kurulunun radarına alındı. Yapılan denetimlerde bu tür ihlalleri gerçekleştiren kişi ve kurumlara, içerik durdurma ve para cezası gibi yaptırımlar uygulanacak.
Sosyal Medya Fenomenlerine Şeffaflık Zorunluluğu
İçerik üreticilerinin (influencer) tavsiye adı altındaki gizli reklam faaliyetleri de yeni kurallarla kayıt altına alınıyor. Hediye ürün, indirim veya özel davet gibi her türlü menfaat ilişkisinin paylaşımlarda açıkça "reklam" veya "tanıtım" etiketiyle belirtilmesi gerekecek. Böylece sosyal medyadaki milyarlarca liralık reklam ekonomisinin kayıt dışılıktan kurtarılması ve tüketici güveninin yeniden tesis edilmesi amaçlanıyor.
Çevreci Söylemlerde Belge Zorunluluğu
Ürünleri aslında olmadığı halde doğa dostu gibi gösteren "yeşil aklama" stratejilerine karşı da kesin bir önlem alındı. Firmalar; üniversite onayı veya akredite bir kuruluştan alınmış geçerli bir belge olmadan reklamlarında "sürdürülebilir" ya da "doğa dostu" gibi çevreci ifadeleri kullanamayacak. Bu kuralla dürüst üreticiler haksız rekabete karşı korunurken, çevresel hassasiyeti olan tüketicilerin duygusal olarak istismar edilmesi engellenecek.
Çocuklar İçin Özel Koruma Duvarı
Yönetmelik, çocukların dijital ayak izlerinin ticari amaçlarla kullanılmasını da net bir şekilde yasaklıyor. Çocukların oyun ve internet kullanım alışkanlıklarına ait kişisel verilerin analiz edilerek onlara özel hedeflenmiş reklamlar (profilleme) sunulması engellenecek. Bu hamleyle çocukların sosyal medya platformlarında bir tüketim aracı olarak kullanılmasının önüne geçilecek.
İhlallere Milyonlarca Liralık Ceza Yolda
Düzenlemeye aykırı hareket edenlere karşı resen inceleme başlatacak olan Reklam Kurulu, ihlalin türüne ve reklamın yayımlandığı mecraya göre çok ciddi idari cezalar kesecek. 2026 yılı itibarıyla haksız ticari uygulamalar ve yanıltıcı reklamlar için uygulanacak idari para cezası tutarları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. İnternet kullanıcılarının yüzde 89,5'inin sosyal medyada aktif olduğu Türkiye'de, bu yeni yaptırımlarla dijital dünyanın bir "dolandırıcılık kapısı" olmaktan tamamen çıkarılması hedefleniyor.
