TBMM'de kabul edilen 12. Yargı Paketi içindeki İcra ve İflas Kanunu ile Türk Medeni Kanunu değişiklikleri, kağıt üzerindeki hukuki terimlerin ötesinde vatandaşın cebini, mal varlığını ve ticari ilişkilerini doğrudan şekillendiriyor. Ortaklı gayrimenkullerin satışından borç tahsilatlarına kadar günlük hayatı yakından ilgilendiren bu düzenlemeler, adliye koridorlarındaki işleyişi kökten değiştiriyor.
Kanunla Birlikte Neler Değişiyor?
Bu kanunla birlikte, yıllarca süren ve değer kaybına yol açan hukuki süreçlerin önüne geçilmesi hedefleniyor. Temel olarak şu değişimler yaşanıyor:
-
Miras uyuşmazlıklarında dışarıya kapalılık: Miras kalan bir mülk mahkeme yoluyla satılacaksa, ilk artırma yabancılara kapatılarak sadece mirasçılar arasında yapılıyor.
-
İhalelerde ciddiyet: İhaleye girip fiyatı yükselten ancak parayı ödemeyen kişilerin yarattığı mağduriyetler ağır cezalarla engelleniyor.
-
Enflasyona karşı koruma: Sözleşmede belirlenmemiş alacaklardaki yasal faiz oranı, Merkez Bankası (TCMB) verilerine endekslenerek borcun zaman içinde erimesinin önüne geçiliyor.
-
Vesayet satışlarında şeffaflık: Vasi tayin edilen kişilerin mallarının satışı, kapalı kapılar ardından çıkarılarak UYAP üzerinden dijital ve şeffaf bir ortama taşınıyor.
Vatandaşı Hangi Gelişmeler Bekliyor?
Kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte vatandaşı daha hızlı sonuçlanan ancak kuralları çok daha sert olan bir icra-iflas süreci bekliyor. Mahkemelik olan miraslık mülklerin ucuza gitme riski azalırken, aile içindeki mülkün ailede kalma şansı artıyor.
Öte yandan, icra ihalelerine "nasıl olsa teminatı yakar çıkarım" mantığıyla girenleri ağır maddi yaptırımlar bekliyor. Alacak-verecek davalarında ise, parası içeride kalan vatandaş, alacağını yıllar sonra enflasyon karşısında pul olmuş şekilde değil, Merkez Bankası reeskont oranlarına göre güncellenmiş ve değerini korumuş bir faizle tahsil edebilecek.
Düzenlemeden Kimler Daha Çok Etkilenecek?
Bu kanun maddeleri, toplumun belirli kesimlerinin hukuki süreçlerini doğrudan ve yoğun bir şekilde değiştirecek:
-
Anlaşamayan Mirasçılar: Miras kalan evi ya da arsayı kendi aralarında paylaşamayıp mahkemeye başvuranlar bu yasanın en çok etkileyeceği grup olacak. İlk ihalede dışarıdan kimse olmaksızın kendi aralarında yarışacaklar.
-
İhale Katılımcıları ve Fırsatçılar: İcra ihalelerine katılıp en yüksek teklifi veren ancak sonrasında parayı yatırmayanlar. Bu kişiler artık hem teminatlarını tamamen kaybedecek hem de teklif ettikleri bedelin yüzde 5'i kadar idari para cezası ödemek zorunda kalacaklar.
-
Sözleşmesiz Borçlular ve Alacaklılar: Aralarında ticari bir sözleşme veya belirlenmiş bir faiz oranı olmayan, borcu mahkemeye veya icraya düşmüş kişiler. Borçlular çok daha yüksek bir faiz yüküyle karşılaşırken, alacaklılar paralarının değerini koruyabilecek.
-
Vasiler ve Vesayet Altındakiler: Kendisine vasi atanmış kişilerin malını satmakla yükümlü olan vasiler, artık bu işlemleri sadece UYAP üzerinden açık artırmayla yapmak zorunda kalacak.
Kimler Bu Kanundan Etkilenmeyecek?
Düzenleme çok geniş kapsamlı olsa da bazı kesimler bu yeniliklerin dışında kalacak:
-
Sözleşmesinde Faiz Oranı Belli Olanlar: Borç ilişkisini kurarken aralarındaki sözleşmeye net bir temerrüt veya akdi faiz oranı yazan kişiler, TCMB reeskont oranına endeksli yeni yasal faiz uygulamasından etkilenmeyecek. İşlemler mevcut sözleşmelerine göre devam edecek.
-
Anlaşmalı Mirasçılar: Miras kalan mallarını mahkemeye (ortaklığın giderilmesi davasına) taşımadan, tapuda veya kendi aralarında anlaşarak bölen ya da satan aileler bu sürecin tamamen dışında kalacak.
-
Miras Dışı Paylı Mülkiyet Sahipleri: Kanundaki kapalı ilk ihale usulü, sadece üçüncü kişilerin payının bulunmadığı "saf miraslık" durumlar için geçerli. Yani bir arsanın yarısı mirasçılara aitken diğer yarısı dışarıdan bir şahsa aitse, bu mülkün icradan satışında mirasçılara özel kapalı ilk artırma uygulanmayacak.
