Milyonlarca insanın kabusu olan kronik bel ve boyun ağrılarında, yıllardır en etkili olduğunu düşünerek kuyruğa girdiğimiz o geleneksel fizik tedavi yöntemleri hakkında ezber bozan bir bilimsel araştırma yayınlandı.
Kronik bel ve boyun ağrıları, modern çağın en yaygın sağlık sorunlarının başında geliyor. Milyonlarca insanı etkileyen bu durum, iş gücü kaybına ve yaşam kalitesinde belirgin düşüşlere yol açıyor. Peki, yıllardır kliniklerde uygulanan geleneksel fizik tedavi yöntemleri ile hastaların "en iyisi" olduğunu düşündüğü tedaviler gerçekten ne kadar örtüşüyor? Yakın zamanda tamamlanan kapsamlı bir bilimsel araştırma, hastaların tedavi tercihleri ile güncel tıp kılavuzlarının önerileri arasındaki ezber bozan çelişkileri gözler önüne serdi.
En Etkili Sanılan Yöntem: Elektroterapi
Araştırma kapsamında kronik bel ve boyun ağrısı çeken yüz katılımcıya; elektroterapi modaliteleri (TENS, sıcak paket, ultrason), manuel terapi, kuru iğneleme-bantlama ile hasta eğitimi ve egzersiz olmak üzere dört farklı konservatif tedavi yöntemi detaylı videolarla tanıtıldı. Katılımcılardan bu yöntemleri en etkili bulduklarından en az etkili bulduklarına doğru sıralamaları istendi.
Elde edilen bulgular, hastaların algısı ile bilimsel kılavuzlar arasında dikkat çekici bir ayrım olduğunu gösterdi. Hem bel hem de boyun ağrısı hastalarının %40’a yakın bir kesimi, en etkili ve en çok tercih ettikleri yöntem olarak sıcak paket, TENS ve ultrasonu içeren elektroterapi modalitelerini seçti.
Bilimsel Kılavuzlar Ne Diyor?
Hastaların favorisi olan elektroterapi uygulamaları, güncel ve kanıta dayalı klinik kılavuzlarda aynı karşılığı bulmuyor. Dünya genelindeki tıp otoriteleri, kronik bel ve boyun ağrısı yönetiminde pasif ajanlar yerine; aktif yaşamın teşvik edilmesi, hasta eğitimi ve egzersiz tedavisini birinci basamak altın standart olarak öneriyor. TENS ve ultrason gibi modalitelerin uzun vadeli klinik etkinliklerine dair kanıtların sınırlı olmasına rağmen hastalar tarafından hâlâ en popüler ve etkili yöntem olarak görülmesi, toplumdaki algı ile bilimsel veri arasındaki farkı açıkça ortaya koyuyor.
Geçmiş Deneyimler Tercihleri Şekillendiriyor
Araştırmanın derinlemesine incelenen bir diğer boyutu ise hastaların demografik özellikleri, ağrı şiddeti, depresyon düzeyleri veya inançlarının tedavi tercihlerini değiştirip değiştirmediği oldu. Analiz sonuçlarına göre yaş, cinsiyet, ağrı şiddeti veya özürlülük seviyesi gibi faktörler tedavi tercihlerinde anlamlı bir değişiklik yaratmıyor.
Ancak çok çarpıcı bir başka bulguya ulaşıldı: Geçmiş tedavi deneyimleri, hastaların yeni tedavi yöntemlerine bakış açısını ve tercihlerini doğrudan belirliyor. Daha önce belirli bir tedavi uygulamasından fayda gördüğünü düşünen hastalar, benzer yöntemleri yeniden en etkili seçenek olarak konumlandırma eğilimi gösteriyor.
Tercih Edilen Tedaviyi Almak İyileşmeyi Garantiliyor mu?
Çalışmada merak edilen bir diğer kritik soru, hastanın kendi seçtiği (tercih ettiği) tedaviyi almasının klinik iyileşme üzerindeki rolüydü. Araştırma sonucunda, tercih ettiği tedaviyi alan bireyler ile almayan bireyler arasında ağrı şiddeti, özürlülük skoru ve genel sağlık algısı açısından istatistiksel olarak belirgin bir fark saptanmadı.
Bununla birlikte, iki grubun da genel iyileşme oranlarının yüksek olması dikkat çekti: Tercih ettiği tedaviyi alan hastaların %71,8’i, almayan hastaların ise %62,3’ü tedavi sonrasında durumlarının başlangıca göre iyileştiğini belirtti. Bu durum, kişiselleştirilmiş tedavi planlamasında hasta tercihlerine kulak vermenin motivasyonu artırabileceğini, ancak kalıcı ve bilimsel iyileşmenin temelinde kanıta dayalı bütüncül yaklaşımların yattığını gösteriyor.
Kaynak: Öztürk, S. (2025). Kronik Bel ve Boyun Ağrılı Hastaların Konservatif Tedavi Tercihlerinin Araştırılması (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı. Tez No: 957413
