Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi bünyesinde yapılan yeni bir gıda mühendisliği tez çalışması, yüksek rakımlı yaylalardan toplanan geven balının kalite parametrelerini laboratuvar analizleriyle ortaya koydu. Yapılan şeker ve tazelik testlerinde dışarıdan ilave çay şekerine rastlanmazken; balın düşük nem oranı sayesinde uzun süre bozulmadan korunduğu ve hücresel düzeyde koruyucu biyoaktif bileşenlere sahip olduğu belgelendi.
Gıda sahteciliği ve sahte bal haberleri günümüzün en büyük endişelerinden biri. Mısır şurupları ve katkı maddeleriyle üretilen sahte ürünler rafları süslerken, bilim insanları gerçek ve kaliteli balın "kimyasal parmak izini" çıkardı. Yüksek rakımlı yaylalardan toplanan geven balları üzerinde yapılan detaylı inceleme, bu balın içeriğindeki şifalı maddelerle tam bir hücre dostu olduğunu kanıtladı.
Son Derece Yoğun ve Dayanıklı: Bozulması Çok Zor!
Laboratuvarda yapılan testlerde balın içerisindeki su ve etken madde oranları incelendi. Geven balının su oranının çok düşük, besleyici kuru madde oranının ise son derece yüksek olduğu görüldü.
Balın içerisindeki nem oranının düşük olması son derece kritik bir özellik; çünkü su oranı az olan bal kolay kolay ekşimez, bozulmaz ve tazeliğini yıllarca korur. Ayrıca balın doğal yapısından gelen hafif asidik yapısı, mikropların ve bakterilerin balın içinde yaşamasını imkansız hale getiriyor.
Vücudu Hastalıklara Karşı Koruyan Biyoaktif Kalkan
Araştırmanın en heyecan verici kısmı, balın hücresel düzeydeki koruyucu gücünü ölçen testler oldu.
-
Hücre Yenileyici (Antioksidan) Güç: Geven balının vücuttaki zararlı maddeleri temizleme ve hücreleri yenileme kapasitesi oldukça yüksek çıktı.
-
Doğal Bitki Özleri (Fenolik Maddeler): Arıların el değmemiş dağ çiçeklerinden ve geven bitkisinden topladığı faydalı maddeler, balı sıradan bir gıda olmaktan çıkarıp sağlığı destekleyen doğal bir gıdaya dönüştürüyor.
Analizler, balın rengi koyulaştıkça ve altın sarısından kehribara kaydıkça içerisindeki bu şifalı maddelerin ve minerallerin daha da arttığını gösterdi.
Şekerlenme Eğilimi ve Doğal Tadın Sırrı
Arıların şeker şurubuyla mı yoksa tamamen doğal çiçek nektarıyla mı beslendiğini anlamak için yapılan şeker analizleri sevindirici sonuçlar verdi:
-
İki Ana Doğal Şeker: Balın lezzetini oluşturan temel bileşenler meyve şekeri (fruktoz) ve üzüm şekeridir (glukoz). Geven balında meyve şekerinin daha yüksek olduğu tespit edildi.
-
Neden Önemli?: Meyve şekerinin yüksek olması balın boğazı yakmayan, damakta hoş bir tat bırakan yapısını oluşturuyor. Ayrıca balın kristalleşmesini (halk arasında bilinen adıyla şekerlenmesini) geciktirerek uzun süre akışkan kalmasını sağlıyor.
-
Sıfır İllüzyon: Analiz edilen örneklerde dışarıdan ilave edilen çay şekerine (sakkaroz) rastlanmaması, arıların tamamen dağlardaki doğal çiçeklerden beslendiğini doğruladı.
Tazelik Testi ve Doğal Meyve Asitleri
Balın ısıtılıp ısıtılmadığını veya raflarda çok uzun süre bekleyip besin değerini kaybedip kaybetmediğini gösteren tazelik testinde, geven balının son derece taze ve doğal yapısını koruduğu belgelendi.
Ayrıca balın içerisinde bulunan ve ona kendine has o hafif aromatik tadı veren doğal meyve asitlerinin (özellikle narenciye türlerinde de bulunan sitrik asit) yüksek olduğu görüldü. Bu asitler balın hem lezzetini zenginleştiriyor hem de vücuda enerji veriyor.
Geven Balı Sadece Besin Değil, Tam Bir Şifa Kaynağı
Bilimsel araştırmanın ortaya koyduğu tüm bu veriler; yüksek dağ yaylalarından elde edilen geven balının sadece kahvaltılık bir tatlı olmadığını, vücudu serbest radikallere karşı koruyan, hücreleri destekleyen ve besin değeri tescillenmiş gerçek bir doğa mucizesi olduğunu gösteriyor.
Kaynak: Bitlis Geven Balı'nın Bazı Kalite Parametrelerinin Belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı, 2026. Tez No: 1029111
