Günlük hayatımızı kolaylaştıran dijitalleşme hamlelerine dev bir adım daha eklendi. Ev sahibi olmak isteyenleri, müteahhitleri, mimar ve mühendisleri yakından ilgilendiren çok önemli bir karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Kâğıt israfını bitirecek, ruhsat alma çilesini ve bürokrasiyi hızlandıracak bu yepyeni kural ile inşaat sektöründe artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Peki bu yeni yönetmelik vatandaşa ve sektöre ne getiriyor?
Projeler Kâğıda Değil Sisteme Yüklenecek
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, binaların yapım aşamasında çizilen mimarlık ve mühendislik projeleri için elektronik dönemi başlattı. Yeni kurala göre, binaların ruhsat alabilmesi için çizilen projeler kâğıt tomarları halinde elden teslim edilmeyecek. Bunun yerine "Elektronik Proje Yönetim Sistemi" kısaca e-PYS adı verilen dijital bir platform kullanılacak. Mimar ve mühendisler çizimlerini bu sisteme yükleyecek; belediyeler, yetkili idareler ve yapı denetim firmaları da tüm inceleme ve onay işlemlerini yine bu ekran üzerinden gerçekleştirecek.
Köylerdeki Küçük Evler Karardan Muaf
Vatandaşın aklına hemen "Kendi arsama veya köyüme küçük bir ev yaparken de bu karmaşık sisteme mi gireceğim?" sorusu gelebilir. Bakanlık bu konuya da net bir sınır çiziyor. Bodrum katı hariç en fazla iki katlı olan ve toplam alanı 200 metrekareyi geçmeyen müstakil evler bu kuralın tamamen dışında kalıyor. Aynı şekilde, dev bir tesis niteliği taşımayan tarım ve hayvancılık amaçlı basit yapılar için de bu şart aranmıyor. Özetle, imar planı bulunan alanlarda yapılacak yeni ve büyük çaplı binalar bu dijital denetime tabi tutulacak.
Taranmış Kâğıtlar Kabul Edilmeyecek
Sistemin işleyişinde çok sıkı güvenlik ve standart kuralları bulunuyor. Çizimlerin doğrudan bilgisayar ortamında, uzun yıllar bozulmadan saklanabilen "PDF/A" veya üç boyutlu "IFC" gibi özel formatlarda hazırlanması şart koşuluyor. Yani kâğıda çizilmiş bir projeyi tarayıcıda okutup sisteme yüklemek kesinlikle yasaklanıyor. Proje yükleyen uzmanlar, güvenli elektronik imza kullanırsa projeyi kâğıda basmaya hiç gerek duymayacak. Ancak e-imza kullanılmayan durumlarda dijital yüklemenin yanı sıra kâğıt çıktı da idareye elden teslim edilecek.
Hatalı Çizimler Anında Geri Dönecek
Yeni sistem, hatalı veya eksik çizimlerin kurum kapılarında haftalarca beklemesinin de önüne geçiyor. İlgili kurumlar projeyi e-PYS üzerinden inceleyecek, eğer kurallara uymayan bir detay varsa gerekçesiyle birlikte saniyeler içinde online olarak uzmanına geri gönderecek. Uzmanlar eksiklerini bu platform üzerinden düzeltip yeniden yükleyecek. Gönderilen tüm uyarı ve mesajların takibinden bizzat projeyi çizen kişiler sorumlu olacak. Ayrıca bu sistemdeki veriler üçüncü kişilerle kesinlikle paylaşılmayacak ve güvenliği idarelerce sağlanacak.
Yeni Sistem Ne Zaman Başlıyor?
Sektöre büyük bir hız ve kolaylık getirecek olan bu yönetmelik hemen yarın uygulamaya konmuyor. Altyapı hazırlıklarının tamamlanması için paydaşlara geniş bir süre tanındı ve sistemin yürürlük tarihi 1 Eylül 2028 olarak belirlendi. O güne kadar tüm yetkili idareler ve belediyeler altyapılarını bu sisteme hazır hale getirecek. Başka yerel yazılımlar kullanılsa bile süreç içindeki tüm veriler mecburi olarak devletin e-PYS sistemine aktarılacak.
