Türkiye'nin yükseköğretim sisteminde milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiren köklü değişiklikler içeren yeni kanun meclisten geçerek onaylandı. Milyonlarca öğrenci, binlerce akademisyen ve vakıf üniversitesi yöneticilerini yakından ilgilendiren bu düzenleme, yükseköğretimde yeni bir dönemin başlangıcı olarak nitelendiriliyor. Eğitimine çeşitli sebeplerle ara vermek zorunda kalan öğrencilere af müjdesi verilirken, akademik dünyada etik dışı yollara sapanlara yönelik hapis cezasına varan ciddi yaptırımlar getirildi. Peki, bu yeni kanun vatandaşlar, öğrenciler ve akademisyenler için ne anlama geliyor?
Öğrencilere Yeniden Okula Dönüş Fırsatı
Eğitim hayatı yarım kalan birçok genci yakından ilgilendiren beklenen af düzenlemesi sonunda hayata geçti. Üniversite hazırlık dahil tüm sınıflarda lisans, önlisans, yüksek lisans ya da doktora yaparken ilişiği kesilen öğrencilere yeniden öğrenime başlama fırsatı tanındı. Kendi isteğiyle okulu bırakanlar ile üniversiteyi kazanıp kayıt yaptırmayanlar da bu aftan yararlanabilecek. Affa uğrayan öğrenciler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içerisinde ilgili üniversiteye başvuru yaparak 2026-2027 eğitim öğretim yılında okullarına geri dönebilecekler. Ancak terör suçları, kasten adam öldürme, cinsel saldırı veya uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlardan ceza almış olanlar bu aftan kesinlikle faydalanamayacak.
Akademik Sahteciliğe Ağır Darbe
Yeni kanun, akademik dünyadaki tez ve makale sahteciliğinin kökünü kazımayı hedefleyen çok sert maddeler içeriyor. Tez, makale veya proje gibi akademik çalışmaları ücret karşılığında veya ücretsiz olarak başkalarına yazdıran ve bu yolla diploma ya da akademik unvan alanlar tespit edildiğinde üniversite öğretim mesleğinden tamamen çıkarılacak ve aldıkları unvanlar geri alınacak. Ayrıca bu sahteciliği yapan ve aracılık eden kişilere on bin güne kadar adli para cezası verilecek. Yurt dışı bağlantılı eğitim kurumu adı altında mevzuata aykırı şekilde önlisans veya lisans programı açan ve yürüten kişilere ise 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.
Vakıf Üniversitelerine Yeni Düzen
Vakıf üniversitelerindeki işleyişi kontrol altına almayı hedefleyen yasa, kurallara uymayan kurumlara aşamalı olarak ağır yaptırımlar getiriyor. Kuralları ihlal eden bir vakıf üniversitesine önce uyarı yapılacak. Ancak ihlallerin devam etmesi halinde üniversitenin yeni bölüm açma veya program başlatma talepleri askıya alınacak, ardından öğrenci kontenjanları düşürülecek ya da tamamen durdurulacak. Bütün bunlara rağmen durum düzelmezse, üniversitenin faaliyet izni geçici olarak durdurulabilecek, hatta en son aşamada üniversite tamamen kapatılabilecek. Bu sayede vakıf üniversitelerinin daha şeffaf ve kaliteli bir eğitim sunması hedefleniyor.
Üniversite İsim ve Bağlantılarında Değişiklik
Kanun kapsamında bazı devlet üniversitelerinin yapıları ve isimleri de yeniden düzenlendi. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesinin ismi "İstiklal Bilim ve Teknoloji Üniversitesi" olarak değiştirildi. Ayrıca bölgedeki bazı fakültelerin ve meslek yüksekokullarının Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi'ne bağlanmasına karar verilerek iki üniversite arasında öğrenci ve birim aktarımları yapıldı.
