Bir sporcu acıyı ne kadar hisseder? Daha da önemlisi, bu acıya ne kadar dayanabilir? Süleyman Demirel Üniversitesi’nde hazırlanan kapsamlı bir doktora tezi, bu sorulara alışılmışın ötesinde bir yanıt sunuyor. Araştırma, savunma sporları ve takım sporlarıyla uğraşan sporcuların zihinsel dayanıklılık düzeyleri ile ağrı eşiği ve ağrı toleransı arasında pozitif bir ilişki bulunduğunu ortaya koyuyor.
Başka bir ifadeyle: Zihni daha güçlü olan sporcu, acıyı daha geç hissediyor ve daha uzun süre tolere edebiliyor.
Çalışmanın Bilimsel Çerçevesi
Araştırma, Yalova ilinde aktif spor kariyerine devam eden taekwondo, boks, güreş, futbol, basketbol ve voleybol branşlarından toplam 72 sporcu (36 kadın, 36 erkek) üzerinde gerçekleştirildi.
Sporcuların zihinsel dayanıklılık düzeyleri, Türkçeye uyarlanmış ve geçerliği kanıtlanmış Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri ile ölçüldü.
Ağrı eşiği ve ağrı toleransı ise Force Dial FDK/FDN manuel basınç algometresi kullanılarak sporcuların vücudunun farklı bölgelerinden yapılan ölçümlerle belirlendi.
Savunma Sporları mı, Takım Sporları mı Daha Dayanıklı?
Çalışmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, savunma sporları ile takım sporları arasında ağrı eşiği ve ağrı toleransı bakımından anlamlı farklar bulunması oldu.
Buna karşın, iki spor grubu arasında zihinsel dayanıklılık düzeyleri açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı. Bu bulgu, zihinsel dayanıklılığın branşlardan bağımsız olarak gelişebilen evrensel bir psikolojik özellik olduğunu düşündürüyor.
Cinsiyet Faktörü Bekleneni Vermedi
Araştırmada kadın ve erkek sporcular arasında;
-
Zihinsel dayanıklılık
-
Ağrı eşiği
-
Ağrı toleransı
değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı.
Bu sonuç, ağrıya dayanıklılığın ve zihinsel gücün biyolojik cinsiyetten ziyade psikolojik ve deneyimsel faktörlerle şekillendiğini ortaya koyuyor.
Zihinsel Dayanıklılık – Ağrı İlişkisi: Net ve Pozitif
Korelasyon analizleri, zihinsel dayanıklılık arttıkça hem ağrı eşiğinin hem de ağrı toleransının yükseldiğini gösterdi.
Bu bulgu, sporcuların performans sırasında karşılaştıkları fiziksel zorlanmaları sadece kas gücüyle değil, zihinsel kontrol mekanizmalarıyla da yönettiklerini ortaya koyuyor.
Performansın Yeni Anahtarı: Zihinsel Antrenman
Tez sonuçları, antrenman programlarının yalnızca fiziksel yüklenmelere odaklanmasının yetersiz olduğunu işaret ediyor.
Zihinsel dayanıklılığı geliştirmeye yönelik:
-
Hedef belirleme
-
İmgeleme
-
Kendinle konuşma
-
Dikkat ve odak çalışmaları
gibi yöntemlerin, sporcuların ağrı ile başa çıkma becerilerini güçlendirebileceği bilimsel olarak desteklenmiş oluyor.
Spor Bilimlerinde Yeni Bir Perspektif
Bu çalışma, sportif performansın yalnızca kas, kuvvet ve dayanıklılık parametreleriyle açıklanamayacağını; zihnin beden üzerindeki düzenleyici rolünün ölçülebilir ve somut etkiler yarattığını gösteriyor.
Zihinsel dayanıklılık artık soyut bir kavram değil; ağrının sınırlarını belirleyen bir anahtar.
Araştırmaya göre:
Zihinsel dayanıklılık, sporcularda ağrı eşiğini ve ağrı toleransını artıran güçlü bir faktördür.
Bu bulgu, spor bilimlerinde psikolojik hazırlığın, fiziksel hazırlık kadar vazgeçilmez olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
Kaynak
Gülen, Ö. (2025). Savunma Sporları ve Takım Sporları ile Uğraşan Sporcuların Zihinsel Dayanıklılık Düzeylerinin Basınç Ağrı Eşiği ve Ağrı Toleransı Üzerine Etkisinin İncelenmesi. Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Isparta. Tez No; 981134
