Türkiye'de çalışma hayatını düzenleyen mevzuat ve yargı kararları, işçi ile işveren arasındaki hak ve sorumluluk dengesini belirlemeye devam ediyor. Özellikle haftalık dinlenme günlerinde yapılan mesailerin maaşa nasıl yansıtılacağı konusu, iş dünyasında uzun süredir en çok kafa karışıklığı oluşturan alanların başında geliyordu. Yargıtay tarafından verilen yeni emsal karar, iş hayatındaki bu tereddüdü ortadan kaldırarak izin günlerinde çalışan milyonlarca özel sektör emekçisini ve işverenleri doğrudan ilgilendiren kesin bir sınır çizdi.
Kaynak Ustasının Açtığı Dava Süreci Başlattı
Yargı sürecini başlatan olay, haksız şekilde işten çıkarıldığını belirten bir kaynak ustasının yasal haklarını aramak üzere mahkemeye başvurmasıyla ortaya çıktı. İş sözleşmesi feshedilen işçi; kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra yıllık izin, fazla mesai ve hafta tatili alacaklarının ödenmesi talebiyle dava açtı. Dosyayı görüşen yerel İş Mahkemesi işçiyi haklı bularak talepleri kısmen kabul etti. İşverenin itirazı üzerine dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi de yerel mahkeme kararını kaldırıp davanın kabulü yönünde yeniden hüküm kurdu. Bunun üzerine işveren, kararı temyiz ederek dosyayı Yargıtay'a taşıdı.
Aynı Çalışmaya İki Farklı Ücret Ödenemez
Temyiz incelemesini tamamlayan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, alt mahkemenin hesaplama yöntemini hukuka aykırı bularak kararı bozdu. Kararda, hafta tatilinde çalışan bir işçinin hak ettiği 7,5 saatlik dinlenme günü ücretinin zaten mahkemece hesaplandığına dikkat çekildi. Yüksek Mahkeme, haftalık izin gününde yapılan 7,5 saatlik tek bir çalışma için işçiye hem hafta tatili parası hem de aynı süre için ayrıca fazla mesai ücreti ödenmesinin "mükerrer", yani aynı işe haksız yere iki kez para ödenmesi anlamına geldiğini vurguladı.
Bordrolarda Fazla Mesai Hesabı Değişiyor
Alınan bu karar, teknik hukuk dilinden arındırıldığında sokaktaki çalışan vatandaş ve işletmeler için oldukça somut bir anlam taşıyor. Özel sektörde haftalık tatil gününde mesaiye çağrılan bir çalışana, o günkü emeğinin karşılığı olarak hafta tatili ücreti ödenecek. Ancak işçi, izin gününde çalıştığı bu 7,5 saati ayrıca haftalık 45 saati aşan normal fazla mesai saatlerinin üzerine ekleyemeyecek. Tatildeki çalışma süresi, fazla çalışma hesabının dışında tutulacak. Böylece izin gününde ter döken çalışan tek bir yevmiye üzerinden hakkını alacak, aynı gün için çift dikiş mesai ücreti talep edemeyecek. Karar, Türkiye genelindeki tüm işyerleri, muhasebe birimleri ve çalışanlar için bağlayıcı bir uygulama standardı getirmiş oldu.
