Tüketicilerin alım gücünü doğrudan hedef alan ve literatürde "shrinkflation" olarak adlandırılan gizli zam yöntemi, market raflarındaki paketli gıdaların sınırlarını çoktan aştı. Daha önce gıda reyonlarında sıkça karşılaşılan ve paketlerdeki gramaj oyunuyla kurulan gizli zam tuzağını gündeme taşıdığımız bu yöntem, artık neredeyse tüm sektörlerin genel satış stratejisi haline geldi. Etiket üzerinde herhangi bir fiyat artışı görmeyen vatandaşlar, aynı bedeli ödemelerine rağmen her geçen gün hem miktar hem de kapsam olarak daha daraltılmış ürün ve hizmetlerle karşılaşıyor. Ekonominin hemen her alanına sızan bu içerik eksiltme taktiği, hane bütçelerini sessiz sedasız eritiyor.
Restoran Ve Raflarda Porsiyonlar Küçülüyor
Gıda sektöründe gramaj oyunlarına ilişkin 100 gramı 50 lira olan bir ürünün fiyatı sabit tutulup gramajı 80 grama indirildiğinde, ürünün kilogram maliyeti 500 liradan 625 liraya çıkıyor ve tüketici farkında olmadan yüzde 25 gizli zamla karşılaşıyor. Benzer yöntem yeme-içme mekanlarında da uygulanıyor; lahmacundaki kıyma, börekteki peynir ve sandviçteki et oranı azaltılırken; döner, hamburger ve pizza porsiyonları sessizce küçültülüyor.
Ulaşım Ve Tatilde Standartlar Ekstra Ücrete Döndü
Hizmet sektöründe "içini boşaltma" taktiği yoğun biçimde işletiliyor. Otellerde oda fiyatları aynı görünmesine rağmen geçmişte her şey dahil konseptte sunulan plaj kullanımı, minibar, servis ve akşam organizasyonları paket dışına çıkarılarak ayrı faturalandırılıyor. Havayolu firmalarında ise bilet bedeli değişmese de kabin bagajı sınırlandırılıyor, ikramlar kaldırılıyor ve koltuk seçimi gibi temel haklar için bilet fiyatının yarısına varan ek ödemeler talep ediliyor.
İletişimden Eğitime Paket Süreleri Ve İçerikleri Kısaldı
Tüketicilerin günlük yaşamda sıklıkla kullandığı diğer alanlarda da benzer kısıtlamalar dikkat çekiyor:
-
Telekomünikasyon: Fiyatı sabit kalan mobil tarifelerde internet (GB) kotaları düşürülüyor. Ayrıca paket kullanım süreleri 30 günden 21-28 güne çekilerek kullanıcılar yılda 12 yerine 17-18 kez paket yüklemesi yapmak zorunda bırakılıyor.
-
Eğitim ve Özel Ders: Önceden 90 dakika uygulanan birebir ders süreleri 45-60 dakikaya çekilerek saatlik maliyetler artırılıyor.
-
Otomotiv: Sıfır araçlarda liste fiyatları korunurken stepne, park sensörü veya multimedya donanımları standart paketten çıkarılıp ücretli opsiyon haline getiriliyor.
Federasyonlardan 'Ayıplı Hizmet' Uyarısı Ve Denetim Çağrısı
Tüketici temsilcileri, etiket fiyatı sabit tutularak ürün ve hizmetin miktarında veya kalitesinde yapılan eksiltmelerin Tüketici Kanunu kapsamında açıkça "ayıplı hizmet" ve "yanıltıcı ticari uygulama" teşkil ettiğini belirtiyor. Yetkili kurumların tüm sektörlerde denetimleri sıkılaştırması, birim fiyat ve hizmet kapsamı şeffaflığının zorunlu hale getirilerek caydırıcı yaptırımların uygulanması talep ediliyor.
