Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte robotlar, günlük yaşamın yanı sıra sağlık alanında da giderek daha görünür hale geliyor. Özellikle robotik cerrahi, tıp dünyasında hassasiyet, kontrol ve verimlilik açısından önemli avantajlar sunarak modern cerrahinin vazgeçilmez uygulamalarından biri haline geldi.
Robotik cerrahinin temel amacı, cerrahi müdahalelerde insan kaynaklı hataları en aza indirmek ve operasyon başarısını artırmak olarak öne çıkıyor. İnsan ve robot iş birliği sayesinde daha küçük kesiler, daha kısa iyileşme süreleri ve daha kontrollü müdahaleler mümkün hale geliyor.
Tıbbi Başarı Hukuki Soruları da Beraberinde Getirdi
Robotik cerrahinin yaygınlaşmasıyla birlikte, olası hatalar ve komplikasyonlar karşısında cezai sorumluluğun kime ait olduğu sorusu da gündeme gelmeye başladı. Bir cerrahi müdahalede olumsuz bir sonuç ortaya çıktığında sorumluluğun robotta mı, yazılımı geliştiren programcıda mı, üretici firmada mı yoksa hatalı komut vermiş olabilecek sağlık personelinde mi olduğu netlik kazanmış değil.
Bu durum, mevcut hukuk sistemlerinin robotik ve yapay zekâ temelli tıbbi uygulamalar karşısında yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor.
Malpraktis mi, Komplikasyon mu? Ayrım Hayati Önem Taşıyor
Uzmanlara göre robotik cerrahi uygulamalarında hukuki sorumluluğun doğru şekilde belirlenebilmesi için malpraktis (tıbbi hata) ile komplikasyon kavramlarının net biçimde ayrılması gerekiyor. Çünkü her olumsuz sonucun cezai sorumluluk doğurmadığı, bazı durumların tıbbi risk kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Bu ayrım yapılmadan sorumluluğun belirlenmesi, hem sağlık çalışanları hem de teknoloji geliştiricileri açısından ciddi hukuki belirsizlikler yaratabiliyor.
Kast ve Taksir Tartışması Gündemde
Robotik cerrahiye ilişkin cezai sorumluluk tartışmalarında suçun manevi unsurları olan kast ve taksir kavramları da önemli bir yer tutuyor. İnsan iradesiyle çalışan sistemlerde kast veya ihmalden söz edilebilirken, yapay zekâ destekli robotların doğrudan cezalandırılabilirliği ise hukuki açıdan tartışmalı bir alan olarak öne çıkıyor.
Bu bağlamda, robotların hukuki statüsü, yapay zekânın sorumluluk taşıyıp taşıyamayacağı ve insan faktörünün hangi noktada devreye girdiği gibi sorular akademik ve hukuki çevrelerde yoğun şekilde ele alınıyor.
Avantajlar ve Riskler Birlikte Değerlendirilmeli
Çalışmada robotik cerrahinin sunduğu teknik avantajların yanı sıra, olası riskler ve hukuki boşluklar da detaylı şekilde ele alınıyor. Olası uyuşmazlıklara ilişkin örnekler üzerinden yapılan değerlendirmelerde, mevzuatın güncellenmesi ve sorumluluk paylaşımının daha açık hale getirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Uzmanlar, robotik cerrahinin gelecekte daha yaygın kullanılacağını belirterek, hem sağlık hem de hukuk alanında bu gelişmelere paralel düzenlemelerin kaçınılmaz olduğunu vurguluyor.
Kaynak: AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Ahmet KARAKAŞOĞLU ROBOTİK CERRAHİ VE CEZAİ SORUMLULUK Sağlık Hukuku Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Tez No: 857369