Televizyon dizileri uzun süredir yalnızca bir eğlence aracı olarak görülmüyor. Küresel ölçekte yayılan hikâyeler, izleyicilerin gündelik yaşam pratiklerinden dil tercihlerine, kültürel algılarından ülke imajlarına kadar pek çok alanda dönüştürücü bir etki yaratıyor. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde hazırlanan kapsamlı bir doktora tezi, bu dönüşümün izini Tunus’ta izlenen Türk dizileri üzerinden sürerek, ekranın ardındaki görünmez gücü bilimsel verilerle görünür kılıyor
Diziler Bir “Yumuşak Güç” Aracına Nasıl Dönüşüyor?
Çalışma, Türk televizyon dizilerini klasik medya ürünlerinin ötesine taşıyarak, onları “yumuşak güç” kavramı çerçevesinde ele alıyor. Teze göre diziler; askeri ya da ekonomik araçlar olmaksızın, kültür, duygu ve hikâye üzerinden başka toplumlarda etki yaratabiliyor. Tunus’ta izlenen Türk dizileri, Türkiye’ye yönelik hayranlık, merak ve yakınlık duygularını besleyen güçlü bir kültürel aktarım kanalı olarak öne çıkıyor
Tunuslu Gençler Türk Dizilerini Nasıl Okuyor?
Araştırma özellikle Tunuslu üniversite öğrencilerine odaklanıyor. Nitel görüşmeler ve nicel anketlerle yürütülen karma yöntemli çalışmada, izleyicilerin Türk dizilerini yalnızca “izlemediği”, aynı zamanda yorumladığı, içselleştirdiği ve gündelik hayatına taşıdığı ortaya konuluyor. Aile yapısı, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve sosyal çevre; dizilerin izlenme biçimini ve etkilenme düzeyini belirleyen temel faktörler arasında yer alıyor
Kültürel Yakınlık Etkiyi Güçlendiriyor
Tezin en dikkat çekici bulgularından biri, Tunus toplumunun Türk dizilerine yoğun ilgisinin ardında yatan kültürel ve tarihsel yakınlık. Ortak değerler, aile yapısına verilen önem, dini ve geleneksel referanslar; dizilerde sunulan anlatıların Tunuslu izleyici tarafından “yabancı” değil, tanıdık olarak algılanmasına neden oluyor. Bu durum, dizilerin etkisini daha da derinleştiriyor
Ekrandan Dile, Diziler Türkçeyi Yaygınlaştırıyor
Araştırma, Türk dizilerinin yalnızca kültürel değil, dilsel bir etki de yarattığını ortaya koyuyor. Tunuslu izleyicilerin dizileri orijinal dilinde izleme eğilimi, Türkçeye olan ilgiyi artırıyor. Bu ilgi, Türkçenin öğrenilmesi ve yaygınlaşmasına katkı sağlayarak dizileri aynı zamanda bir dil aktarım aracı haline getiriyor
Türkiye Algısı Dizilerle Yeniden İnşa Ediliyor
Tez, Türk dizilerinin Tunus’ta Türkiye imajını yeniden şekillendirdiğini bilimsel olarak ortaya koyuyor. Tarihî diziler Osmanlı algısını güçlendirirken, modern diziler Türkiye’yi hem geleneksel hem modern unsurları bir arada barındıran “melez” bir kültür olarak sunuyor. Bu algı, yalnızca kültürel düzeyde kalmıyor; turizmden eğitime, ekonomik ilişkilere kadar pek çok alana dolaylı katkı sağlıyor
Bilimsel Bir Ölçekle Ölçülen Etki
Çalışma kapsamında geliştirilen “Dizi ve Seriyallerin Uluslararası İzleyiciler Üzerindeki Etkisi Ölçeği”, dizilerin psikososyal, tarihsel, dilsel ve dinsel boyutlardaki etkilerini ölçen özgün bir bilimsel araç olarak dikkat çekiyor. Bu yönüyle tez, yalnızca mevcut durumu analiz etmekle kalmıyor; gelecekte yapılacak uluslararası medya ve kültür çalışmalarına da metodolojik bir zemin sunuyor
Kaynak
Ferhat Kaçar, Yurt Dışında Yayınlanan Türk Dizilerinin Sosyo-Kültürel Etkileri: Tunus Örneği, Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2022. Tez No; 773693
