Çilek, dünyada en çok ıslah edilen meyvelerden biri. Ancak her yeni çeşit, her coğrafyada aynı başarıyı gösteremiyor. İşte tam da bu noktada Erzincan’da yürütülen kapsamlı bir doktora çalışması, “hangi çilek çeşidi, hangi koşulda gerçekten öne çıkıyor?” sorusuna bilimsel yanıtlar sunuyor.
İki yıl süren bu araştırma, yalnızca verimi değil; meyve kalitesini, biyokimyasal içeriği ve adaptasyon yeteneğini birlikte ele alarak çilek yetiştiriciliğine yeni bir perspektif kazandırıyor.
Açık Alan Denemesi: Dört Çeşit, İki Yıl, Tek Coğrafya
Çalışmada kısa gün çilekleri Rubygem ve Camarosa ile nötr gün çilekleri Albion ve Fern, Erzincan koşullarında açık alanda yetiştirildi.
Araştırma süresince çiçeklenme zamanından hasada, meyve iriliğinden kimyasal içeriğe kadar çok sayıda parametre titizlikle ölçüldü. Böylece çeşitlerin yalnızca tarımsal performansı değil, kalite ve sağlıkla ilişkili özellikleri de ortaya kondu.
En Erken Çiçeklenen, En Ağır Meyve Veren: Albion
Elde edilen bulgulara göre her iki yılda da en erken çiçeklenme Albion çeşidinde gerçekleşti.
Meyve ağırlığında da tablo değişmedi: İki yılın ortalamasına göre en iri meyveler 16,50 gram ile Albion’dan elde edildi. Bu sonuç, nötr gün çileklerinin Erzincan gibi karasal iklim koşullarında güçlü bir adaptasyon gösterebildiğini ortaya koydu.
Tat, Asit ve Denge: Çeşitler Arasında İnce Farklar
Meyve kalitesinin önemli göstergelerinden biri olan suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) değerleri Rubygem ve Camarosa çeşitlerinde öne çıkarken,
pH ve titre edilebilir asitlik değerleri çeşitler arasında belirgin farklılıklar gösterdi.
Bu bulgular, çileğin yalnızca verimle değil, tüketici damak zevkini belirleyen kimyasal dengelerle de değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koydu.
Antioksidan Güç Mercek Altında
Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri de çileklerin biyokimyasal profiline odaklanması oldu.
Toplam fenolik madde, flavonoid, antosiyanin ve antioksidan kapasite (DPPH ve FRAP analizleri) ölçümleri, çeşitler arasında önemli farklar olduğunu gösterdi.
Özellikle Camarosa ve Fern çeşitleri, yüksek antioksidan değerleriyle öne çıkarak çileğin yalnızca bir meyve değil, fonksiyonel bir gıda olduğuna işaret etti.
Verim Sıralaması Netleşti: Zirvede Albion Var
İki yıllık verilerin birlikte değerlendirilmesiyle en yüksek verim Albion çeşidinden elde edildi.
Albion’u Camarosa izlerken, Fern çeşidi denemede en düşük verime sahip çeşit olarak belirlendi.
Bu sonuçlar, Erzincan koşullarında üretim planlaması yapılırken çeşit seçiminin belirleyici rolünü net biçimde ortaya koydu.
Bilimden Tarlaya: Erzincan İçin Yol Haritası
Bu doktora çalışması, Erzincan ekolojisinde açıkta çilek yetiştiriciliği için bilimsel bir referans niteliği taşıyor.
Verim, kalite ve biyokimyasal içerik birlikte değerlendirildiğinde, doğru çeşidin doğru coğrafyada ne kadar büyük fark yarattığı somut verilerle kanıtlanmış oluyor.
Kaynak
Yıldız Demir, A. (2025). Erzincan Koşullarında Açıkta Yetiştirilen Bazı Çilek Çeşitlerinin Adaptasyon Kabiliyeti ve Meyve Kalite Özellikleri. Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı. Tez No; 936286
