Bugün modern hastanelerde ameliyat masasına yatmak ya da eczaneden bir ilaç alıp içmek son derece sıradan görünüyor. Ancak insanlığın hastalıklarla mücadelesi her zaman bu kadar konforlu veya güvenli değildi. Binlerce yıl önce yaşamış atalarımız, iyileşmek adına bugün duyduğumuzda tüylerimizi ürpertecek yöntemlere başvurdu. Kafa kemiğini delmekten zehirli bitkileri içmeye, hastaların vücuduna sülük yapıştırmaktan sıradan astım için sigara dumanı solumaya kadar uzanan bu zorlu yolculuk, günümüz tıbbının temelini oluşturdu. İşte geçmişten günümüze tıp tarihinin en ilginç ve duyanları şaşkına çeviren 14 sıra dışı gerçeği.
İlk Kadın Hekimler Antik Mısır'da Çıktı
Günümüzden yaklaşık 4 bin 700 yıl önce, Antik Mısır'da Merit Ptah adında bir kadın, tarihe geçen ilk hekim unvanını aldı. Mezarındaki yazıtlar onu "Baş Hekim" olarak tanımlıyor. Ondan iki asır sonra yaşayan Peseshet ise kadın hekimlerin yöneticisi olarak anıldı. Bu durum, eski Mısır toplumunda kadınların tıp alanında son derece saygın ve üst düzey konumlar üstlendiğini kanıtlıyor.
Binlerce Yıl Önce Ağaç Meyvesiyle Ameliyat Eğitimi
MÖ 600 yıllarında Hindistan'da Sushruta adında bir hekim, gözdeki kataraktı özel bir iğne yardımıyla temizliyordu. Hekim, öğrencilerini gerçek insanlara dokunmadan önce meyve kabuklarında kesik açtırarak, meyve çekirdeği çıkarttırarak ve su dolu deri torbalar üzerinde pratik yaptırarak eğitiyordu.
Çürüyen Diş Etlerine Ağaç Kabuğu İlacı
1536 yılında Kanada'da buzlar arasında sıkışan Fransız denizciler, C vitamini eksikliği yüzünden diş etlerinin çürüdüğü iskorbüt hastalığına yakalandı. Yerli halk, çam benzeri özel bir ağacın kabuk ve yapraklarından içecek hazırlayarak denizcileri ölümden kurtardı. Ne var ki bu hayat kurtaran bilgi Avrupa'da uzun süre kabul görmedi ve denizciler yüzyıllarca bu hastalıktan ölmeye devam etti.
Yılan Etli Panzehir Her Derde Deva Sayıldı
Eski zamanlarda krallar zehirlenerek öldürülmekten çok korkardı. Roma döneminde 64 farklı malzemeden oluşan ve içinde afyon ile yılan eti de bulunan "teriyak" adlı bir karışım üretildi. Her derde deva olduğuna inanılan bu pahalı ilaç, Venedik üzerinden tüm dünyaya satıldı ve 19. yüzyıla kadar reçetelerde yer buldu.
Uyutarak Yapılan İlk Kanser Ameliyatı
1804 yılında Japon hekim Seishu Hanaoka, zehirli bitkilerin karışımından elde ettiği "Tsusensan" adında özel bir içecekle hastalarını 6 ila 24 saat arasında tamamen bayıltmayı başardı. Hanaoka, bu anestezi yöntemi sayesinde ağrı hissettirmeden ilk meme kanseri ameliyatını gerçekleştirdi.
Avrupa'da Yaşanan Sülük Çılgınlığı
19. yüzyılın başlarında Fransa'da tüm hastalıkların fazla kandan kaynaklandığı fikri ortaya atılınca sülük kullanımı patlama yaptı. Milyonlarca sülük dünya genelinde satıldı, hatta doğadaki sülük soyları tükenme noktasına geldi. Neşterle kan almaya kıyasla daha can yakmayan bir yöntem olduğu için sülük çiftlikleri büyük bir ticarete dönüştü.
Afrika'da Muz Şarabıyla Sezaryen Doğum
1879 yılında Uganda'ya giden bir İngiliz doktor, yerel hekimlerin kendi yöntemleriyle son derece başarılı sezaryen ameliyatları yaptığına şahit oldu. Anne adayını muz şarabıyla uyuşturan hekimler, mikroptan korumak için ellerini yine şarapla yıkıyor, ameliyat sonrasında ise yarayı özel çiviler ve yapraklarla kapatıyordu.
Kötü Ruhları Kovmak İçin Kafada Delik Açtılar
Tarih öncesi dönemlerde yaşayan insanlar, baş ağrısı veya kafa travması geçiren hastaların kafatasına sert taşlarla delik açıyordu. Günümüzden 12 bin yıl öncesine kadar uzanan bu uygulamada amacın, bedene giren kötü ruhları dışarı çıkarmak ya da kırılan kemik parçalarını temizlemek olduğu düşünülüyor.
Mısır Saraylarında Bağırsak Uzmanı Doktorlar
Antik Mısır'da sağlık hizmeti oldukça detaylı kollara ayrılmıştı. MÖ 2150 yıllarında yaşamış İrenakhty adındaki bir hekim, sırf kralın sindirim sistemini ve bağırsak sağlığını korumakla görevliydi. Hatta özel olarak lavman uygulamalarını yapan hekimlere "anüs koruyucusu" unvanı veriliyordu.
Koldan Alınan Deriyle Yeni Burun Yapıldı
Rönesans Dönemi İtalya'sında, savaşta veya hastalıkta burnunu kaybeden insanlara kollarından alınan deri parçalarıyla yeni burun yapılıyordu. Hasta, kolu yüzüne sabitlenmiş halde haftalarca bekletiliyor ve ardından deri şekillendirilerek işlem tamamlanıyordu. Bu teknik günümüz estetik cerrahisine temel oluşturdu.
Astım Hastalarına Reçeteyle Sigara İçirildi
19. yüzyılda doktorlar, astım krizlerini nefes darlıklarını çözmek için özel bitkisel sigaralar tavsiye etti. İçinde "şeytan borusu" olarak bilinen uyuşturucu etkili bitkilerin bulunduğu bu sigaralar, solunum yollarını rahatlattığı gerekçesiyle uzun yıllar eczanelerde satıldı.
Kölelik Sonrası Ayrımcılığa Karşı Bir Kadın Hekim
1864 yılında ABD'de tıp fakültesinden mezun olan ilk siyahi kadın doktor Rebecca Crumpler oldu. Crumpler, iç savaşın ardından özgürlüğüne kavuşan ancak yoksulluk ve ayrımcılıkla mücadele eden binlerce siyahi kadına ve çocuğa zor şartlar altında sağlık hizmeti taşıdı.
Gezici Sahte Solucan Doktorları
1. yüzyıl Amerika'sında bağırsaklarında metrelerce uzunlukta tenya taşıyan insanları iyileştirdiğini iddia eden gezici doktorlar türedi. Hastalara ağır zehirli karışımlar içirerek temizlik yapan bu kişilerin birçoğu, müşterileri kandırmak için sahte hayvan bağırsaklarını "vücudunuzdan çıktı" diyerek sergiliyordu.
Dünyayı Sarsan Üçüncü Veba Salgını
1850'lerde Çin'de başlayan ve gemilerdeki fareler aracılığıyla tüm dünyaya yayılan Üçüncü Veba Salgını, 15 milyondan fazla insanın hayatına mal oldu. Salgın, özellikle yoksul mahalleleri ve sömürge altındaki halkları vurdu; Afrika'da ırkçı ayrımcılık politikalarının derinleşmesine zemin hazırladı.
