Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) ile mücadele eden diyabet hastaları için sevindirici ve bir o kadar da uyarıcı bir haber geldi: Yeni yapılan bilimsel bir araştırma, kan şekeri kontrolünün ve doğru ilaç seçiminin tedavi sıklığını doğrudan etkilediğini kanıtladı.

Bilim dünyası, halk arasında "sarı nokta hastalığı" olarak bilinen ve ileri yaşta görme kaybının en büyük nedenleri arasında yer alan yaşa bağlı makula dejenerasyonunda (YBMD) ezber bozacak yeni bir biyolojik bağlantıyı ortaya çıkardı. Diyabet (şeker hastalığı) tanısı bulunan ve yaş tip sarı nokta hastalığı tekrarlayan hastalar üzerinde gerçekleştirilen geniş kapsamlı bir bilimsel araştırma, gözdeki tedavinin başarısının doğrudan kanda gizli olduğunu kanıtladı.

Göz içi enjeksiyon tedavileri alan hastaların verilerini inceleyen bilim insanları, sistemik metabolik kontrolün ve doğru ilaç tercihinin görme yetisini korumadaki kritik rolünü gözler önüne serdi.

1. Kan Şekeri Kontrolü ve Enjeksiyon Yükü Arasındaki Biyolojik Bağ

Araştırmanın en şaşırtıcı ve bilimsel açıdan heyecan verici bulgularından biri, uzun dönem kan şekeri göstergesi olan HbA1c seviyesi ile göze yapılması gereken enjeksiyon sayısı arasındaki doğrudan ilişki oldu.

Kötü glisemik kontrole sahip, yani kan şekeri düzenli seyretmeyen hastalarda, gözdeki hastalık aktivitesinin şiddetlendiği ve göz içi enjeksiyon ihtiyacının belirgin şekilde arttığı saptandı.

Ayrıca kan şekeri yüksekliği ile gereken toplam enjeksiyon sayısı arasında güçlü pozitif yönlü bir ilişki tespit edildi. Bu durum, hipergliseminin (yüksek kan şekeri) göz içerisindeki inflamasyonu ve damar büyütücü faktörleri tetikleyerek tedaviye karşı direnç oluşturduğunu gösteriyor.

Diyabet Tedavi Yöntemi Göze Nasıl Yansıyor?

Hastaların kullandığı antidiyabetik tedavi türleri incelendiğinde de dikkat çekici sonuçlar elde edildi:

  • İnsülin Kullanan Hastalar: Daha yüksek HbA1c seviyelerine ve buna bağlı olarak daha fazla göz içi enjeksiyon gereksinimine sahip olduğu görüldü.

  • Metformin veya Diyetle İzlenen Hastalar: Kan şekeri dengesi daha kararlı seyrettiği için göz içi tedavi yükü çok daha düşük kaldı.

2. İlaçların Karşılaştırmalı Analizi: Görme Yetisi ve Nüks Süreleri

Araştırma kapsamında, yaş tip sarı nokta hastalığında yaygın olarak kullanılan iki farklı biyolojik ajan (ranibizumab ve aflibercept) klinik yanıtlar açısından karşılaştırıldı.

Görme Keskinliği Başarısı

Her iki ilaç da hastaların nihai görme keskinliğini koruma ve artırma konusunda benzer ve etkili fonksiyonel başarılar sergiledi.

Tedavi Aralıkları ve Nüks Süresi

Fonksiyonel kazanımlar benzer olsa da hastalığın tekrarlama (nüks) süreleri açısından iki grup arasında devrim niteliğinde bir fark saptandı:

  • Aflibercept Uygulanan Grup: Hastalığın nüks etmesi için geçen süre anlamlı derecede daha uzun bulundu (ortalama 16,54 hafta).

  • Ranibizumab Uygulanan Grup: Nüks süresi daha kısa olarak kaydedildi (ortalama 10,55 hafta).

Aflibercept'in sağladığı bu uzun süreli baskılama, "tedavi et ve uzat" protokollerinde enjeksiyon aralıklarının güvenle açılmasına imkan tanıyor. Bu durum hem hastaların hastaneye ziyaret sıklığını düşürüyor hem de tedavi yükünü hafifletiyor.

3. Kişiselleştirilmiş Tedavide Yeni Bir Dönem

Yapılan bilimsel araştırma; göz sağlığının, vücudun genel metabolik dengesinden bağımsız düşünülemeyeceğini net bir şekilde ortaya koydu. Şeker hastalarında sarı nokta tedavisi yürütülürken sadece göze odaklanmanın eksik kalacağı; metabolik kontrolün sağlanmasının en az uygulanan göz içi enjeksiyonlar kadar kritik bir öneme sahip olduğu kanıtlandı.

Doğru anti-VEGF ajan seçimi ile nüks aralıkları uzatılırken, sistemik kan şekerinin kontrol altında tutulması sayesinde tedavi yükünün azaltılması ve görme kaybının önlenmesi artık çok daha mümkün.

Kaynak; Diyabet Tanılı Rekürren Neovasküler Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu Olgularında Klinik Bulguların ve Tedaviye Yanıtın Değerlendirilmesi / T.C. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göz Hastalıkları Anabilim Dalı (Uzmanlık Tezi, Bolu, 2026) Tez No: 1023802

Muhabir: Merve Kiraz