Şeftali ihracatında büyük bir soruna dönüşen, taze meyvelerdeki karantina engellerini aşacak yepyeni ve çevreci bir yöntem gün yüzüne çıktı. Bilimsel bir araştırma, tarımda kullanılan zehirli kimyasal fümigantlara devrim niteliğinde bir alternatif olarak ozon gazının meyvelerdeki Akdeniz meyvesineğine karşı etkinliğini kanıtladı.
Kimyasal Yerine Ozon: Karantinada Yeni Dönem
Taze meyve ve sebze dış ticaretinde sıfır toleransla aranan zararlılardan biri olan Akdeniz meyvesineği, özellikle şeftali gibi ihraç ürünlerinin sınır kapılarından geri dönmesine neden olan en büyük tehditlerden biridir. Geleneksel olarak kullanılan ve ozon tabakasına zarar veren, gıdalarda kalıntı riski taşıyan kimyasal fümigantların aksine, çevreci bir çözüm arayışı bilimsel çalışmaları bu alana yoğunlaştırdı. Yapılan kapsamlı araştırma, ozon gazının düşük sıcaklık koşullarında şeftaliyi bu zararlıdan tamamen arındırabildiğini gösteriyor.
2500 PPM ile Tam Koruma
Laboratuvar ortamında 2018-2024 yılları arasında gerçekleştirilen detaylı incelemelerde, ozon gazının Akdeniz meyvesineğinin tüm yaşam evreleri üzerindeki etkisi farklı sıcaklık ve dozajlarda test edildi. Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, 7 derece gibi düşük bir sıcaklıkta, 2500 ppm konsantrasyonundaki ozon gazının, zararlının hem yumurta hem de larva, pupa ve ergin evrelerinde %100 ölüm oranına ulaşması oldu.
Neden Ozon Gazı?
Araştırmanın bilimsel bağlamda öne çıkardığı temel avantajlar şunlardır:
-
Çevre Dostu: Ozon gazının bilinen çevresel olumsuz bir etkisi yoktur.
-
Kalıntı Riski Yok: Kimyasal fümigantların aksine gıdada insan sağlığını tehdit eden kalıntı bırakma riski düşüktür.
-
İhracatta Güven: Düşük sıcaklıklarda sağlanan %100 etkinlik, ihraç edilecek şeftalilerin karantina güvenliğini sağlamada güçlü bir alternatif sunmaktadır.
Bilim dünyasında "hasat sonrası karantina uygulamaları" için önemli bir eşik olarak kabul edilen bu bulgular, gelecekte taze meyve taşımacılığında kimyasal yöntemlerin tamamen tarihe karışabileceğine dair güçlü bir ufuk açıyor.
Kaynak: Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Hasat Sonu Şeftalide Akdeniz Meyvesineği, Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)'ne Karşı Ozon Gazının Kullanım Olanakları Üzerinde Araştırmalar, Doktora Tezi, Ankara, 2024. Tez No; 918830
