Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte her yıl gündeme gelen "Oruç bu yıl kaç gün sürecek?" sorusu, vatandaşlar arasında merak konusu olmaya devam ediyor. Bazı yıllar 29, bazı yıllar ise 30 gün tutulan orucun bu değişkenliğinin temelinde, Kur'an-ı Kerim’deki kavramsal çerçeve ve astronomik döngüler yatıyor.
Oruçta "Ay" Kavramı Esas Alınıyor
İslamiyet’in temel kaynağı olan Kur'an-ı Kerim'de oruç ibadeti, belirli bir gün sayısı üzerinden değil, doğrudan bir zaman dilimi yani "ay" olarak emredilmiştir. Bakara Suresi 185. ayette geçen "Şehr-i Ramazan" (Ramazan ayı) ifadesi, bu ibadetin Ramazan ayı boyunca yerine getirilmesi gerektiğini hükme bağlar. İslam dini, takvim düzenlemesinde ayın dünya etrafındaki dönüşünü esas alan "kameri takvim" sistemini kullandığı için, bir ayın süresi gökyüzündeki doğal döngüye göre belirlenir.
Astronomik Döngü Ve Takvim Hesabı
Bilimsel verilere göre ayın dünya etrafındaki bir tam dönüşü yaklaşık 29,5 gün sürer. Ancak takvimde bir günün bölünmesi mümkün olmadığı için, aylar bazen 29 bazen de 30 güne tamamlanır. Bu durum tamamen astronomik bir zorunluluktan kaynaklanmakta olup, Ramazan ayının süresi de o yılki ay hareketlerine göre şekillenmektedir. Dolayısıyla orucun 29 veya 30 gün sürmesi, her iki durumda da bir tam ayın tamamlandığı anlamına gelmektedir.
Takvimlerdeki Tarihlere Güvenilmeli Mi?
Vatandaşların zihnindeki "Takvimlerde belirtilen günlere şüpheyle bakmalı mıyız?" sorusu, geçmişte alınan uluslararası kararlarla yanıt bulmuştur. 1978 yılında İstanbul'da düzenlenen "Ru'yet-i Hilâl" konferansında, on dokuz İslam ülkesinden gelen 40 din ve astronomi bilgini ortak bir karara varmıştır. Bu karara göre, hilalin çıplak gözle ya da modern rasat yöntemleriyle görülmesi esas alınmakla birlikte, astronomların hesapla tespit ettikleri Ramazan başlangıcı ve bayram günlerine itibar edilecektir. Bu nedenle takvimlerdeki tarihlere şüpheyle bakmak yersizdir.
Oruç Eksik Kalır Mı?
Ramazan ayının 29 gün olduğu yıllarda "oruç eksik mi kalıyor?" endişesi taşımaya gerek yoktur. Farz olan ibadet, gün sayısından bağımsız olarak Ramazan ayının tamamını oruçlu geçirmektir. Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (asm) hayatı boyunca dokuz Ramazan orucu tutmuş; bunlardan dördü 29 gün, beşi ise 30 gün sürmüştür. Bu durum, 29 gün tutulan orucun da dini açıdan tam ve eksiksiz olduğunun en büyük kanıtıdır.
Doğru Bilinen Yanlışlar: "3 Gün" İddiası
Halk arasında zaman zaman dile getirilen, orucun aslında üç gün olarak farz kılındığı ancak sonradan otuza çıktığı yönündeki iddialar ise dini otoritelerce kesin bir dille reddedilmektedir. Özellikle Hz. Cebrail'in vahiy getirirken Hz. Peygamber’i bulamaması gibi rivayetlerin hiçbir aslı bulunmamaktadır. İslam fıkhına göre, vahiy tebliğinde böyle bir kopukluğun yaşanması imkansızdır ve Ramazan orucu ilk farz kılındığı andan itibaren Kur'an'ın beyanıyla "bir ay" olarak sabitlenmiştir.
Ramazan ayının bu astronomik ve dini dengesi, asırlardır değişmeyen bir ibadet disipliniyle aynı hassasiyetle takip edilmektedir.
