İnsan vücudunun her bir hücresinin haritalandırıldığı, modern tıbbın yapay zeka ve mikroskobik görüntüleme teknolojileriyle sınırları zorladığı 21. yüzyılda, kadın anatomisine dair akıllara durgunluk veren bir bilimsel skandal ve keşif gündeme oturdu. Yıllardır milyonlarca doktorun, cerrahın ve tıp öğrencisinin masasında duran güncel anatomi atlaslarında aslında var olan bir organın tamamen "silindiği" ve unutulmaya terk edildiği belirlendi. Tıp dünyasının "işe yaramaz" ya da "körelmiş kalıntı" diyerek çizimlerden çıkardığı bu gizemli yapının, aslında kadın sağlığı ve doğurganlığı için hayati önem taşıyan bir merkez olduğu anlaşıldı.
Eski Anatomi Kitaplarında Vardı, Günümüzden Silindi
Tıp dünyasını sarsan süreç, gelişimsel biyolog Jennifer McKey’in laboratuvarda farelerin üreme organlarını incelerken yumurtalıkların (over) hemen üzerinde at nalı biçiminde belirgin bir doku kümesi fark etmesiyle başladı. Karşılaştığı bu yapıyı teyit etmek için güncel insan anatomisi kaynaklarını tarayan McKey, modern ders kitaplarında bu dokunun tamamen yok sayıldığını gördü. İncelemelerini yaklaşık bir asır öncesine ait eski tıp kaynaklarına kadar genişleten araştırmacı, 1949 yılına ait eski bir tıp kitabında bu yapının açıkça yer aldığını ve adının "rete ovarii" olduğunu belirledi. Tıp çevrelerinin "görevsiz ve işe yaramaz" olduğu yanılgısıyla bu organı zaman içinde tıp müfredatından ve atlaslardan adeta sildiği ortaya çıktı.
Türk Bilim İnsanının Liderliğinde Tarihi Keşif
Unutulan yapının sırrını çözmek için harekete geçen araştırma ekibinde yer alan Türk bilim insanı Dilara N. Anbarcı ve çalışma arkadaşları, organı yeniden literatüre kazandırdı. Ekip, kadın üreme sisteminde yumurtalığa bağlı bu organın öylesine duran bir doku parçası olmadığını; üzerinde yoğun miktarda östrojen ve progesteron reseptörleri ile sinir bağlantıları barındırdığını kanıtladı. Elde edilen bulgular, bu dokunun hormonlara yanıt veren ve salgılama yapan aktif bir yardımcı organ olduğunu bilimsel olarak tescilledi.
Keşif Dünyanın En Saygın Bilim Dergilerinden eLife'ta Yayımlandı
Bu çığır açıcı iddia, uluslararası tıp ve bilim çevrelerince kabul gören hakemli ve prestijli bilimsel dergi eLife sayfalarında yayımlanan orijinal bir araştırma makalesine dayanıyor. Duke Üniversitesi Tıp Merkezi (Duke University Medical Center) Hücre Biyolojisi Bölümü ile Colorado Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde görev yapan Dilara N. Anbarcı, Jennifer McKey, Daniel S. Levic, Michel Bagnat ve Blanche Capel tarafından kaleme alınan "Rediscovering the rete ovarii, a secreting auxiliary structure to the ovary" başlıklı çalışma, üç boyutlu gelişmiş doku görüntüleme teknikleriyle organın varlığını ve hormonal işlevini şüpheye yer bırakmayacak biçimde kanıtladı.
Tüp Bebek ve Kısırlık Tedavilerinde Yeni Bir Çığır
Tıp dünyasının apandisit gibi organların işlevini yıllar sonra kavrayabildiği bilinirken, kadın vücudunda doğrudan hormon reseptörleri taşıyan bir organın görmezden gelinmesi bilim çevrelerinde geniş yankı uyandırdı. Tüp bebek (IVF) uygulamalarının, yumurta dondurma süreçlerinin ve kısırlık tedavilerinin hızla geliştiği bir çağda gerçekleşen bu "yeniden keşif", yumurtalık fonksiyonlarının ve hormonal dengenin bilinmeyen yönlerine ışık tutuyor. Bilim dünyası şimdi, yıllarca varlığı göz ardı edilen bu organın kadın üreme sağlığı, erken menopoz ve kısırlık tedavisindeki rolünü aydınlatacak yeni araştırmalara odaklanıyor.
