Bilim Dünyasında Kritik Bir Soru: Öğretim Dili, Öğretmenin Niteliğini Belirler mi?
Küresel akademinin ortak dili İngilizce. Ancak Türkiye’de İngilizce öğretmeni yetiştiren bölümlerde derslerin önemli bir kısmı hâlâ Türkçe yürütülüyor. Peki, İngilizce öğretmenleri gerçekten İngilizceyle mi yetiştirilmeli? Bu soru, yalnızca pedagojik bir tercih değil; dil politikalarından akademik kaliteye, öğretmen yeterliğinden uluslararasılaşmaya uzanan çok katmanlı bir bilimsel tartışmanın merkezinde yer alıyor.
Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde hazırlanan ve Türkiye’nin yedi bölgesinden akademisyenlerin görüşlerini temel alan yeni bir yüksek lisans tezi, bu tartışmaya veri temelli ve çarpıcı yanıtlar sunuyor.
120 Akademisyen, Tek Gündem: İngilizce Öğretmenliği Programlarının Dili
Araştırma, eğitim dili Türkçe olan devlet üniversitelerinde görev yapan 120 akademisyenin görüşlerini kapsıyor. Çalışmada yalnızca anketlerle yetinilmiyor; farklı bölgelerden seçilen akademisyenlerle yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler, sayısal verileri açıklayan güçlü nitel bulgular ortaya koyuyor.
Bilimsel olarak “açıklayıcı sıralı karma yöntem”le yürütülen çalışmada, önce nicel veriler toplanıyor, ardından bu veriler nitel görüşmelerle anlamlandırılıyor.
Çarpıcı Bulgular: Akademisyenler İngilizce Eğitime Sandığımızdan Daha Yakın
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu şu:
Akademisyenler, İngilizce Öğretmenliği programlarında eğitim dilinin İngilizce olmasına genel olarak olumlu bakıyor.
Sadece Dilbilim veya İngiliz Edebiyatı gibi alan dersleri değil;
Eğitim Psikolojisi, Eğitim Felsefesi ve Eğitim Sosyolojisi gibi pedagojik derslerin de İngilizce yürütülmesine karşı ciddi bir direnç bulunmuyor.
Bu bulgu, Türkiye’de uzun süredir “pedagojik dersler mutlaka Türkçe olmalı” varsayımını bilimsel olarak sorgulatıyor.
Peki Neden Hâlâ Tamamen İngilizce Değil?
Akademisyenlerin olumlu tutumuna rağmen, çalışmada net bir çekince de ortaya çıkıyor:
Mevcut koşullar altında tüm derslerin İngilizce yürütülmesi uygulanabilir bulunmuyor.
Bu çekincelerin temel nedenleri arasında şunlar öne çıkıyor:
-
Öğrencilerin İngilizce yeterlik düzeylerindeki farklılıklar
-
Akademisyenlerin dil yeterlikleri ve iş yükü
-
Üniversitelerin kurumsal dil politikaları
-
Fiziksel, akademik ve idari altyapı eksiklikleri
Yani sorun, “ister miyiz?” değil; “şartlar buna hazır mı?”
Deneyim Faktörü: Kıdemli Akademisyenler Daha İstekli
Çalışmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise deneyimle ilgili.
Bölge farkı anlamlı bir değişken oluşturmazken, akademik kıdem belirleyici oluyor.
-
Daha deneyimli akademisyenler, derslerin İngilizce yürütülmesinin öğretmen adayları için daha etkili olduğuna inanıyor.
-
Daha az deneyimli akademisyenler ise İngilizce ders anlatırken daha fazla kaygı yaşadıklarını ifade ediyor.
Bu sonuç, öğretim diline ilişkin tartışmanın yalnızca pedagojik değil, aynı zamanda akademik destek ve mesleki gelişim meselesi olduğunu gösteriyor.
İki Dilli Yapı Bir Dezavantaj mı, Avantaj mı?
Araştırma, ilginç bir denge noktasına da işaret ediyor. Akademisyenlere göre alan derslerinin İngilizce, pedagojik derslerin Türkçe verilmesi bir çelişki değil; aksine doğru yapılandırıldığında birbirini pekiştiren bir sistem olabilir.
Ancak bu modelin rastlantısal değil, bilinçli ve kurumsal bir dil politikasıyla yürütülmesi gerektiği vurgulanıyor.
Bilimsel Sonuç: Tartışma Bitmedi, Ama Yön Değiştiriyor
Bu tez, Türkiye’de İngilizce Öğretmenliği programlarının eğitim diline ilişkin tartışmayı yeni bir aşamaya taşıyor. Bulgular, akademisyenlerin ideolojik bir karşıtlıktan ziyade gerçekçi, uygulanabilir ve koşullara duyarlı bir yaklaşım benimsediğini ortaya koyuyor.
Eğitim dilinin İngilizce olması artık “olmalı mı?” sorusundan çok,
“nasıl, hangi koşullarda ve kimler için?” sorularıyla ele alınıyor.
Kaynak
Erdoğan, H. D. (2025). İngilizce Öğretmenliği Programlarında Eğitim Dilinin İngilizce Olmasına Yönelik Akademisyen Görüş ve Önerileri. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum. Tez No; 940314
