Tarladan toplanan sebze ve meyvenin sofralara geliş rotasını kökten değiştirecek yeni Hal Yasası taslağı kamuoyunun gündemine oturdu. Aracılık maliyetlerini dengelemeyi, kayıt dışılığı bitirmeyi ve doğrudan üreticiyi güçlendirmeyi amaçlayan tarihi taslak, perakende sektöründe taşları yerinden oynatacak maddeler içeriyor. Hazırlıkları süren düzenleme hem büyük zincir marketlerin alım mekanizmasını baştan kurguluyor hem de üretici birliklerine Cumhuriyet tarihinin en geniş kapsamlı lojistik ve arazi desteklerinden birini sunmayı hedefliyor.
Zincir Marketlerin Yüzde 20'si Üreticiden Olacak
Yeni düzenlemenin en çarpıcı adımı büyük perakende zincirlerine getirilen kota oldu. Türkiye Halciler Federasyonu (TÜRKHAL) Başkanı Yüksel Tavşan, taslağın üretici lehine önemli hükümler barındırdığını vurgulayarak piyasada daha şeffaf bir yapının kurulacağını belirtti. Tavşan, "Büyük marketlerin sattığı ürünün yüzde 20'sini doğrudan üreticiden veya üretici örgütlerinden alma zorunluluğu gelecek. Kriterleri doğru belirlenirse bunun sektöre faydası büyük olur" ifadelerini kullandı. Bu zorunlulukla birlikte üreticinin doğrudan pazara ulaşması ve tedarik zincirindeki tüm işlemlerin şeffaf hale gelmesi amaçlanıyor.
Çiftçiye Ücretsiz Arazi, Kira ve Vergi Kolaylığı
Taslak yalnızca market raflarını değil, tarladaki üretim çarkını da doğrudan destekleyecek teşvik paketlerini kapsıyor. Üreticinin tarım sektörünün asıl atardamarı olduğunu dile getiren Tavşan, yeni kanunla birlikte üretici birlikleri ve kooperatiflere yönelik kira, depolama, nakliye ve vergi alanlarında kapsamlı muafiyetlerin getirileceğini söyledi. Ayrıca üretici birliklerinin kendi hal benzeri tesislerini kurmak istemeleri durumunda, Cumhurbaşkanlığı tarafından özel olarak ücretsiz arazi tahsisi yapılması ve doğrudan maddi destek sağlanması da yasa taslağında yer alıyor.
Kayıt Dışılık ve Hal Dışı Ticarete Sıkı Denetim
Sektörün en büyük yaralarından birinin kayıt dışı ticaret olduğuna işaret eden TÜRKHAL Başkanı Tavşan, yeni düzenlemeyle denetimlerin en üst seviyeye çıkarılacağını kaydetti. Hal binaları dışında gerçekleştirilen tüm toptan alım satım işlemlerinin yeni kayıt ve teminat sistemiyle mercek altına alınacağını belirten Tavşan, böylece çiftçinin mağdur edilmesinin önüne geçileceğini söyledi. Düzenlemenin tüketici fiyatlarına yansımasıyla ilgili olarak ise Tavşan, piyasadaki etiket fiyatlarının yalnızca aracı sayısıyla açıklanamayacağını, şeffaflaşma ve denetimlerin piyasada gerçekçi bir denge kuracağını ifade etti.
