Öyle bir aksesuar düşünün ki, ne elektriği var ne de motoru; ancak takıldığı saniyede sahibinin IQ seviyesini karşı tarafa 'daha yüksek' olarak kodlayabiliyor. Bir diploması yok ama size anında profesör ciddiyeti kazandırabiliyor. Yüzünüzün tam ortasına yerleşip, kusurları örterken bakışlarınıza derinlik katan; sizi olduğunuzdan daha yaşlı, daha yetkin ya da daha sanatçı gösteren bu 'kemikten veya metalden' imza, modern zamanların en hızlı kamuflajı. Maske değil ama gizliyor, makyaj değil ama değiştiriyor. Peki, tek bir hamleyle karşınızdakinin size duyduğu saygıyı yöneten bu iki küçük pencere aslında ne?
Cevap aslında çok yakınınızda, belki de tam burnunuzun ucunda: Gözlük. Sabah uyanıp aynaya baktığınızda gördüğünüz kişi ile yüzünüze o çerçeveyi yerleştirdiğinizde gördüğünüz kişi kesinlikle aynı değil. Psikolojik araştırmalar ve moda dünyasının analizleri, yıllardır süregelen "gözlük takan zekidir" algısının hâlâ çok güçlü olduğunu kanıtlıyor. Bir ortama girdiğinizde insanlar hakkınızdaki ilk hükmü saniyeler içinde veriyor ve hiçbir aksesuar, bilinçaltına bu nesne kadar hızlı "ben ciddiyim" mesajı göndermiyor.
Modern çağın zırhı olarak tanımlanan bu etki, temelde çocukluk şartlanmalarına dayanıyor. Filmlerdeki "bilge" karakterlerin veya bilim insanlarının sürekli bu şekilde tasvir edilmesi, toplumsal bellekte silinmez bir iz bırakmış durumda. Bu yüzden, görme kusuru olmayan binlerce insan bile iş görüşmelerinde veya önemli sunumlarda numarasız "imaj" modellerine başvuruyor.
Çerçevenin dili ise bambaşka bir alfabe sunuyor. Kalın ve siyah kemik çerçeveler "yaratıcı, mimar veya reklamcı" aurası yayarken; ince metal veya çerçevesiz modeller "analitik, bankacı veya yönetici" algısı oluşturuyor. Yuvarlak hatlar ise kişiye daha zararsız ve babacan bir hava katıyor. Yani seçtiğiniz modelle, karşınızdaki kişiye tek kelime etmeden "benden korkma" diyebiliyor ya da "benimle tartışma, ben bilirim" mesajı verebiliyorsunuz.
İki saniyede itibar makyajı yapan bu optik illüzyon, sadece zeka algısını değil, güven duygusunu da yönetiyor. Avukatların duruşmalarda, siyasetçilerin kriz anlarında bu aksesuara sığınması tesadüf değil. Yüzdeki yorgunluk izlerini maskelerken, bakışları çerçeveleyerek odaklanmış bir ifade yaratıyor. Bir kariyer inşa etmek yıllar sürerken; o kariyerin gerektirdiği ciddiyeti yüze yerleştirmek sadece iki saniye alıyor.
