Hanehalkı bütçelerinin nereye harcandığına dair merak edilen veriler açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan son rapor, vatandaşın kazancının büyük bir kısmının temel barınma ihtiyaçlarına yöneldiğini gösteriyor. Bütçeleri zorlayan harcama kalemlerinden sofralardaki israf boyutuna kadar günlük yaşamın ekonomik röntgenini çeken bu veriler, toplumun farklı kesimlerinin geçim mücadelesini tüm detaylarıyla ortaya koyuyor.
Bütçenin Zirvesinde Konut Ve Kira Yer Alıyor
TÜİK tarafından paylaşılan 2025 Yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması araştırması sonuçlarına göre, Türkiye genelinde hanelerin en fazla bütçe ayırdığı alan yüzde 29,3 ile konut ve kira giderleri oldu. Bu zorunlu harcamayı yüzde 20,5 ile ulaştırma ve yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler takip etti. Bireylerin en az pay ayırabildiği hizmetlerin başında ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finans, yüzde 1,8 ile eğitim ve yüzde 2,2 ile sağlık geldi.
Gelir Dağılımı Harcama Alışkanlıklarını Değiştiriyor
Toplumdaki gelir gruplarına göre harcama alışkanlıkları büyük farklılıklar gösteriyor. En düşük gelire sahip yüzde yirmilik dilim, kazancının yüzde 38,7'sini konut ve kiraya, yüzde 29,2'sini ise gıda ürünlerine ayırmak zorunda kalırken, ulaştırmaya yalnızca yüzde 8,6 oranında bütçe ayırabiliyor. Buna karşın en yüksek gelirli grupta yer alan haneler, harcamalarının yüzde 25,7'sini konuta, yüzde 25'ini ulaştırmaya ayırırken gıda masrafları bütçenin sadece yüzde 12,4'ünü oluşturuyor.
Yalnız Yaşayanların Kazancı Kiraya Gidiyor
Ailenin büyüklüğü ve çalışma durumu da tüketim tercihlerini şekillendiriyor. Maaşlı çalışanların bütçesinde konut giderleri yüzde 26,4 pay alırken, kendi işini yapanların en büyük harcaması yüzde 25,9 ile ulaştırma kalemi oluyor. Diğer yandan tek başına yaşayan vatandaşların ekonomik yükü oldukça dikkat çekici boyutta; bu kişilerin kazancının tam yüzde 41'i doğrudan konut ve kira masraflarına gidiyor. Altı ve daha fazla üyeye sahip kalabalık ailelerde ise gıda masrafları harcamaların yüzde 23,7'sini kaplıyor.
Sofralarımızdaki İsraf Tehlikeli Boyutlara Ulaştı
Rapor, bütçe harcamalarının yanı sıra alınan gıdaların tüketilmeden çöpe atılmasıyla ortaya çıkan israf tablosunu da gözler önüne seriyor. Verilere göre hanelerde en çok israf edilen gıda gruplarının başında yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler bulunuyor. İsraf listesinin ikinci sırasında yüzde 32,5 ile ekmek yer alırken, süt ve süt ürünlerindeki kayıp oranı yüzde 15,1 olarak ölçülüyor.
