Türk halk edebiyatının ve Türk dünyasının en güçlü kahramanlarından biri olan Köroğlu’nun kökenine ilişkin yüzyıllardır kabul gören “Bolulu” algısı, yeni bir tartışmayla yeniden masaya yatırıldı. Gurbet 24 TV ekranlarında yayınlanan programda konuşan Tarihçi-Yazar Ümit Ülgen, saha araştırmaları ve tarihsel anlatılara dayanarak Köroğlu’nun asıl kökeninin Erzincan olduğunu ileri sürdü.
Ülgen’in açıklamaları, yalnızca akademik kaynaklara değil, Anadolu’nun sözlü tarihine, yerel anlatılara ve coğrafi izlere dayanmasıyla dikkat çekti. Programda paylaşılan bilgiler, Köroğlu efsanesinin merkezinin Bolu’dan çok Erzincan ve çevresi olabileceğine işaret ediyor.
Saha Araştırmaları Erzincan’ı Gösteriyor
Araştırmalarının yöntemine değinen Ümit Ülgen, çalışmalarını yalnızca yazılı belgelerle sınırlı tutmadığını belirterek, Erzincan’ın köylerinde ve yaylalarında yaşayan Köroğlu hikâyelerini birebir derlediğini ifade etti. Ülgen’e göre, Erzincan yöresinde anlatılan Köroğlu destanları; dil, motif ve coğrafi detaylar bakımından diğer bölgelerden belirgin şekilde ayrışıyor.
Kırat’ın İzleri Tercan’a Uzandı
Programda öne çıkan en dikkat çekici başlıklardan biri, Köroğlu’nun simgesi hâline gelen Kırat’ın kökeni oldu. Destanın erken dönem varyantlarında, Köroğlu’nun babası Seyis Yusuf’un efsanevi atları Erzincan’ın Tercan ilçesindeki sulardan çıkardığına dair anlatımlar bulunduğu aktarıldı. Uzmanlara göre bu detay, Köroğlu’nun yaşam coğrafyasının Erzincan olduğunu gösteren güçlü bir kültürel iz olarak değerlendiriliyor.
Çamlıbel Tartışması Sivas-Erzincan Hattına Kaydı
Köroğlu’nun kalesi olarak bilinen Çamlıbel’in yalnızca Bolu ile sınırlandırılamayacağını savunan araştırmacılar, Tokat–Sivas–Erzincan hattında da Çamlıbel olarak adlandırılan stratejik bölgeler bulunduğunu vurguluyor. Özellikle Erzincan’ın Refahiye (Gercanis) ve Kemah çevresinde anlatılan hikâyelerde Köroğlu, bu toprakların “yabancısı” değil, doğrudan evladı olarak kabul ediliyor.
“Bolu Beyi” Bir Unvan Olabilir mi?
Tarihçilere göre Köroğlu’nun Bolu Beyi ile anılması, dönemin idari yapısından ya da kahramanın hayatının bir döneminde bu bölgede bulunmasından kaynaklanmış olabilir. Ancak Erzincanlı âşıkların kuşaktan kuşağa aktardığı koçaklamalar ve destanlar, Köroğlu’nun karakterinin Munzur ve Keşiş Dağları eteklerinde şekillendiğine işaret ediyor.
Erzincan’da Sahiplenme Güçleniyor
Yerel tarihçiler ve halk bilimi araştırmacıları, Köroğlu’nun yalnızca bir destan kahramanı değil, Erzincan’ın mertlik, adalet ve cömertlik anlayışını yansıtan bir figür olduğunu savunuyor. Tartışmanın merkezinde ise şu soru yer alıyor: “Bolu Beyi bir makam olabilir ama Köroğlu’nun mayası Erzincan’ın suyuyla mı yoğruldu?”
Ortaya atılan bu iddia, tarih ve kültür çevrelerinde geniş yankı uyandırırken, Köroğlu destanının yeniden ve çok yönlü biçimde ele alınması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.
