Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, tarım, orman ve arazi kullanımını doğrudan ilgilendiren oldukça kapsamlı bir kanun teklifini görüşmeye devam ediyor. "Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"nin 10 maddesi daha milletvekillerinin oylarıyla kabul edildi. Milyonlarca vatandaşı, enerji şirketlerini, veteriner hekimleri ve hak sahiplerini ilgilendiren bu yeni düzenleme paketi, birçok alanda mevcut sorunları çözmeyi ve kuralları yeniden belirlemeyi hedefliyor. İşte Meclis'ten geçen o kritik düzenlemelerin detayları...
HES'lere Sıkı Denetim ve Kapatma Uyarısı
Enerji üretiminde güvenlik önlemleri artırılıyor. Devlet Su İşleri (DSİ) tarafından denetlenen hidroelektrik enerji üretim tesislerinde (HES) can ve mal emniyeti açısından risk oluşturan durumlar tespit edilirse, üretim lisansı sahibi şirketlere hemen ihtar çekilecek. Şirket, verilen süre içinde önlem almazsa, tesiste enerji üretimi için su kullanımı durdurulacak. Ek süreye rağmen risk giderilmezse şirketin su kullanım hakkı anlaşması derhal feshedilecek. Ayrıca, DSİ'nin işletme talimatlarına uymayan tesislere megavat başına idari para cezası kesilecek. Ne Olacak: Güvenlik riski taşıyan ve kurallara uymayan HES'ler önce ağır para cezalarına çarptırılacak, ihlalin devamında ise faaliyetleri tamamen durdurulacak.
DSİ Arazileri Hissedarlarına Satılabilecek
DSİ mülkiyetinde olan su yapıları ve alanlarıyla ilgili kullanım kuralları yeniden belirlendi. Su yapılarından kaynaklanabilecek kazaların önlenmesi için tüm kamu idareleri kendi koruyucu tedbirlerini almakla yükümlü olacak. Mülkiyeti DSİ'ye ait olan taşınmaz mallar; hisse oranı yüzde 40'ı, alan miktarı ise imar planı içinde 400, dışında ise 4 bin metrekareyi aşmamak şartıyla rayiç bedel üzerinden hissedarlara doğrudan satılabilecek. Ne Olacak: Belirli şartları taşıyan küçük hisseli DSİ arazileri, ihaleye çıkmadan doğrudan mevcut hissedarlara rayiç bedel karşılığında satılabilecek.
Veteriner Hekimlere Yönelik Disiplin Cezaları
Anayasa Mahkemesi tarafından daha önce iptal edilen veteriner hekimlerin disiplin cezalarına ilişkin hükümler yeniden düzenlendi. Oda haysiyet divanları, kendilerine gelen dosyaları en geç 6 ay içinde karara bağlamak zorunda. Soruşturmaya 6 ay içinde başlanmazsa veya 5 yıl içinde ceza verilmezse, dosya zaman aşımına uğrayacak. Ayrıca savunma alınmadan hiçbir hekime ceza verilemeyecek. Meslekten men cezası kesinleşmesine rağmen mesleğini yapmaya devam eden hekimlere ise 120 bin liradan 600 bin liraya kadar ağır para cezaları kesilecek. Ne Olacak: Veteriner hekimlerin disiplin süreçleri netleşerek hızlanacak, haksız cezaların önüne geçilecek ancak meslekten men edilip kaçak çalışanlara çok ağır yaptırımlar uygulanacak.
İklim İçin Karbon Yutak Ormanları Kuruluyor
Küresel iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında Orman Kanunu'nda önemli bir yeniliğe gidildi. Ormanların sera gazı emme kapasitesini artırmak için Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından "karbon yutak ormanları" kurulacak. Bu ormanlar, belirli bedeller karşılığında yönettirilebilecek veya işletmeye verilebilecek. Ayrıca, tapusu şahıslar adına kayıtlı olup "devlet ormanı" sınırı içinde kalan arazilerde, belli şartların sağlanması durumunda tapu kayıtları geçerli sayılarak orman şerhleri kaldırılabilecek. Ne Olacak: Hem iklim kriziyle mücadele için yeni özel orman alanları oluşturulacak hem de devlet ormanı sayılan yerlerdeki özel tapu sahiplerinin mağduriyetleri giderilecek.
Sorunlu Alanlarda Yeniden 2/B Uygulaması
Geçmişte orman vasfını yitirmiş arazileri kapsayan 2/B düzenlemesinde sorun yaşanan bölgeler için yeni bir fırsat doğdu. Orman Genel Müdürlüğü'nün yapacağı incelemeler sonucunda, şartları taşıdığı halde daha önce hukuki engeller veya eksik değerlendirmeler nedeniyle iptal edilen yerlerde yeniden 2/B uygulaması yapılabilecek. Yapılan bu yeni çalışmalar "ikinci kadastro" sayılmayacak. Ne Olacak: Daha önce 2/B hakkı kazandığı halde teknik veya hukuki sebeplerle bu hakkı iptal edilen araziler yeniden değerlendirmeye alınarak hak sahipliği verilebilecek.
Bir Arazi Nasıl 2/B Kapsamına Girer?
Bir arazinin 2/B statüsü kazanabilmesi için şu şartların bir arada bulunması gerekiyor:
-
Tarih Sınırı: Söz konusu arazinin 31 Aralık 1981 tarihinden önce orman niteliğini kaybetmiş olması şart. Bu tarihten sonra orman yakarak, ağaç keserek elde edilen yerler kesinlikle bu kapsama alınamıyor.
-
Geri Döndürülemez Olmak: Arazinin artık yeniden orman haline getirilemeyecek kadar niteliğini kaybetmiş olması gerekiyor.
-
Kullanım Amacı: Üzerinde tarım yapılıyor olması, bağ-bahçe olarak kullanılması veya ev, bina gibi yerleşim yerlerine dönüşmüş olması da şartlar arasında.
Bu Düzenlemeyle Ne Amaçlanıyor?
Türkiye genelinde on binlerce vatandaş, nesillerdir aslında orman arazisi görünen ama fiziken çoktan köy, mahalle veya tarla olmuş alanlarda yaşamakta... Bu durum mülkiyet krizlerine, tapu iptallerine ve hukuki uyuşmazlıklara yol açıyordu.
Meclis'ten geçen yeni düzenleme, geçmişte teknik hatalar veya mahkeme kararları yüzünden bu hakkı elinden alınmış olan vatandaşların arazilerini yeniden incelemeye alıyor. Böylece devlet, fiilen orman olmayan bu yerleri hak sahiplerine rayiç bedelle satarak hem vatandaşın tapu sorununu çözüyor hem de mülkiyet uyuşmazlıklarına son noktayı koyuyor.
